Archiwum

Honorowi członkowie PTEw

Prof. Ewa Chojecka


Ewa Chojecka

Prof. dr hab. Ewa Chojecka urodziła się w 1933 r. w Bielsku-Białej, gdzie mieszka do dziś. Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, w 1959 r. uzyskała doktorat, a w 1969 r. habilitację. W 1987 r. została profesorem nadzwyczajnym, a w 1996 r. profesorem zwyczajnym. W latach 1978-2003 była kierownikiem Zakładu Historii Sztuki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Obecnie na emeryturze. Jest autorką wielu opracowań dotyczących sztuki Górnego Śląska, architektury XIX i XX w. i grafiki renesansowej. W 1989 r. była współzałożycielką stowarzyszenia Związek Górnośląski. W latach 1990-1994 była prezesem Oddziału PTEw w Bielsku. Jest autorką wielu prac naukowych, m.in.: Miasto jako dzieło sztuki. Architektura i urbanistyka Bielska-Białej do 1939 roku (1994), Architektura i urbanistyka Bielska-Białej 1855-1939 (1987), a także redaktorem ważnych prac zbiorowych: Z dziejów Sztuki Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego XV-XX wieku (1982), Śląskie dzieła mistrzów architektury i sztuki (1987), Przestrzeń. Architektura. Malarstwo. Wybrane zagadnienia sztuki górnośląskiej (1995), Sztuka Górnego Śląska na przecięciu dróg europejskich i regionalnych (1999) oraz Sztuka Górnego Śląska od Średniowiecza do końca XX wieku (2004).

Ryszard Gabryś


Ryszard Gabryś

Doc. Ryszard Gabryś urodził się w 1942 r. w Goleszowie na Śląsku Cieszyńskim. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach, gdzie studiował kompozycję. Był stypendystą w Lozarnie i moskiewskim Konserwatorium im. Czajkowskiego. Od 1965 r. pracował jako pedagog na katowickiej Akademii Muzycznej i w latach 1973-2003 w cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego jako dyrektor Instytutu Wychowania Muzycznego. Jest regionalistą i animatorem życia kulturalnego na Śląsku. Autor cyklów poświęconych muzyce emitowanych w radiu i telewizji oraz autorem wielu tekstów muzykologicznych i publicystycznych dotyczących sztuki nowoczesnej i silesianów. Jako kompozytor jest autorem muzyki orkiestrowej, kameralnej, fortepian-nowej, organowej i smyczkowej, pieśni solowych do wierszy m.in. Rilkego, Iwaszkiewicza i Brodskiego oraz utworów chóralnych i inspirowanych folklorem Śląska Cieszyńskiego i Beskidów. Pisał kantaty religijne inspirowane tradycją protestancką (Gloria Reformata). Jego twórczość przedstawiano na Warszawskiej Jesieni i innych festiwalach muzyki współczesnej w kraju i za granicą.

Ks. Ryszard Janik (1930-2018)


Ryszard Janik (1930-2018)

Ks. radca Ryszard Janik urodził się w Cieszynie, ukończył studia teologiczne w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, uzyskując w 1956 r. tytuł magistra teologii ewangelickiej. Po ordynacji na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego został wikariuszem parafii w Olsztynie. W latach 1956-1960 był wikariuszem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Jaworzu, następnie został tam wybrany proboszczem i sprawował tę funkcję do przejścia na emeryturę w 1995 r. Przez wiele lat był działaczem Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa i jej wiceprzewodniczącym w latach 1962-1980, po czym do 1996 r. prezesem. W latach 1972-1997 był członkiem Polskiego Oddziału Światowej Federacji Luterańskiej. W latach 1972-1990 był członkiem Synodu Kościoła oraz radcą Konsystorza w latach 1965-1990. Należał do Kolegium Redakcyjnego Wydawnictwa „Zwiastun”, publikował artykuły, wydał m.in. postyllę Daj, bym głos Twój słyszał (2006) i monografię Z kart przeszłości luterańskiego zboru w Jaworzu. Od Reformacji XVI w. po współczesność (2016). Był współzałożycielem i aktywnym działaczem Oddziału PTEw w Jaworzu.

Prof. Karol Karski


Karol Karski

Prof. dr hab. Karol Karski urodził się 1940 r. w Katowicach. Absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (ChAT). Po ukończeniu studiów przez trzy lata pracował jako publicysta. W latach 1970-1982 był pracownikiem Polskiej Rady Ekumenicznej. Równocześnie w 1972 r. podjął studia w Instytucie Ekumenicznym w Bossey k. Genewy, a w 1978 r. uzyskał doktorat w ChAT. W 1983 r. został zastępcą redaktora naczelnego półrocznika „Studia i Dokumenty Ekumeniczne”, a później redaktorem naczelnym. Prowadził wykłady na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W 1991 r. rozpoczął pracę naukową na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. W 1992 r. uzyskał habilitację z teologii ekumenicznej na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 2002 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nauk teologicznych. W latach 2007-2011 był członkiem Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk. Jest jednym z najaktywniejszych ekumenistów w Polsce. Był prezesem Zarządu Fundacji Ekumenicznej „Tolerancja” i redaktorem naczelnym periodyku „Studia i Dokumenty Ekumeniczne” do 2019 r. W latach 1986-1999 oraz 2009-2017 był prezesem warszawskiego oddziału PTEw. Laureat nagrody św. Brata Alberta w zakresie ekumenizmu. Opublikował ponad 700 artykułów naukowych oraz m.in. następujące książki: Dążenia ekumeniczne we współczesnym świecie (1974, 1986), Symbolika. Zarys wiedzy o Kościołach i wyznaniach chrześcijańskich (1994, 2003), Protestanci i ekumenizm. Wkład spadkobierców Reformacji w dzieło jedności (2001), Od Edynburga do Porto Alegre. Sto lat dążeń ekumenicznych (2007).

Prof. Karol Karski


Irena Kolano

Irena Kolano z domu Prymus urodziła się w 1929 r. w Krakowie, ukończyła tamtejszą szkołę ewangelicką. Bardzo aktywna w swojej parafii i środowisku, należała również do najaktywniejszych działaczy Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego: w 1990 r. współzałożyła Oddział PTEw w Krakowie, a potem w jego zarządzie pełniła funkcje skarbnika, sekretarza i członka komisji rewizyjnej. W latach 1992-1995 była przewodniczącą Oddziału.

Erwin Kruk (1941-2017)


Erwin Kruk (1941-2017)

Erwin Kruk urodził się w Dobrzyniu koło Nidzicy na Mazurach. Osierocony w 1945 r. wychowywał się u babki, a od 1956 r. przebywał w domu dziecka. Ukończył w 1966 r. studia polonistyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po studiach zamieszkał w Olsztynie i podjął pracę w redakcji gazety „Głos Olsztyński” (później „Gazeta Olsztyńska”), był redaktorem pisma „Przemiany”. Od 1969 r. należał do Związku Literatów Polskich oraz Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W 1980 r. wstąpił do „Solidarności”, był m.in. członkiem zarządu regionu. Współpracował z ogólnopolskimi czasopismami społeczno-kulturalnymi. W latach 1989-1991 był senatorem I kadencji z listy Komitetu Obywatelskiego, później przeszedł do klubu parlamentarnego Unii Demokratycznej. Pod koniec lat 90. był wiceprezesem zarządu PEN Clubu w Polsce i prezesem klubu Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Olsztynie. Był członkiem synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. W 1999 r. założył Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie, którego był wieloletnim prezesem. Współpracował m.in. z kwartalnikiem „Myśl Protestancka”. W 2016 r. otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyż Wolności i Solidarności, a także otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Był honorowym obywatelem Olsztyna i Olsztynka. Był laureatem nagród za twórczość literacką, m.in. polskiego PEN Clubu (1993), Medalu Marcina Lutra (1991) i Literackiej Nagrody Warmii i Mazur (2006). W 2017 r. jedną z ulic w Olsztynie przemianowano na ulicę Erwina Kruka. Był autorem powieści, m.in. Łaknienie (1980) i Kronika z Mazur (1989), zbiorów esejów Szkice z mazurskiego brulionu (2003) i Spadek. Zapiski mazurskie 2007-2008 (2009), oraz zbiorów poezji Rysowane z pamięci (1963), Zapisy powrotu (1969), Moja Północ (1977), Z krainy Nod (1987), Znikanie (2005) i Nieobecność (2015), a także opracowań historycznych, m.in. Warmia i Mazury (2003).

Ks. bp dr Janusz Narzyński (1928-2020)


Janusz Narzyński (1928-2020)

Ks. bp dr Janusz Narzyński urodził się w Warszawie. Po ukończeniu w 1953 r. studiów teologicznych na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, w 1956 r. został ordynowany na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Był wikariuszem parafii w Mrągowie, następnie jako stypendysta Światowej Federacji Luterańskiej studiował w Getyndze. Po powrocie do kraju był katechetą w Warszawie, a od 1965 r. wikariuszem biskupa Kościoła, ks. Andrzeja Wantuły. W 1975 r. został wybrany biskupem Kościoła. W latach 1983-1986 był prezesem Polskiej Rady Ekumenicznej, później jej wiceprezesem. Podczas obrad Okrągłego Stołu (1989) był obserwatorem z nominacji władz. W 1991 r. złożył rezygnację z funkcji biskupa Kościoła. Był uważany za jednego z najwybitniejszych znawców Reformacji oraz teologii Marcina Lutra w Polsce. W latach 1949-1993 był pracownikiem naukowym Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, a później Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Otrzymał doktorat honoris causa Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu w Bratysławie (Słowacja).

Bernard Rozwałka (1951-2020)


Bernard Rozwałka (1951-2020)

Mecenas Bernard Rozwałka urodził się w Szczecinie. Po studiach prawniczych na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, związał się z tym miastem na stałe. Tam odbył aplikację sądową, a następnie adwokacką i przez wiele lat był adwokatem Wielkopolskiej Izby Adwokackiej. Przez wiele lat pracował w samorządzie adwokackim będąc członkiem Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu, a także pełniąc w niej funkcję wicedziekana. Od 1982 r. był członkiem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Poznaniu i mocno zaangażował się w jej życie. Przez ok. 30 lat był członkiem rady parafialnej, w tym jej prezesem. Przez pięć kadencji był członkiem Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, w tym przez jedną kadencję wiceprzewodniczącym Rady Synodalnej. Od 1983 r. był członkiem PTEw i odegrał wówczas główną rolę w doprowadzeniu do rozszerzenia działalności Towarzystwa na cały kraj. W 1985 r. pierwsze po rozszerzeniu Walne Zebranie Delegatów wybrało go prezesem Zarządu Głównego PTEw, a w 1987 r. Nadzwyczajne Walne Zebranie Delegatów wybrało go na tę funkcję na kolejną, drugą kadencję. W okresie jego prezesury ukształtowała się współczesna struktura PTEw.

Marta Rożańska (1910-2016)


Marta Rożańska (1910-2016)

Marta Rożańska urodziła się we Frydku (obecnie Republika Czeska) w rodzinie pastorskiej (córka ks. Andrzeja Buzka, siostra Marii Wegert). W 1934 r. ukończyła anglistykę i germanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Udzielała lekcji tych języków, a od 1938 r. pracowała w Polskim Eksporcie Żelaza w Katowicach. Podczas wojny, którą przeżyła w Krakowie, wyszła za mąż. Po wojnie przeniosła się do Bielska, gdzie jej mąż wkrótce zmarł. W 1949 r. została sekretarką Juliana Przybosia, wówczas posła PRL, w poselstwie Bernie w Szwajcarii. W 1952 r. podjęła pracę w centrali handlu zagranicznego Metalexport w Warszawie, skąd w 1958 r. została oddelegowana do Biura Radcy Handlowego w Ottawie w Kanadzie. W 1960 r. wróciła do kraju. W latach 1965-1984 pracowała jako sekretarka dyrektora Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Po przejściu na emeryturę w 1984 r. zamieszkała w Bielsku, gdzie m.in. aktywnie udzielała się w działalności Oddziału PTEw.

Stanisława Ruczko


Stanisława Ruczko

Stanisława Ruczko urodziła się w 1937 r. Aktywną członkinią PTEw jest od 1984 r., gdy włączyła się w działalność Oddziału w Bielsku, zaś w związku ze zmianą miejsca zamieszkania od 2012 r. Oddziału w Cieszynie. Jako nauczycielka języka polskiego objęła prelekcje z zakresu literatury i kultury na cotygodniowych spotkaniach w Cieszynie – do 2020 r. wygłosiła 80 takich prelekcji, należąc do najaktywniejszych prelegentów Oddziału.

Emilia Sosna


Emilia Sosna

Emilia Sosna urodziła się w 1932 r. Od 1984 r. jest aktywną członkinią Oddziału PTEw w Cieszynie, działa także w Zarządzie Oddziału, w którym zajmuje się wszelkimi sprawami organizacyjnymi, w tym związanymi z licznymi wycieczkami organizowanymi przez Oddział, aktywnością wydawniczą oraz dokumentowaniem jego działalności. Była żoną wieloletniego prezesa Oddziału, Władysława Sosny.

Władysław Sosna (1933-2020)


Władysław Sosna (1933-2020)

Władysław Sosna urodził się w Cieszynie. Był absolwentem Politechniki Śląskiej w Gliwicach w 1957 r., inżynierem mechanikiem, przez kilkanaście lat pracował w Fabryce Maszyn Elektrycznych CELMA w Cieszynie, a od 1970 r. jako nauczyciel w Technikum Mechaniczno-Elektrycznym. Był bardzo aktywny w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym (PTTK) i w Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, a od 1989 r. przede wszystkim w Polskim Towarzystwie Ewangelickim, gdzie aż do śmierci był prezesem Oddziału w Cieszynie, a w latach 2002-2007 był wiceprezesem Zarządu Głównego. Ponadto był uznanym publicystą zajmującym się przeszłością Śląska Cieszyńskiego oraz jego tradycjami ewangelickimi . Opublikował liczne przewodniki i opracowania krajoznawcze, przede wszystkim poświęcone Ziemi Cieszyńskiej. Publikował w prasie ewangelickiej, regionalnej i turystycznej, był też inicjatorem wydania reprintów kilku starodruków cieszyńskich. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Był członkiem honorowym Macierzy Ziemi Cieszyńskiej i PTTK. Był autorem przewodników, m.in. „Dookoła Beskidu Śląskiego” (1992), „Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy” (2005) oraz opracowań historycznych, m.in. „Historia parafii ewangelicko-augsburskiej w Golasowicach” (1993). Podsumowanie jego dorobku publicystycznego stanowi obszerny zbiór esejów „Barwy luteranizmu na Śląsku Cieszyńskim. Wybór prac” (2015).

Ks. bp dr Jan Szarek (1936-2020)


Jan Szarek (1936-2020)

Ks. bp dr Jan Szarek urodził się w Bielsku-Białej. Studia teologii ewangelickiej ukończył w 1960 r. na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, po czym został ordynowany na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Był wikariuszem parafii w Nawiadach na Mazurach, w latach 1962-1970 pracował w parafii w Giżycku. W latach 1970-1975 był wikariuszem diecezjalnym w Bielsku-Białej, gdzie w 1975 r. został wybrany drugim proboszczem. W 1979 r. został konseniorem, a w 1980 r. seniorem (zwierzchnikiem) Diecezji Cieszyńskiej. W 1991 r. Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP wybrał go biskupem Kościoła. Przez dwie kadencje był prezesem Polskiej Rady Ekumenicznej. W 2001 r. otrzymał doktorat honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej. W latach 80. był orędownikiem zakładania Oddziałów PTEw na Śląsku Cieszyńskim. W 2017 r. został wybrany prezesem Oddziału PTEw w Bielsku.

Maria Wegert (1911-2017)


Maria Wegert (1911-2017)

Maria Wegert urodziła się we Frydku (obecnie Republika Czeska) w rodzinie pastorskiej (córka ks. Andrzeja Buzka, siostra Marty Rożańskiej, również honorowej członkini PTEw). Pracowała jako nauczycielka w Poznaniu i Cieszynie. W 1938 r. poślubiła ks. Adama Wegerta i zamieszkała w Bielsku-Białej. Po II wojnie światowej, którą Spędziła w Krakowie, mąż został proboszczem parafii w Bielsku, a Maria Wegert podjęła pracę w tej parafii jako organistka i dyrygentka chóru. Do repertuaru chóru wprowadziła staropolskie pieśni, m.in. Mikołaja Gomółki i Wacława z Szamotuł, a także współczesnych kompozytorów ewangelików. Prowadzony przez nią chór występował w wielu krajach Europy. W 1984 r. wzięła udział w założeniu Oddziału PTEw w Bielsku. W 1995 r. przeszła na emeryturę. Za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury muzycznej została nagrodzona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Nagrodą im. ks. Leopolda Otto i złotą odznaką „za zasługi dla województwa śląskiego”.

Dr Zofia Wojciechowska (1939-2020)


Zofia Wojciechowska (1939-2020)

Dr Zofia Wojciechowska urodziła się w Poznaniu jako córka Edwarda Hauptmana-Głowackiego, znanego ewangelickiego działacza kościelnego i społecznego. Po II wojnie światowej wraz z rodziną przeprowadziła się do Łodzi, z którą związała się na resztę życia. Ukończyła studia socjologiczne na Uniwersytecie Łódzkim, a po kilku latach podjęła pracę naukową na Akademii Medycznej w Łodzi, gdzie publikowała prace z dziedziny socjologii medycyny i uzyskała doktorat. Należała do najbardziej zaangażowanych działaczy PTEw w pierwszym okresie po rozszerzeniu jego działalności na cały kraj. Pełniła m.in. funkcje: przewodniczącej Oddziału PTEw w Łodzi (1986-1997), prezesa Zarządu Głównego PTEw (1991-1999) oraz redaktor naczelnej miesięcznika „Słowo i Myśl” (1989-1996), którego powołanie zainicjowała. Ponadto w latach 1992-1997 była członkinią Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce i przewodniczącą Synodalnej Komisji Kobiet. Po 1999 r. całkowicie wycofała się z aktywności społecznej. Była żoną Andrzeja Wojciechowskiego „Idona” (1930-2018), muzyka, redaktora i publicysty, który także był aktywnym działaczem PTEw.