Archiwum

Czerwiec 2024 r. w jaworzańskim PTEw: o Janie Śliwce

Marcin Gabryś - prelegent


Na spotkaniu 3 czerwca 2024 r. temat „150. rocznica śmierci Jana Śliwki, autora pierwszych podręczników polskich na Śląsku Cieszyńskim” przedstawił Marcin Gabryś, historyk oraz kustosz Muzeum Protestantyzmu w Cieszynie. Zajmuje się on archiwum parafialnym i biblioteką Tschammera w kościele Jezusowym w Cieszynie.

Jan Śliwka był jednym z czołowych polskich działaczy na Śląsku Cieszyńskim. Urodził się 5 lutego 1823 r. w Ustroniu w rodzinie Jerzego i Anny z domu Kotkowskich. Był synem komornika i sługi kościelnego, którego nie było stać na kształcenie swoich dzieci. Możliwość nauki w ewangelickim gimnazjum w Cieszynie zawdzięczał pomocy swego proboszcza, księdza Karola Koczego, który jako nadzorca ustrońskiej szkoły wiedział o wybitnych zdolnościach chłopca i polecił go opiece ks. pastora Gustawa Henryka Kłapsi, proboszcza i zwierzchnika szkoły na Wyższej Bramie. Ks. Kłapsia w zamian za usługi służebne, zapewnił chłopcu dach nad głową oraz środki na elementarne potrzeby. Naukę w drugiej klasie gimnazjum Jan Śliwka rozpoczął w 1839 r. jako szesnastoletni chłopak.

Czytaj dalej »

20. rocznica śmierci prof. Jana Szczepańskiego


Polskie Towarzystwo Ewangelickie Oddział Ustroń oraz Towarzystwo Miłośników Ustronia wspominało w 20. rocznicę śmierci prof. Jana Szczepańskiego – wybitnego mieszkańca Miasta Ustroń. Przed spotkaniem rodzina Profesora, Uniwersytet Trzeciego Wieku z Ustronia oraz prezes naszego Oddziału złożyli kwiaty pod pomnikiem oraz na grobie zasłużonego. Wspomnieniami o prof. Janie Szczepańskim podzielili się Anna Gluza, Danuta Koenig i prof. Daniel Kadłubiec. Prezentację multimedialną z działalności i życia Profesora przygotowała Bożena Kubień. W czasie spotkania odbył się koncert pianisty Tymoteusza Tomali.

Maj 2024 r. w jaworzańskim PTEw: spotkanie z dr. Kuzio-Podruckim i wycieczka na Górny Śląsk

Dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki - prelegent


Gościem spotkania 6 maja 2024 r. był dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki, polsko-śląski historyk, badacz dziejów rodów śląskiej arystokracji i szlachty oraz autor publikacji monografii tych rodów, pracujący w Instytucie Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej w Katowicach.

Prelegent przy pomocy prezentacji multimedialnej przedstawił temat „Panowie pszczyńskich dóbr i ich sąsiedzi”. Na podstawie prezentowanych tablic genealogicznych takich rodów jak Hochbergowie, Schaffgotschowie, Tiele-Wincklerowie, Henckelowie przedstawiał historię tych rodzin uzupełniając ją różnymi ciekawostkami i anegdotami. Historia tych rodów związana jest nierozerwalnie z takimi miastami jak Pszczyna, Katowice, Miechowice, Mysłowice, Moszna czy Bytom. Prelegent wspomniał również o Mauzoleum Dynastii Piastów Śląskich w Legnicy, o kościele parafialnym w Levoczy oraz o zamku Książ i dynastii Anhaltów.
Czytaj dalej »

Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny

Dr Krystyna Bliwert - prelegentka


Gościem majowego spotkania Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, Oddziału w Katowicach, była dr Krystyna Bliwert, która przedstawiła dzieje swojej zaolziańskiej rodziny. Spotkanie odbyło się 21 maja w sali parafialnej katowickiej parafii ewangelicko-augsburskiej przy ul. Warszawskiej. Krystynę Bliwert przedstawiła licznie przybyłym uczestnikom prezes Oddziału, prof. Grażyna Szewczyk. Prelegentka jest Mysłowiczanką, członkinią mysłowickiej parafii ewangelickiej, w przeszłości także delegatem na synod diecezjalny Kościoła. Przedstawiając prelegentkę prof. Szewczyk przybliżyła jej bogatą aktywność zawodową – dr Krystyna Bliwert jest z wykształcenia chemikiem i pracowała m.in. na Wydziale Farmaceutycznym Śląskiej Akademii Medycznej realizując się naukowo. Była także dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mysłowicach, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę. Obecnie z pasją zajmuje się dziejami swojej rodziny, której część po podziale Śląska Cieszyńskiego przywędrowała na Górny Śląsk.

W prelekcji zatytułowanej „Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny”, Krystyna Bliwert zaprezentowała losy swoich bliższych i dalszych krewnych, na życiu których piętno odcisnęła historia, w tym zmiany polityczne, w wyniku których wielu zaolziańskich ewangelików po podziale ziemi cieszyńskiej w 1920 r. musiało opuścić swoje domy i szukać swego miejsca w nowoutworzonym państwie polskim. Jednym z nich był dziadek prelegentki, który opuścił Zaolzie i zakupił domy w Mysłowicach i Katowicach. Wiele miejsca w barwnej opowieści zajęły wspomnienia związane z zaolziańskim domem dziadków w Suchej, gdzie rodzina prowadziła dobrze prosperującą gospodę. Dom Kiedrodniów (rodziny ze strony mamy) pozostał we wspomnieniach K. Bliwert jako dziecięcy raj zaolziański, gdzie mogła spotykać się z kuzynami i częścią rodziny, która pozostała na Zaolziu. Słuchacze mogli jednocześnie poznać wiele epizodów i przeżyć poszczególnych bohaterów barwnej opowieści – wujków, kuzynów, ciotek i kuzynek. Prelegentka zwracała uwagę na tradycje muzyczne obecne w jej rodzinie.

Czytaj dalej »

Adolf Loewe, wybitny architekt, autor projektu i budowniczy kościoła ewangelicko-reformowanego w Warszawie

Krzysztof Bandoła-Skierski


15 kwietnia 2024 r. uczestnicy spotkania warszawskiego oddziału PTEw mieli okazję wysłuchać prelekcji Krzysztofa Bandoły-Skierskiego, dyrektora biblioteki Synodu Kościoła-Ewangelicko Reformowanego w Polsce.

Portret zbiorowy dwunastu architektów Królestwa Polskiego, wśród nich Adolf Loewe

Prelegent przedstawił sylwetkę Adolfa Loewe – wybitnego polskiego architekta i budowniczego. Loewe urodził się w 1811 r. w Kaliszu. Studiował w Warszawie, Berlinie i w Monachium. Sprawował funkcję budowniczego powiatu warszawskiego, a w okresie 1855−1867 był członkiem Rady Budowniczej. Był autorem projektów wielu warszawskich budowli, w swoich realizacjach stosował najnowsze rozwiązania technologiczne. Był autorem projektu i budowniczym kościoła ewangelicko-reformowanego na Lesznie w Warszawie (1866-1880), który był budowany z przerwami ze względu na brak funduszy. Kościół został zbudowany w stylu neogotyckim z zastosowaniem modnego wówczas żeliwa.

Czytaj dalej »

Wspomnienie Heleny Molak (1921-2012) w Katowicach

Prof. dr hab. Andrzej Molak - prelegent


16 kwietnia 2024 r. odbyło się spotkanie Oddziału PTEw w Katowicach. Członkowie oraz sympatycy spotkali się w sali parafialnej katowickiej parafii ewangelickiej przy ul. Warszawskiej 18. Podczas kwietniowego spotkania przedstawiona została postać Heleny Molak (1821-2012), pochodzącej ze Śląska Cieszyńskiego działaczki ruchu ludowego oraz kurierki Wincentego Witosa, która w uznaniu jej zasług została zaliczona do Panteonu Górnośląskiego. Postać Heleny Molak przedstawił jej syn – prof. Andrzej Molak, zarazem członek PTEw i katowickiej parafii ewangelickiej, w prelekcji „Helena Molak – droga z Goleszowa, przez Warszawę, Katowice, Cisownicę – do Panteonu Górnośląskiego”. Przedstawiając prelegenta prezes Oddziału prof. Grażyna Szewczyk podkreśliła, że jest on fizykiem, wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego, autorem wielu publikacji naukowych, a jednocześnie prowadzi sad jabłoniowy w rodzinnej Cisownicy.

Helena Molak (1921-2012)

Prelegent przybliżył słuchaczom niezwykłe dzieje życia swojej Mamy, jak mogli przekonać się zebrani – kobiety odważnej, prawej i bardzo zaangażowanej w działalność ruchu ludowego i sprawy ludowców. Podkreślone zostało, że to zaangażowanie Helena Molak wyniosła z domu rodzinnego – pochodziła z chłopskiej rodziny ewangelickiej z Cisownicy, a działaczem społecznym był wcześniej jej ojciec – Paweł Niemiec, po śmierci którego córka kontynuowała te rodzinne tradycje niejednokrotnie narażając się na niebezpieczeństwa. Wiele miejsca w swojej opowieści prof. Molak poświęcił przedwojennemu okresowi życia swojej matki i jej kontaktom z Wincentym Witosem, który przebywał wówczas na zesłaniu w Czechosłowacji, utrzymując jednocześnie bliskie kontakty z działaczami ewangelikami w Polsce, w tym z rodziną Niemców z Cisownicy. Helena Molak pełniła rolę kurierki przenosząc przez granicę meldunki i wiadomości pomiędzy Witosem a działaczami ludowymi w kraju. Młoda działaczka narażała swoje życie uczestnicząc w wielu grożących zdemaskowaniem zdarzeniach.

Czytaj dalej »

Karol Beyer i jego dzieło na tle historii i techniki XIX-wiecznej fotografii

Dr Magdalena Szczypiorska-Chrzanowska

Karol Beyer (1818-1877)


18 marca 2024 r. na spotkaniu warszawskiego oddziału PTEw dr Magdalena Szczypiorska-Chrzanowska przedstawiła wykład „Karol Beyer i jego dzieło na tle historii i techniki XIX-wiecznej fotografii”. Prelegentka jest literaturoznawczynią i historyczką sztuki, pracuje w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się teorią literatury, poetyką i teorią tekstu literacko-fotograficznego, antropologią i filozofią fotografii.

Dr Magdalena Szczypiorska-Chrzanowska w czasie prelekcji przedstawiła sylwetkę warszawskiego fotografa – Karola Beyera i wykazała jak historia i rozwój techniki fotografii w XIX w. wpłynęły na wybór jego zawodu i jak doskonalił on swój fotograficzny warsztat wprowadzając wszelkie nowości i zdobycze techniki w tej dziedzinie. Dzięki jego pracom mamy bogatą dokumentację fotograficzną dziewiętnastowiecznej Warszawy, portrety znanych osób z epoki, a także przedstawicieli różnych środowisk, również przedstawicieli ziemiaństwa i chłopstwa.

Czytaj dalej »

Konferencja o ks. Karolu Michejdzie w Bystrzycy na Zaolziu
Posiedzenie Zarządu Głównego PTEw

Kościół luterański w Bystrzycy na Zaolziu (Czechy)


Konferencja o ks. Karolu Michejdzie w Bystrzycy na Zaolziu

Uczestnicy konferencji w Bystrzycy

Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego uczestniczył w konferencji „Karol Michejda – wybitny śląski pastor ewangelicki i działacz narodowy”, zorganizowanej w sobotę 23 marca 2024 r. w ośrodku Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Bystrzycy (Czechy).

Wysłuchaliśmy trzech referatów poświęconych tej wybitnej postaci związanej przez 45 lat ze zborem bystrzyckim. Prelekcje wygłosili: dr Józef Szymeczek, ks. bp Jan Wacławek oraz ks. Jan Badura. Po konferencji jej uczestnicy złożyli kwiaty na grobie zasłużonego księdza bystrzyckiej parafii.

Dziękujemy organizatorom za możliwość wzięcia udziału w tej doskonale zorganizowanej konferencji!

Posiedzenie Zarządu Głównego PTEw w Ustroniu

Czytaj dalej »

Marzec w jaworzańskim PTEw: spotkanie z ks. Markiem Uglorzem

Ks. dr hab. Marek J. Uglorz


Gościem spotkania 4 marca 2024 r. był ks. dr hab. Marek Jerzy Uglorz, który przedstawił wstęp oraz pierwszą część tematu „Biblijny portret mężczyzny”. Prelegent w bardzo ciekawy i oryginalny sposób przekazał w oparciu o Biblię wiedzę o człowieczeństwie, gdyż Biblia nie stroni od tego tematu.

Musimy robić wszystko, by być wolnymi, gdyż tylko wtedy – niezależni od rodziny, rodu, wspólnoty, organizacji, możemy budować właściwe relacje z Bogiem i zdać się na jego prowadzenie. Najpierw każdy z nas się rodzi i wychowuje w domu rodzinnym, i bardzo ważne jest, by chłopcy wcześnie przechodzili od wpływu matki pod opiekę ojca i uczyli się samodzielności, odpowiedzialności, wiary w siebie i wierności Bogu. Przykładem tego są biblijny Abraham, Izaak, Noe, czy Jan Chrzciciel. Będzie to tematem drugiej części spotkania, która odbędzie się 8 kwietnia 2024 r.

Czytaj dalej »

Wspominano ks. bp. Tadeusza Szurmana


20 lutego 2024 r. odbyło się spotkanie katowickiego Oddziału PTEw poświęcone postaci ks. Tadeusza Szurmana, proboszcza parafii ewangelickiej w Katowicach i zwierzchnika diecezji katowickiej. Spotkanie zorganizowano w 10. rocznicę Jego śmierci i zgromadziło w katowickiej sali parafialnej liczne grono uczestników. Przybyłych powitała prezes Oddziału prof. Grażyna Szewczyk zaznaczając, że jest to nie tylko wspomnienie niezwykłego człowieka, jakim był ks. Szurman, ale również upamiętnienie jego różnorodnej działalności, poprzez którą potrafił połączyć różne środowiska, wyznania i kultury. Udział w tym szczególnym wydarzeniu wzięła rodzina ks. Szurmana – pastorowa Danuta Szurman i córka – dr Miriam Szurman-Zubrzycka, obecny proboszcz i biskup – ks. Marian Niemiec, a także wieloletnia dyrygentka chóru Largo Cantabile dr Aleksandra Maciejewska.

Kadr z filmy Wiesława Głowacza 'U źródeł'

Gościem spotkania był red. Wiesław Głowacz, twórca filmów dokumentalnych o ewangelikach, w tym z udziałem ks. Szurmana. Podczas tego wspomnieniowego popołudnia zaprezentowany został film red. Głowacza zrealizowany w świętochłowickim okresie posługi zmarłego proboszcza – jego wyjazd wraz z młodzieżą na nabożeństwo przy kamieniu na Równicy na Śląsku Cieszyńskim. Była to niezapomniana okazja, aby wysłuchać nagranych wypowiedzi ks. Szurmana, które popłynęły z ekranu w 10. rocznicę Jego śmierci. Były to wypowiedzi dotyczące ewangelickiej tożsamości i potrzeby jej pielęgnowania przez diasporalną wspólnotę mieszkająca na Górnym Śląsku.

Czytaj dalej »

Mozaikowa Rawenna rzymska i bizantyjska

Prof. dr hab. Elżbieta Jastrzębowska


19 lutego 2024 r. na spotkaniu warszawskiego oddziału PTEw prof. dr hab. Elżbieta Jastrzębowska przedstawiła niezwykle interesujący wykład „Mozaikowa Rawenna rzymska i bizantyjska”.

Prof. Elżbieta Jastrzębowska jest archeolożką klasyczną, historyczką sztuki wczesnochrześcijańskiej. Jest autorką wielu publikacji naukowych. W swoim wykładzie wykazała, jak architektura i wystój wnętrz różnych budowli ściśle związany jest z historią. Rawenna trzykrotnie miała status stolicy: w l. 402-476 była stolicą Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, potem na przełomie V i VI w. za panowania Teodoryka, a następnie w l. 568-751 n.e. za czasów panowania bizantyjskiego. W czasach tych powstawały liczne obiekty zdobione przepięknymi mozaikami.

Czytaj dalej »

Luty 2024 r. w jaworzańskim PTEw: zebranie sprawozdawcze

Od lewej: Jan Kliber - przewodniczący zebrania, Danuta Kubala - sekretarz Oddziału


5 lutego 2024 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw odbyło się Zebranie Sprawozdawcze podsumowujące działalność Oddziału w 2023 roku. Zebranie przebiegało według ustalonego porządku. Po powitaniu obecnych przez prezesa spotkanie rozpoczęło się minutą ciszy i krótkim wspomnieniem tragicznie zmarłego w ubiegłym roku wójta Gminy Jaworze, dr. Radosława Ostałkiewicza oraz dwóch zmarłych naszych członków: Jana Pokładnika i Rudolfa Czadera.

Następnie prezes Leopold Kłoda odczytał sprawozdanie z działalności merytorycznej Oddziału. W 2023 r. odbyło się 12 spotkań, w tym 10 spotkań tematycznych, jedno sprawozdawcze oraz jedno świąteczno-opłatkowe, zorganizowano również 3 wycieczki: jednodniową do Sosnowca, dwudniową do Zamościa i Lublina oraz półdniową do Zamku w Grodźcu Śląskim. Na koniec 2023 r. Oddział liczył 60 członków, a frekwencja na spotkaniach wynosiła 38-54 osób.

Czytaj dalej »