Archiwum

Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny

Dr Krystyna Bliwert - prelegentka


Gościem majowego spotkania Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, Oddziału w Katowicach, była dr Krystyna Bliwert, która przedstawiła dzieje swojej zaolziańskiej rodziny. Spotkanie odbyło się 21 maja w sali parafialnej katowickiej parafii ewangelicko-augsburskiej przy ul. Warszawskiej. Krystynę Bliwert przedstawiła licznie przybyłym uczestnikom prezes Oddziału, prof. Grażyna Szewczyk. Prelegentka jest Mysłowiczanką, członkinią mysłowickiej parafii ewangelickiej, w przeszłości także delegatem na synod diecezjalny Kościoła. Przedstawiając prelegentkę prof. Szewczyk przybliżyła jej bogatą aktywność zawodową – dr Krystyna Bliwert jest z wykształcenia chemikiem i pracowała m.in. na Wydziale Farmaceutycznym Śląskiej Akademii Medycznej realizując się naukowo. Była także dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mysłowicach, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę. Obecnie z pasją zajmuje się dziejami swojej rodziny, której część po podziale Śląska Cieszyńskiego przywędrowała na Górny Śląsk.

W prelekcji zatytułowanej „Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny”, Krystyna Bliwert zaprezentowała losy swoich bliższych i dalszych krewnych, na życiu których piętno odcisnęła historia, w tym zmiany polityczne, w wyniku których wielu zaolziańskich ewangelików po podziale ziemi cieszyńskiej w 1920 r. musiało opuścić swoje domy i szukać swego miejsca w nowoutworzonym państwie polskim. Jednym z nich był dziadek prelegentki, który opuścił Zaolzie i zakupił domy w Mysłowicach i Katowicach. Wiele miejsca w barwnej opowieści zajęły wspomnienia związane z zaolziańskim domem dziadków w Suchej, gdzie rodzina prowadziła dobrze prosperującą gospodę. Dom Kiedrodniów (rodziny ze strony mamy) pozostał we wspomnieniach K. Bliwert jako dziecięcy raj zaolziański, gdzie mogła spotykać się z kuzynami i częścią rodziny, która pozostała na Zaolziu. Słuchacze mogli jednocześnie poznać wiele epizodów i przeżyć poszczególnych bohaterów barwnej opowieści – wujków, kuzynów, ciotek i kuzynek. Prelegentka zwracała uwagę na tradycje muzyczne obecne w jej rodzinie.

Czytaj dalej »

Pałac i Plac Saski w Warszawie

Prof. dr hab. Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk – prelegentka


20 maja warszawski oddział PTEw gościł historyczkę sztuki – prof. dr hab. Małgorzatę Omilanowską-Kiljańczyk, która specjalizuje się w problemach architektury XIX- i XX-wiecznej. Na spotkaniu wygłosiła prelekcję Pałac i Plac Saski w Warszawie

Ok. 1915 r. Pałac i Plac Saski z cerkwią św. Aleksandra Newskiego

Profesor Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk zawodowo związana jest z Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego i Instytutem Sztuki PAN, w latach 2012-14 pełniła funkcję podsekretarza stanu, a w l. 2014-15 ministry kultury i dziedzictwa narodowego. Jest autorką wielu publikacji naukowych. W 2022 r. jako kandydatka Marszałka Senatu została powołana w skład Rady Odbudowy Pałacu Saskiego – organu opiniodawczo-doradczego ministra kultury.

Prelegentka niezwykle ciekawie przedstawiła historię pałacu od barokowej rezydencji Morsztynów poprzez rezydencje królewską Wettynów po własność wojska.

Czytaj dalej »

O Melchiorze Wańkowiczu: Cieszyn, 23 maja


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich na spotkanie „Melchior Wańkowicz”. Prelekcję przedstawi Stanisława Ruczko.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 23 maja 2024 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny: Katowice, 21 maja


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Katowicach zaprasza na spotkanie „Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny”. Prelekcję opartą na swojej rodzinnej historii przedstawi dr Krystyna Bliwert.

Spotkanie odbędzie się we wtorek 21 maja 2024 r. o godz. 17, w sali Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach przy ul. Warszawskiej 18.

Dr Krystyna Bliwert urodziła się w 1934 r. w Mysłowicach. Ukończyła studia chemiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, po czym podjęła pracę w laboratorium kopalni Mysłowice, później została kierownikiem laboratorium kopalni Wieczorek. W 1973 r. podjęła pracę w Zakładzie Chemii Żywności i Żywienia na tworzonym Wydziale Farmaceutycznym Śląskiej Akademii Medycznej. Zajmowała się bromatologią (nauką o środkach spożywczych) i dietetyką. Była promotorem 16 prac magisterskich, autorem i współautorem 26 publikacji. W 1980 r. uzyskała tytuł doktora nauk przyrodniczych. W 1993 r. została powołana na stanowisko dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mysłowicach, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę w 1996 r. Przez 3 kadencje była ławnikiem sądu ds. cywilnych i rodzinnych, przez 2 kadencje radnym miasta Mysłowice. Jest członkiem parafii ewangelicko-augsburskiej w Mysłowicach, była delegatem na synod diecezjalny Kościoła.

Serdecznie zapraszamy!

Zwiedzanie cmentarza żydowskiego w Bielsku-Białej: Bielsko, 22 maja


Polskie Towarzystwo Ewangelickie Oddział w Bielsku zaprasza na spotkanie, które odbędzie się wyjątkowo w środę 22 maja 2024 r. o godz. 17:00. Będzie to zwiedzanie Cmentarza Żydowskiego w Bielsku-Białej, na którym zostanie przedstawiona jego historia oraz teraźniejszość. Spotkanie poprowadzi Dariusz Gajny, który współpracuje z gminą żydowską w zakresie wydarzeń kulturalnych oraz opieki nad cmentarzami. Dariusz Gajny jest także laureatem nagrody POLIN.

Serdecznie zapraszamy wszystkich członków Oddziału i jego sympatyków!

Czytaj dalej »

Ks. Jan Badura „O krzyżu”: Cieszyn, 16 maja


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich na spotkanie „O krzyżu…”. Prelekcję przedstawi Ks. Jan Badura.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 16 maja 2024 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Adolf Loewe, wybitny architekt, autor projektu i budowniczy kościoła ewangelicko-reformowanego w Warszawie

Krzysztof Bandoła-Skierski


15 kwietnia 2024 r. uczestnicy spotkania warszawskiego oddziału PTEw mieli okazję wysłuchać prelekcji Krzysztofa Bandoły-Skierskiego, dyrektora biblioteki Synodu Kościoła-Ewangelicko Reformowanego w Polsce.

Portret zbiorowy dwunastu architektów Królestwa Polskiego, wśród nich Adolf Loewe

Prelegent przedstawił sylwetkę Adolfa Loewe – wybitnego polskiego architekta i budowniczego. Loewe urodził się w 1811 r. w Kaliszu. Studiował w Warszawie, Berlinie i w Monachium. Sprawował funkcję budowniczego powiatu warszawskiego, a w okresie 1855−1867 był członkiem Rady Budowniczej. Był autorem projektów wielu warszawskich budowli, w swoich realizacjach stosował najnowsze rozwiązania technologiczne. Był autorem projektu i budowniczym kościoła ewangelicko-reformowanego na Lesznie w Warszawie (1866-1880), który był budowany z przerwami ze względu na brak funduszy. Kościół został zbudowany w stylu neogotyckim z zastosowaniem modnego wówczas żeliwa.

Czytaj dalej »

O rodach magnackich na Górnym Śląsku: Jaworze, 6 maja 2024 r.


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Jaworzu zaprasza wszystkich zainteresowanych na prelekcję „Rody magnackie na Górnym Śląsku”, którą przedstawi historyk dr Arkadiusz Puzio-Podrucki.

Spotkanie odbędzie się w poniedziałek 6 maja 2024 r. o godz. 18.00 w sali parafialnej w Jaworzu k. Bielska-Białej, pl. Kościelny 26.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki – śląsko-polski historyk, doktor nauk humanistycznych, publicysta, badacz dziejów rodów śląskiej arystokracji i szlachty. Pracuje w Instytucie Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej w Katowicach. Do jego głównych zainteresowań badawczych należą dzieje śląskiej szlachty i arystokracji w czasach nowożytnych. Opublikował monografie rodów śląskiej szlachty i arystokracji: Henckel von Donnersmarcków, Tiele-Wincklerów, Schaffgotschów, Mieroszewskich, Hohenlohe, Wrochemów, Hochbergów. To pierwsze w języku polskim publikacje obejmujące całość dziejów tych rodów od prapoczątków do czasów współczesnych.

Serdecznie zapraszamy!

Najbliższe spotkania PTEw – maj 2024

Data     Oddział   Prelegent, temat 

6 maja   Jaworze   Dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Rody magnackie na Górnym Śląsku
16 maja  Cieszyn   Ks. Jan Badura, O krzyżu...
20 maja  Ustroń    Tradycyjne smażenie jajecznicy (i nie tylko) tuż po nabożeństwie...
20 maja  Warszawa  Prof. dr hab. Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk, Pałac i plac Saski w Warszawie
21 maja  Katowice  Dr Krystyna Bliwert, Zaolziacy. Historia śląskiej rodziny
22 maja  Bielsko   Zwiedzanie cmentarza żydowskiego w Bielsku-Białej
23 maja  Cieszyn   Stanisława Ruczko, Melchior Wańkowicz
24 maja  Jaworze   Wycieczka na Górny Śląsk (Katowice, Chorzów, Tychy)
24 maja  Łódź      Dariusz Bruncz, Tomasz Terlikowski, Rozmowa o dogmatach
25 maja  Kraków    VI Dni Biblijne w Małopolsce (25 maja - 9 czerwca): "Muzyczna podróż" - koncert 
                     zespołu muzycznego I Kościoła Baptystycznego w Krakowie (Kraków, ul. Grodzka 58)
25 maja  Warszawa  Wycieczka do Żychlina i Konina
30 maja  Kraków    Wyjazd na nabożeństwo w leśnym kościele "Przy Kamieniu" na Równicy (Ustroń, Wisła)

Z cyklu „Kobiety walczące”: Cieszyn, 25 kwietnia


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie zaprasza wszystkich na spotkanie z cyklu „Kobiety walczące”. Prelekcję przedstawi Władysława Magiera.

Spotkanie odbędzie się w czwartek 25 kwietnia 2024 r. o godz. 15 w sali w budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie przy placu Kościelnym 6.

Serdecznie zapraszamy!

Wspomnienie Heleny Molak (1921-2012) w Katowicach

Prof. dr hab. Andrzej Molak - prelegent


16 kwietnia 2024 r. odbyło się spotkanie Oddziału PTEw w Katowicach. Członkowie oraz sympatycy spotkali się w sali parafialnej katowickiej parafii ewangelickiej przy ul. Warszawskiej 18. Podczas kwietniowego spotkania przedstawiona została postać Heleny Molak (1821-2012), pochodzącej ze Śląska Cieszyńskiego działaczki ruchu ludowego oraz kurierki Wincentego Witosa, która w uznaniu jej zasług została zaliczona do Panteonu Górnośląskiego. Postać Heleny Molak przedstawił jej syn – prof. Andrzej Molak, zarazem członek PTEw i katowickiej parafii ewangelickiej, w prelekcji „Helena Molak – droga z Goleszowa, przez Warszawę, Katowice, Cisownicę – do Panteonu Górnośląskiego”. Przedstawiając prelegenta prezes Oddziału prof. Grażyna Szewczyk podkreśliła, że jest on fizykiem, wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego, autorem wielu publikacji naukowych, a jednocześnie prowadzi sad jabłoniowy w rodzinnej Cisownicy.

Helena Molak (1921-2012)

Prelegent przybliżył słuchaczom niezwykłe dzieje życia swojej Mamy, jak mogli przekonać się zebrani – kobiety odważnej, prawej i bardzo zaangażowanej w działalność ruchu ludowego i sprawy ludowców. Podkreślone zostało, że to zaangażowanie Helena Molak wyniosła z domu rodzinnego – pochodziła z chłopskiej rodziny ewangelickiej z Cisownicy, a działaczem społecznym był wcześniej jej ojciec – Paweł Niemiec, po śmierci którego córka kontynuowała te rodzinne tradycje niejednokrotnie narażając się na niebezpieczeństwa. Wiele miejsca w swojej opowieści prof. Molak poświęcił przedwojennemu okresowi życia swojej matki i jej kontaktom z Wincentym Witosem, który przebywał wówczas na zesłaniu w Czechosłowacji, utrzymując jednocześnie bliskie kontakty z działaczami ewangelikami w Polsce, w tym z rodziną Niemców z Cisownicy. Helena Molak pełniła rolę kurierki przenosząc przez granicę meldunki i wiadomości pomiędzy Witosem a działaczami ludowymi w kraju. Młoda działaczka narażała swoje życie uczestnicząc w wielu grożących zdemaskowaniem zdarzeniach.

Czytaj dalej »

Wspomnienie Heleny Molak: Katowice, 16 kwietnia


Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Katowicach zaprasza na spotkanie poświęcone przypomnieniu Heleny Molak (1921-2012) – wybitnej działaczki polskiego ruchu ludowego. Jej sylwetkę przedstawi syn Heleny, prof. dr hab. Andrzej Molak.

Helena Molak – socjolożka, działaczka ruchu ludowego. Jako nastolatka była kurierką między Stronnictwem Ludowym w kraju a Wincentym Witosem, który po procesie brzeskim przebywał w Czechosłowacji (1933). W czasie II wojny światowej pod pseudonimem „Stokrotka” była kurierką i członkinią Stronnictwa Ludowego „Roch”. Była łączniczką między Śląskiem Cieszyńskim a Krakowem, kierowała łącznością w podokręgu śląskim, a w 1942 r. została członkinią kierownictwa „Rocha” w tym okręgu. Wstąpiła do Batalionów Chłopskich, organizowała komórki Ludowego Związku Kobiet. Kolportowała gazety, regularnie przekraczała zieloną granicę, współpracowała z Delegaturą Rządu na Kraj w Krakowie. Dostarczała Żydom żywność, przekazywała lekarstwa do obozów. W 1945 r. w Cieszynie zdała maturę i wyszła za mąż za Adolfa Molaka. Małżonkowie wyjechali do Warszawy, gdzie Helena zaczęła działalność polityczną jako delegatka na I Kongres PSL w Krakowie. Uczestniczyła w tworzeniu struktur ZMW „Wici” na Śląsku. Ukończyła socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, była redaktorką czasopisma „Płomyczek”. Od 1970 r. mieszkała w Katowicach, gdzie mąż został dziekanem Wydziału Pedagogicznego na Uniwersytecie Śląskim. W 1975 r. wróciła do Cisownicy. Po 1989 r. była członkinią władz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Otrzymała wiele odznaczeń państwowych, m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Walecznych. Z jej inicjatywy w 2003 r. w Gródku na Zaolziu postawiono pomnik Wincentego Witosa. Została pochowana na cmentarzu ewangelickim w Ustroniu.

Spotkanie odbędzie się we wtorek 16 kwietnia 2024 r. o godz. 17, w sali Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach przy ul. Warszawskiej 18.

Serdecznie zapraszamy!