Archiwum

Honorowi członkowie PTEw

Prof. Ewa Chojecka


Ewa Chojecka

Prof. dr hab. Ewa Chojecka urodziła się w 1933 r. w Bielsku-Białej, gdzie mieszka do dziś. Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, w 1959 r. uzyskała doktorat, a w 1969 r. habilitację. W 1987 r. została profesorem nadzwyczajnym, a w 1996 r. profesorem zwyczajnym. W latach 1978-2003 była kierownikiem Zakładu Historii Sztuki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Obecnie na emeryturze. Jest autorką wielu opracowań dotyczących sztuki Górnego Śląska, architektury XIX i XX w. i grafiki renesansowej. W 1989 r. była współzałożycielką stowarzyszenia Związek Górnośląski. W latach 1990-1994 była prezesem Oddziału PTEw w Bielsku. Jest autorką wielu prac naukowych, m.in.: Miasto jako dzieło sztuki. Architektura i urbanistyka Bielska-Białej do 1939 roku (1994), Architektura i urbanistyka Bielska-Białej 1855-1939 (1987), a także redaktorem ważnych prac zbiorowych: Z dziejów Sztuki Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego XV-XX wieku (1982), Śląskie dzieła mistrzów architektury i sztuki (1987), Przestrzeń. Architektura. Malarstwo. Wybrane zagadnienia sztuki górnośląskiej (1995), Sztuka Górnego Śląska na przecięciu dróg europejskich i regionalnych (1999) oraz Sztuka Górnego Śląska od Średniowiecza do końca XX wieku (2004).

Ryszard Gabryś


Ryszard Gabryś

Doc. Ryszard Gabryś urodził się w 1942 r. w Goleszowie na Śląsku Cieszyńskim. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach, gdzie studiował kompozycję. Był stypendystą w Lozarnie i moskiewskim Konserwatorium im. Czajkowskiego. Od 1965 r. pracował jako pedagog na katowickiej Akademii Muzycznej i w latach 1973-2003 w cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego jako dyrektor Instytutu Wychowania Muzycznego. Jest regionalistą i animatorem życia kulturalnego na Śląsku. Autor cyklów poświęconych muzyce emitowanych w radiu i telewizji oraz autorem wielu tekstów muzykologicznych i publicystycznych dotyczących sztuki nowoczesnej i silesianów. Jako kompozytor jest autorem muzyki orkiestrowej, kameralnej, fortepian-nowej, organowej i smyczkowej, pieśni solowych do wierszy m.in. Rilkego, Iwaszkiewicza i Brodskiego oraz utworów chóralnych i inspirowanych folklorem Śląska Cieszyńskiego i Beskidów. Pisał kantaty religijne inspirowane tradycją protestancką (Gloria Reformata). Jego twórczość przedstawiano na Warszawskiej Jesieni i innych festiwalach muzyki współczesnej w kraju i za granicą.

Ks. Ryszard Janik (1930-2018)


Ryszard Janik (1930-2018)

Ks. radca Ryszard Janik urodzony w Cieszynie, ukończył studia teologiczne w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, uzyskując w 1956 r. tytuł magistra teologii ewangelickiej. Po ordynacji na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego został wikariuszem parafii w Olsztynie. W latach 1956-1960 był wikariuszem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Jaworzu, następnie został tam wybrany proboszczem i sprawował tę funkcję do przejścia na emeryturę w 1995 r. Przez wiele lat był działaczem Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa i jej wiceprzewodniczącym w latach 1962-1980, po czym do 1996 r. prezesem. W latach 1972-1997 był członkiem Polskiego Oddziału Światowej Federacji Luterańskiej. W latach 1972-1990 był członkiem Synodu Kościoła oraz radcą Konsystorza w latach 1965-1990. Należał do Kolegium Redakcyjnego Wydawnictwa „Zwiastun”, publikował artykuły, wydał m.in. postyllę Daj, bym głos Twój słyszał (2006) i monografię Z kart przeszłości luterańskiego zboru w Jaworzu. Od Reformacji XVI w. po współczesność (2016). Był współzałożycielem i aktywnym działaczem Oddziału PTEw w Jaworzu.

Prof. Karol Karski


Karol Karski

Prof. dr hab. Karol Karski urodził się 1940 r. w Katowicach. Absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (ChAT). Po ukończeniu studiów przez trzy lata pracował jako publicysta. W latach 1970-1982 był pracownikiem Polskiej Rady Ekumenicznej. Równocześnie w 1972 r. podjął studia w Instytucie Ekumenicznym w Bossey k. Genewy, a w 1978 r. uzyskał doktorat w ChAT. W 1983 r. został zastępcą redaktora naczelnego półrocznika „Studia i Dokumenty Ekumeniczne”, a później redaktorem naczelnym. Prowadził wykłady na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W 1991 r. rozpoczął pracę naukową na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. W 1992 r. uzyskał habilitację z teologii ekumenicznej na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 2002 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nauk teologicznych. W latach 2007-2011 był członkiem Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk. Jest jednym z najaktywniejszych ekumenistów w Polsce. Był prezesem Zarządu Fundacji Ekumenicznej „Tolerancja” i redaktorem naczelnym periodyku „Studia i Dokumenty Ekumeniczne” do 2019 r. W latach 1986-1999 oraz 2009-2017 był prezesem warszawskiego oddziału PTEw. Laureat nagrody św. Brata Alberta w zakresie ekumenizmu. Opublikował ponad 700 artykułów naukowych oraz m.in. następujące książki: Dążenia ekumeniczne we współczesnym świecie (1974, 1986), Symbolika. Zarys wiedzy o Kościołach i wyznaniach chrześcijańskich (1994, 2003), Protestanci i ekumenizm. Wkład spadkobierców Reformacji w dzieło jedności (2001), Od Edynburga do Porto Alegre. Sto lat dążeń ekumenicznych (2007).

Prof. Karol Karski


Irena Kolano

Irena Kolano z domu Prymus urodziła się w 1929 r. w Krakowie, ukończyła tamtejszą szkołę ewangelicką. Bardzo aktywna w swojej parafii i środowisku, należała również do najaktywniejszych działaczy Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego: w 1990 r. współzałożyła Oddział PTEw w Krakowie, a potem w jego zarządzie pełniła funkcje skarbnika, sekretarza i członka komisji rewizyjnej. W latach 1992-1995 była przewodniczącą Oddziału.

Erwin Kruk (1941-2017)


Erwin Kruk (1941-2017)

Erwin Kruk urodził się w Dobrzyniu koło Nidzicy na Mazurach. Osierocony w 1945 r. wychowywał się u babki, a od 1956 r. przebywał w domu dziecka. Ukończył w 1966 r. studia polonistyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po studiach zamieszkał w Olsztynie i podjął pracę w redakcji gazety „Głos Olsztyński” (później „Gazeta Olsztyńska”), był redaktorem pisma „Przemiany”. Od 1969 r. należał do Związku Literatów Polskich oraz Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W 1980 r. wstąpił do „Solidarności”, był m.in. członkiem zarządu regionu. Współpracował z ogólnopolskimi czasopismami społeczno-kulturalnymi. W latach 1989-1991 był senatorem I kadencji z listy Komitetu Obywatelskiego, później przeszedł do klubu parlamentarnego Unii Demokratycznej. Pod koniec lat 90. był wiceprezesem zarządu PEN Clubu w Polsce i prezesem klubu Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Olsztynie. Był członkiem synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. W 1999 r. założył Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie, którego był wieloletnim prezesem. Współpracował m.in. z kwartalnikiem „Myśl Protestancka”. W 2016 r. otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyż Wolności i Solidarności, a także otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Był honorowym obywatelem Olsztyna i Olsztynka. Był laureatem nagród za twórczość literacką, m.in. polskiego PEN Clubu (1993), Medalu Marcina Lutra (1991) i Literackiej Nagrody Warmii i Mazur (2006). W 2017 r. jedną z ulic w Olsztynie przemianowano na ulicę Erwina Kruka. Był autorem powieści, m.in. Łaknienie (1980) i Kronika z Mazur (1989), zbiorów esejów Szkice z mazurskiego brulionu (2003) i Spadek. Zapiski mazurskie 2007-2008 (2009), oraz zbiorów poezji Rysowane z pamięci (1963), Zapisy powrotu (1969), Moja Północ (1977), Z krainy Nod (1987), Znikanie (2005) i Nieobecność (2015), a także opracowań historycznych, m.in. Warmia i Mazury (2003).

Ks. bp dr Janusz Narzyński (1928-2020)


Janusz Narzyński (1928-2020)

Ks. bp dr Janusz Narzyński urodził się w Warszawie. Po ukończeniu w 1953 r. studiów teologicznych na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, w 1956 r. został ordynowany na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Był wikariuszem parafii w Mrągowie, następnie jako stypendysta Światowej Federacji Luterańskiej studiował w Getyndze. Po powrocie do kraju był katechetą w Warszawie, a od 1965 r. wikariuszem biskupa Kościoła, ks. Andrzeja Wantuły. W 1975 r. został wybrany biskupem Kościoła. W latach 1983-1986 był prezesem Polskiej Rady Ekumenicznej, później jej wiceprezesem. Podczas obrad Okrągłego Stołu (1989) był obserwatorem z nominacji władz. W 1991 r. złożył rezygnację z funkcji biskupa Kościoła. Był uważany za jednego z najwybitniejszych znawców Reformacji oraz teologii Marcina Lutra w Polsce. W latach 1949-1993 był pracownikiem naukowym Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, a później Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Otrzymał doktorat honoris causa Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu w Bratysławie (Słowacja).

Bernard Rozwałka


Bernard Rozwałka

Mecenas Bernard Rozwałka urodził się w 1951 r. w Szczecinie. Po studiach prawniczych na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, związał się z tym miastem na stałe. Tam odbył aplikację sądową, a następnie adwokacką i do dziś jest adwokatem Wielkopolskiej Izby Adwokackiej. Od wielu lat pracuje w samorządzie adwokackim będąc członkiem Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu, a obecnie pełni w niej funkcję wicedziekana. Od 1982 r. jest członkiem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Poznaniu i mocno zaangażował się w jej życie. Od ok. 30 lat jest członkiem rady parafialnej, a obecnie prezesem. Przez pięć kadencji był członkiem Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, w tym przez jedną kadencję wiceprzewodniczącym Rady Synodalnej. Od 1983 r. jest członkiem PTEw, w tym czasie przyczynił się do rozszerzenia działalności Towarzystwa na cały kraj. W 1985 r. pierwsze po rozszerzeniu Walne Zebranie Delegatów wybrało go prezesem Zarządu Głównego PTEw, a w 1987 r. Nadzwyczajne Walne Zebranie Delegatów wybrało go na tę funkcję na kolejną, drugą kadencję. W okresie jego prezesury wyłonił się współczesny kształt PTEw.

Marta Rożańska (1910-2016)


Marta Rożańska (1910-2016)

Marta Rożańska urodziła się we Frydku (obecnie Republika Czeska) w rodzinie pastorskiej (córka ks. Andrzeja Buzka, siostra Marii Wegert). W 1934 r. ukończyła anglistykę i germanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Udzielała lekcji tych języków, a od 1938 r. pracowała w Polskim Eksporcie Żelaza w Katowicach. Podczas wojny, którą przeżyła w Krakowie, wyszła za mąż. Po wojnie przeniosła się do Bielska, gdzie jej mąż wkrótce zmarł. W 1949 r. została sekretarką Juliana Przybosia, wówczas posła PRL, w poselstwie Bernie w Szwajcarii. W 1952 r. podjęła pracę w centrali handlu zagranicznego Metalexport w Warszawie, skąd w 1958 r. została oddelegowana do Biura Radcy Handlowego w Ottawie w Kanadzie. W 1960 r. wróciła do kraju. W latach 1965-1984 pracowała jako sekretarka dyrektora Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Po przejściu na emeryturę w 1984 r. zamieszkała w Bielsku, gdzie m.in. aktywnie udzielała się w działalności Oddziału PTEw.

Władysław Sosna


Władysław Sosna

Władysław Sosna urodził się w 1933 r. w Cieszynie. Jest absolwentem Politechniki Śląskiej w Gliwicach w 1957 r., inżynierem mechanikiem, przez kilkanaście lat pracował w Fabryce Maszyn Elektrycznych CELMA w Cieszynie, a od 1970 r. jako nauczyciel w Technikum Mechaniczno-Elektrycznym. Był bardzo aktywny w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym (PTTK) i w Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, a od 1989 r. przede wszystkim w Polskim Towarzystwie Ewangelickim, gdzie do dziś jest prezesem Oddziału w Cieszynie, a w latach 2002-2007 był wiceprezesem Zarządu Głównego. Ponadto jest publicystą zajmującym się przeszłością Śląska Cieszyńskiego oraz jego tradycjami ewangelickimi. Opublikował liczne przewodniki i opracowania krajoznawcze, przede wszystkim poświęcone Ziemi Cieszyńskiej. Publikuje w prasie ewangelickiej, regionalnej i turystycznej, był inicjatorem wydania reprintów kilku starodruków cieszyńskich. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Członek honorowy Macierzy Ziemi Cieszyńskiej i PTTK. Jest autorem przewodników, np. Dookoła Beskidu Śląskiego (1992), Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy (2005) i opracowań historycznych, np. Historia parafii ewangelicko-augsburskiej w Golasowicach (1993). Podsumowanie jego dorobku publicystycznego stanowi obszerny zbiór esejów Barwy luteranizmu na Śląsku Cieszyńskim. Wybór prac (2015).

Ks. bp dr Jan Szarek


Jan Szarek

Ks. bp dr Jan Szarek urodził się w 1936 r. w Bielsku-Białej. Studia teologii ewangelickiej ukończył w 1960 r. na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, po czym został ordynowany na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Był wikariuszem parafii w Nawiadach na Mazurach, w latach 1962-1970 pracował w parafii w Giżycku. W latach 1970-1975 był wikariuszem diecezjalnym w Bielsku-Białej, gdzie w 1975 r. został wybrany drugim proboszczem. W 1979 r. został konseniorem, a w 1980 r. seniorem (zwierzchnikiem) Diecezji Cieszyńskiej. W 1991 r. Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP wybrał go biskupem Kościoła. Przez dwie kadencje był prezesem Polskiej Rady Ekumenicznej. W 2001 r. otrzymał doktorat honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej. W latach 80. był orędownikiem zakładania Oddziałów PTEw na Śląsku Cieszyńskim. W 2017 r. został wybrany prezesem Oddziału PTEw w Bielsku.

Maria Wegert (1911-2017)


Maria Wegert (1911-2017)

Maria Wegert urodziła się we Frydku (obecnie Republika Czeska) w rodzinie pastorskiej (córka ks. Andrzeja Buzka, siostra Marty Rożańskiej, również honorowej członkini PTEw). Pracowała jako nauczycielka w Poznaniu i Cieszynie. W 1938 r. poślubiła ks. Adama Wegerta i zamieszkała w Bielsku-Białej. Po II wojnie światowej, którą Spędziła w Krakowie, mąż został proboszczem parafii w Bielsku, a Maria Wegert podjęła pracę w tej parafii jako organistka i dyrygentka chóru. Do repertuaru chóru wprowadziła staropolskie pieśni, m.in. Mikołaja Gomółki i Wacława z Szamotuł, a także współczesnych kompozytorów ewangelików. Prowadzony przez nią chór występował w wielu krajach Europy. W 1984 r. wzięła udział w założeniu Oddziału PTEw w Bielsku. W 1995 r. przeszła na emeryturę. Za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury muzycznej została nagrodzona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Nagrodą im. ks. Leopolda Otto i złotą odznaką „za zasługi dla województwa śląskiego”.

Dr Zofia Wojciechowska (1939-2020)


Zofia Wojciechowska (1939-2020)

Dr Zofia Wojciechowska urodziła się w Poznaniu jako córka Edwarda Hauptmana-Głowackiego, znanego ewangelickiego działacza kościelnego i społecznego. Po II wojnie światowej wraz z rodziną przeprowadziła się do Łodzi, z którą związała się na resztę życia. Ukończyła studia socjologiczne na Uniwersytecie Łódzkim, a po kilku latach podjęła pracę naukową na Akademii Medycznej w Łodzi, gdzie publikowała prace z dziedziny socjologii medycyny i uzyskała doktorat. Należała do najbardziej zaangażowanych działaczy PTEw w pierwszym okresie po rozszerzeniu jego działalności na cały kraj. Pełniła m.in. funkcje: przewodniczącej Oddziału PTEw w Łodzi (1986-1997), prezesa Zarządu Głównego PTEw (1991-1999) oraz redaktor naczelnej miesięcznika „Słowo i Myśl” (1989-1996), którego powołanie zainicjowała. Ponadto w latach 1992-1997 była członkinią Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce i przewodniczącą Synodalnej Komisji Kobiet. Po 1999 r. całkowicie wycofała się z aktywności społecznej. Była żoną Andrzeja Wojciechowskiego „Idona” (1930-2018), muzyka, redaktora i publicysty który również był aktywnym działaczem PTEw.