Archiwum

Instytut Pamięci Narodowej upamiętnił dr. Jana Władysława Kubisza – lekarza z Cieszyna!

Dr Jan Władysław Kubisz (1885-1948)

Grób Jana W. Kubisza z plakietą 'Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski' (na dole z lewej)

31 lipca 2026 r. na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Cieszynie odbyła się uroczystość poświęcona pamięci dr. Jana Władysława Kubisza – wybitnego cieszyńskiego medyka, wieloletniego dyrektora Szpitala Śląskiego, lekarza wojskowego i uczestnika Powstania Warszawskiego – patriota i człowieka oddanego służbie innym. Jego grób został oznaczony plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”, którą przyznaje Instytut Pamięci Narodowej. Pamięć o ludziach takich jak dr Jan Władysław Kubisz przypomina, że służba Polsce może przyjmować różne formy – walki, odwagi, odpowiedzialności, a także ratowania ludzkiego życia.

Biblia Gdańska w rękach wnuczki Jana W. Kubisza - Aleksandry Błahut-Kowalczyk

Szczególnymi uczestnikami ceremonii byli członkowie rodziny doktora, na czele z jego wnuczką Aleksandrą Błahut-Kowalczyk. W uroczystości wzięli udział m.in. Wojewoda Śląski Marek Wójcik, członek Zarządu Powiat Cieszyński Jerzy Pilch, wiceburmistrz Miasto Cieszyn Przemysław Major, przedstawiciele Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego, parafii ewangelickiej, cieszyńskich placówek medycznych, Muzeum Śląska Cieszyńskiego, Macierzy Szkolnej w Republice Czeskiej, Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, instytucji, stowarzyszeń i organizacji społecznych, a także mieszkańcy Cieszyna.

Delegację Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego tworzyli: wiceprezes Zarządu Głównego Józef Król, członkini Zarządu Głównego Halina Czaderna oraz prezes Oddziału w Cieszynie Marcin Mrózek.

Czytaj dalej »

Inż. Józef Król o dziejach przemysłu włókienniczego w Bielsku: Cieszyn, 6 sierpnia


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Od wełny szałaśników do pierwszych fabryk sukna”. Prelekcję przedstawi Józef Król.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 6 sierpnia 2026 r. o godz. 16 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Grób lekarza dr. Jana Władysława Kubisza zostanie oznaczony plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”: Cieszyn, 31 lipca

Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego otrzymał na ręce prezesa i wiceprezesa poniższe zaproszenie, które zostało wystosowane przez naczelnika Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa, działającego przy Instytucie Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach:

(…) zwracam się z uprzejmym zaproszeniem do udziału w uroczystości oznaczenia plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski” mogiły dr. Jana Władysława Kubisza – znakomitego cieszyńskiego medyka, dyrektora Szpitala Sląskiego, prawego człowieka, lekarza wojskowego oraz walczącej Warszawy. Wydarzenie, wpisujące się w 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, odbędzie się 31 lipca o godz. 11.00 na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Cieszynie przy ul. Bielskiej (sektor I, rząd I, nr 91). Na program uroczystości złożą się przemówienia okolicznościowe, prezentacja sylwetki Bohatera uroczystości, modlitwa, złożenie kwiatów.

Jan Władysław Kubisz w 1936 r. (Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/13/39)


Jan Władysław Kubisz (1885-1948) – długoletni dyrektor Szpitala Śląskiego w Cieszynie, działacz społeczny. Urodził się w Chojniku jako syn znanego nauczyciela i poety Jana Kubisza. Po ukończeniu gimnazjum w Cieszynie studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1912 r. zdobył dyplom doktora medycyny. Do 1914 r. pracował w szpitalu w Morawskiej Ostrawie. Podczas I wojny światowej pracował w szpitalach wojskowych w Kijowie, Saratowie i Moskwie. W 1918 r. wrócił do Krakowa i pracował w Klinice Chirurgicznej UJ. Po przewrocie przeniósł się do Cieszyna, gdzie pracował w Szpitalu Śląskim początkowo jako chirurg, a później, aż do śmierci jako dyrektor.

Okupację spędził w Warszawie, tam też przeżył Powstanie, w którym wziął czynny udział organizując w piwnicach i ruinach szpitale dla powstańców i cierpiącej ludności stolicy. W tej pracy na trwałe nadwyrężył swoje zdrowie. Po wojnie za stanowisku dyrektora cieszyńskiego szpitala położył wielkie zasługi dla tej placówki. Był wybitnym chirurgiem, czynnym i aktywnym we wszystkich przejawach życia narodowego i społecznego. Zmarł w Cieszynie, a jego pogrzeb stał się wielką manifestacją, w której wzięły udział tysiące ludzi z obu stron Olzy. (Na podstawie: J. Golec i S. Bojda, „Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej”, t. 1, Cieszyn 1993, s. 165.)


Zob. relację z prelekcji dk. Aleksandry Błahut-Kowalczyk z 2023 r. o Janie i Janie Władysławie Kubiszach.

O ks. bp. Andrzeju Wantule: prelegent ks. Jan Badura, Cieszyn, 9 lipca

Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Ks. biskup Andrzej Wantuła”. Prelekcję przedstawi ks. Jan Badura.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 9 lipca 2026 r. o godz. 16 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Ks. prof. dr Andrzej Wantuła (1905-1976) – biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, profesor zwyczajny nauk teologicznych, wiceprezydent Światowej Federacji Luterańskiej. Po zdaniu egzaminu kościelnego został skierowany do Wisły jako wikariusz. W 1933 r. został wybrany drugim pastorem w Wiśle. Po wybuchu wojny został uwięziony, w 1940 r. trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Dachau, a następnie w Gusen. Po interwencjach rodziny i duchownych ewangelickich został zwolniony. W 1944 r. wcielono go do służb sanitarnych Wermachtu. Po wojnie został wybrany pierwszym proboszczem Polsko-Ewangelickiej Parafii w Londynie. Do Polski wrócił w 1948 r. i został ponownie proboszczem w Wiśle, a w 1959 r. został wybrany biskupem Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Zajmował się również pracą naukową oraz tłumaczeniem Pisma Świętego z języków oryginalnych. Z jego inicjatywy powstało w Warszawie Centrum Luterańskie i Chrześcijańska Akademia Teologiczna.

Serdecznie zapraszamy!

Władysław Michejda (1876–1937) – burmistrz Cieszyna: Cieszyn, 25 czerwca

Władysław Michejda
(1876–1937)


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Burmistrz Władysław Michejda w 150-lecie urodzin”. Prelekcję przedstawi Władysława Magiera.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 25 czerwca 2026 r. o godz. 16 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Władysław Michejda urodzony w 1876 r. w Nawsiu, polski adwokat, burmistrz Cieszyna od 1929 r. Ukończył gimnazjum w Cieszynie i prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1904 r. uzyskał doktorat. Od 1908 r. był adwokatem we Lwowie, członkiem Rady Naczelnej Narodowej Demokracji w Rosji. W lipcu 1917 r. został członkiem Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego w Moskwie. W 1919 r. wrócił do Cieszyna, gdzie otworzył kancelarię adwokacką. Wybrany do Rady Miejskiej, w 1929 r. został burmistrzem. Miasto za jego kadencji (do 1937 r.) pomyślnie się rozwijało mimo kryzysu panującego w kraju.

Serdecznie zapraszamy!

O początkach Szpitala Śląskiego w Cieszynie: Cieszyn, 11 czerwca

Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Początki Szpitala Śląskiego”. Prelekcję przedstawi Irena French – dyrektor Muzeum Śląska Cieszyńskiego.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 11 czerwca 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Szpital Śląski w Cieszynie. W roku 1882 lokalny działacz społeczny, ksiądz Theodor Haase wystąpił z inicjatywą budowy szpitala, który będzie leczył pacjentów bez względu na narodowość, język czy wyznanie. Szpital Powszechny Zboru Ewangelickiego w Cieszynie – bo taka była jego ówczesna nazwa – pierwszego pacjenta przyjął w swoich murach 20 czerwca 1892 roku. Pomnik księdza Theodora Haase prezentuje się w holu wejściowym Pawilonu Diagnostyczno-Zabiegowego Szpitala. W początkach funkcjonowania w cieszyńskiej lecznicy zabiegi przeprowadzały światowe autorytety w dziedzinie medycyny; w wyniku postępującej rozbudowy stale zwiększała się też liczba łóżek i przyjmowanych pacjentów. W międzyczasie szpital zmieniał swoją przynależność z uwagi na kształtujące się granice nowych państw i regionów.

Serdecznie zapraszamy!

O polskiej Biblii wydanej 300 lat temu w Halle: Cieszyn, 28 maja


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Słowo w drodze… 300 lat polskiej Biblii wydanej w Halle”.

Prelekcję przedstawi Marcin Gabryś – kustosz Muzeum Protestantyzmu w Cieszynie i pracownik Biblioteki im. R. Tschammera.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 28 maja 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

O nowej książce Władysławy Magiery „Husarska obietnica”: Cieszyn, 14 maja

Władysława Magiera


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie Śląsk Cieszyński i odsiecz wiedeńska w książce Władysławy Magiery „Husarska obietnica”. Prelekcję przedstawi autorka książki: Władysława Magiera.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 14 maja 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Ks. Marcin Brzóska o życiu i twórczości Johannesa Falka: Cieszyn, 30 kwietnia


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie „Johannes Daniel Falk – życie i twórczość”. Prelekcję przedstawi ks. Marcin Brzóska.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 30 kwietnia 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Samuel Linde – twórca „Słownika języka polskiego”: Cieszyn, 9 kwietnia


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich zainteresowanych na spotkanie ze Stanisławą Ruczko, która przedstawi prelekcję „Samuel Linde – twórca Słownika języka polskiego.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 9 kwietnia 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Ks. Jan Badura o wiośnie w Pszczynie: Cieszyn, 19 marca


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich na spotkanie z ks. Janem Badurą – byłym proboszczem parafii ewangelickiej w Pszczynie, który opowie o wiośnie w Pszczynie.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 19 marca 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Biblioteka Tschammera – najcenniejszy ewangelicki księgozbiór w Polsce: Cieszyn, 5 lutego


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich na spotkanie „Biblioteka Tschammera – największy i najcenniejszy ewangelicki księgozbiór w Polsce. Historia i skarby”.

Prelegentem będzie Marcin Gabryś – kustosz Muzeum Protestantyzmu w Cieszynie i pracownik Biblioteki im. R. Tschammera.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 5 lutego 2026 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!