Archiwum

Luty 2020 w cieszyńskim PTEw

Alojzy Feliński (1771-1820)

Pierwszy czwartek – 6 lutego, wypełniła swoim wystąpieniem Stanisława Ruczko. Przedmiotem jej zainteresowania była prawie zupełnie zapomniana postać Alojzego Felińskiego (1771-1820) w dwusetną rocznicę jego śmierci.

Alojzy Feliński urodził się w 1771 r., w Łucku. Pochodził ze szlacheckiej rodziny sędziego ziemskiego Tomasza Felińskiego herbu Farensbach i Rozalii z Ostrowskich. Wyrastał już czasie po I rozbiorze Polski, ale też w okresie podejmowanego z wielkim wysiłkiem dzieła naprawy Rzeczypospolitej, brutalnie zahamowanego kolejnymi rozbiorami. Dzieciństwo spędził z dala od wielkich wydarzeń w majątku ojca w Wojutyniu, potem w kolegium Pijarów w Dąbrowicy i w szkole powiatowej we Włodzimierzu Wołyńskim. Miał to szczęście, że miał dostęp do współczesnej polskiej literatury oświeceniowej, której lekturą uzupełniał skromne wiadomości szkolne. W 1788 r. znalazł zatrudnienie jako pomocnik w kancelarii adwokackiej Antoniego Dmochowskiego w Lublinie, ale dzięki kontaktom z Tadeuszem Czackim, już po roku wyjechał z nim do Warszawy w sam wir wielkich wydarzeń – uczestnictwo w Wielkim Sejmie. Wówczas też powstały pierwsze jego utwory literackie, ale gdy miał możność znaleźć się w kręgu twórców polskiej literatury oświeceniowej, spalił swoje „dziecinne ramoty”. W 1779 r. wyjechał z Czackim do Krakowa, potem przebywał na dworze w Dzikowie u Tarnowskich. W czasie Powstania Kościuszkowskiego był jednym z jego adiutantów. Po upadku powstania ponownie zjawił się w Dzikowie, w 1795 r. osiedlił się w Wojutynie, gdzie zarządzał swoim majątkiem i dzierżawą w Klepaczu.

Czytaj dalej »

Łódzki oddział PTEw w Byczynie i Gierałcicach


1 marca 2020 r. członkowie i sympatycy Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego wybrali się 18-osobową grupą na nabożeństwo do Byczyny (woj.opolskie) do kościoła ewangelicko-augsburskiego św. Mikołaja i zwiedzili także unikatowy, XVI-wieczny kościół św. Michała Archanioła w Gierałcicach.

Niezapomniane wrażenia, dobry czas. Wielkie podziękowania dla proboszcza – ks. Marcina Liberadzkiego!

Reformacja a rozwój kartografii

Józef Król - prelegent

„Reformacja a rozwój nauk humanistycznych na przykładzie kartografii”, to temat spotkania żorskiego oddziału PTEw, które odbyło się 22 lutego 2020 r. Zagadnienie to omówił Józef Król – prezes Zarządu Głównego PTEw. Rozwój nauk humanistycznych poprzedzał nowy ruch religijno-społeczny zapoczątkowany w Niemczech przez dr. Marcina Lutra. Była to Reformacja, proces mający na celu odnowę chrześcijaństwa jako przejaw reakcji na negatywne zjawiska w hierarchii kościelnej i upadek moralny duchowieństwa.

Program naprawy Kościoła, postulaty i punkty do dyskusji zawarł Luter w 95 tezach, które ogłosił w Wittenberdze w 1517 r. Dzięki wynalazkowi druku przekonania Lutra szybko rozpowszechniły się w krajach Zachodu i zjednały mu wielu zwolenników poza obszarem Europy. Współpracownikiem i przyjacielem reformatora był Filip Melanchton, niemiecki uczony, profesor i humanista, który wraz z Lutrem dokonali przełomu na płaszczyźnie teologii, nauki i pedagogiki.

Czytaj dalej »

Zmarła Ligia Jasiok – była prezes Oddziału PTEw w Bielsku

Śp. Ligia Jasiok


Moi Drodzy,

z głębokim żalem informuję, że 25 lutego 2020 r., po długiej chorobie, zmarła nasza Koleżanka, śp. Ligia Jasiok.

Ligia przez ponad 30 lat była aktywną działaczką Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Bielsku, w latach 2011-2015 jego prezesem, a do stycznia 2020 r. wiceprezesem Oddziału. Do 2019 r. była członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej PTEw. Ponadto przez jedną kadencję pełniła funkcję członka Rady Parafialnej parafii w Bielsku. Mgr inż. Ligia Jasiok z zawodu była architektem i posiadała własną pracownię architektury.

Pogrzeb odbędzie się w poniedziałek 2 marca o godz. 14:00 z kaplicy cmentarnej przy ul. Listopadowej w Bielsku-Białej.

Za Zarząd Oddziału PTEw w Bielsku
– Janina Szeruda-Goszyk, wiceprezes

Projekcja filmu o ks. biskupie Juliuszu Burschem w Katowicach

Leszek Wiśniewski - twórca filmu

Lutowe spotkanie katowickiego Oddziału PTEw miało charakter szczególny – była to projekcja filmu „Tę rodzinę trzeba wytępić!” poświęconego przedwojennemu biskupowi Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce – ks. Juliuszowi Burschemu, który poniósł śmierć w hitlerowskim więzieniu w Berlinie w czasie wojny. Projekcja filmu zorganizowana 18 lutego w katowickiej parafii ewangelickiej odbyła się z udziałem reżysera. Twórcą filmu jest Leszek Wiśniewski, lubelski dziennikarz, reżyser wielu filmów dokumentalnych dotyczących historycznych wydarzeń i postaci. Uczestnicy mieli okazję obejrzeć tzw. reżyserską wersję filmu poszerzoną o część nieuwzględnioną w emisjach telewizyjnych.

Projekcję poprzedziła prezentacja sylwetki gościa – Leszka Wiśniewskiego przedstawiła prezes katowickiego Oddziału PTEw prof. Grażyna B. Szewczyk, wskazując na jego dorobek reżyserski, tematykę filmów oraz zdobyte wyróżnienia. Jak się okazało, film o biskupie znajdował się od dawna w planach reżysera interesującego się postacią ewangelickiego duchownego aresztowanego z początkiem wojny w Lublinie, na terenie lubelskiej parafii ewangelickiej. Film powstał jako jedno z przedsięwzięć upamiętniających 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej; dzięki rocznicowym projektom udało się przypomnieć też sylwetkę ks. biskupa Burschego.

Czytaj dalej »

O Biblii brzeskiej w warszawskim oddziale PTEw

Biblia brzeska

17 lutego dr hab. prof. ChAT Kalina Wojciechowska wygłosiła wykład o Biblii brzeskiej, zwanej tak od miejsca wydania w Brześciu Litewskim. Prelegentka przypomniała, że  używana jest też nazwa Biblia Radziwiłłowska – od nazwiska fundatora, lub pińczowska – od miejsca dokonania tłumaczenia. W wykładzie przedstawiono okoliczności powstania Biblii Brzeskiej, omówiono wstęp, w którym znajduje się dedykacja dla króla Zygmunta Augusta z ukrytą sugestią, by poparł Reformację, jest też spis treści, a także tabela z informacją jak należy czytać Biblię na co dzień. 

Prof. Kalina Wojciechowska - prelegentka

Prof. Wojciechowska zwróciła też uwagę, że jak na ówczesne czasy było to bardzo nowoczesne tłumaczenie, w którym zastosowano metodę oddawania sensu zdań, a nie „słowo w słowo”.

Za miesiąc, 16 marca zapraszamy na drugą część wykładu o dwóch Bibliach, czyli na wykład o Biblii gdańskiej.

Tekst i zdjęcia: Aldona Karska

Luty 2020 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

3 lutego 2020 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze Członków Oddziału dotyczące podsumowania działalności za 2019 rok. Zebranie przebiegało według ustalonego porządku. Najpierw prezes Oddziału Leopold Kłoda złożył sprawozdanie z merytorycznej działalności Oddziału. W 2019 r. odbyło się 11 spotkań, w tym 9 tematycznych, 1 adwentowo-opłatkowe oraz 1 sprawozdawcze, zorganizowano jednodniową wycieczkę do Chorzowa i Będzina oraz 3-dniową do Poznania na uroczystość obchodów 100-lecia PTEw. Ponadto członkowie Oddziału bardzo aktywnie uczestniczyli w nabożeństwie w Jaworzu z okazji 100-lecia PTEw oraz 35-lecia Oddziału w Jaworzu, a w dzień pamiątki zmarłych 1 listopada wraz z członkami Rady Parafialnej przeprowadzili kwestę cmentarną.

Czytaj dalej »

Z walnego zebrania Oddziału PTEw w Ustroniu: sprawozdanie za 2019 r.

Danuta Pilch - prezes Oddziału i ks. Piotr Wowry - proboszcz Parafii w Ustroniu

Oddział PTEw Ustroniu jest jednym z 13 oddziałów, które działają w naszym kraju. Oddział jest stosunkowo liczny, ponieważ 31 grudnia 2019 r. liczył 55 członków. Niestety tendencja jest zniżkowa, w najlepszych latach 2015 i 2016 liczba członków wynosiła 62 osoby. Przyczyny tej tendencji są różne: 3 członków zmarło, 2 osoby zmieniły miejsce zamieszkania, jedna jest w domu opieki, pozostałe na własna prośbę zrezygnowały z członkostwa.

Nasza działalność polega na organizowaniu spotkań i wycieczek. Tematyka spotkań dotyczy jubileuszy, rocznic i ciekawych wydarzeń związanych z naszym Kościołem i regionem. W 2019 r. odbyło się 10 spotkań tematycznych i jedna wycieczka krajoznawcza. Spotykamy się regularnie w trzeci wtorek miesiąca i zapraszamy prelegentów, którzy przybliżają nam tematykę z różnych dziedzin. W spotkaniach uczestniczyło średnio 31 osób, w tym 25 członków PTEw.

Informacje o naszych spotkaniach ukazują się w ogłoszeniach parafialnych i „Gazecie Ustrońskiej”. Drukujemy również plakaty, które są umieszczane na tablicach ogłoszeń. W „Gazecie Ustrońskiej” ukazują się też relacje z naszych spotkań, których autorką jest Lidia Szkaradnik.

Czytaj dalej »

Styczeń 2020 w cieszyńskim PTEw

Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861)

Nasze spotkania klubowe w nowym roku rozpoczęliśmy już 2 stycznia 2020 r. Zainaugurował je Stefan Król wykładem o nietuzinkowej, a zarazem tragicznej w historii Polski postaci z przełomu XVIII i XIX wieku, jakim był Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861). Starannie wykształcony, przewidziany do zaszczytnej służby dla narodu, najstarszy przedstawiciel możnego rodu i spadkobierca olbrzymiego majątku, umierał jako książę bez ziemi, bez prawa powrotu do Ojczyzny rozdartej przez trzech zaborców i wymazanej z mapy Europy.

Był jednym z pięciorga potomstwa syn księcia, generała ziem podolskich Adama Kazimierza i księżnej Izabeli z Flemingów. Urodził się w Warszawie 14.01.1770 r., ale dorastał w rezydencjach rodu, zwłaszcza w Puławach, kształcony przez co przedniejszych luminarzy ludzi nauki i kultury stanisławowskiej Polski. Także matka dołożyła wiele starań, aby wychować syna w poczuciu głębokiego umiłowania Ziemi Ojczystej i odpowiedzialności za jej los. Nie szczędzono także synowi środków na podróże po krajach Europy, celem poznania ich ustrojów, gospodarki i kultury. Tymczasem następujące po sobie wypadki w Rzeczypospolitej zmierzały do jej unicestwienia. Po Powstaniu Kościuszkowskim caryca Katarzyna II zagroziła ojcu Adamowi Kazimierzowi groźbą konfiskaty 3/4 dóbr Czartoryskich za zaangażowanie się po stronie Tadeusza Kościuszki. Jedynym zadość uczynieniem było oddanie obu synów (Adama Kazimierza i Konstantego Adama) do służby wojskowej Rosji w charakterze kamerjunkrów. Ojciec, nie chcąc dopuścić do deklasacji rodu przyjął upokarzające warunki. Tymczasem kolejny następca tronu car Aleksander I docenił wykształcenie Adama Jerzego, widział go jako jednego z reformatorów caratu, a zwłaszcza oświaty, i powierzył mu stanowisko kuratora wileńskiego. Na tym odcinku Adam Jerzy przyczynił się do rozwoju polskiego szkolnictwa a zwłaszcza Uniwersytetu Wileńskiego, obsadzając go gronem wybitnych uczonych.

Czytaj dalej »

W cieniu wodospadów (po spotkaniu podróżniczym w Żorach)

Wiesława Pawletko - prelegentka

Na spotkaniu PTEw w Żorach 25 stycznia 2020 r. gościliśmy znaną nam już podróżniczkę Wiesławę Pawletko, która tym razem zaprezentowała ciekawą i bogatą relację ze swojej ostatniej podróży do Ameryki Południowej „W cieniu wodospadów Iguazu i Rio de Janeiro”. Docelowym punktem wyprawy były Brazylia i Argentyna z ich wodospadami Iguazu, należącymi do najbardziej widowiskowych, pełnych grozy i piękna, cudów natury. Niezwykłą dynamikę relacjonowania przeżytych tam doznań i emocjonalnych wrażeń, pani Wiesława dopełniała obszerną gamą pięknych fotografii.

Iguazu składa się z 275 odległych od siebie wodospadów, z których szum wody słyszany jest w promieniu 20 km. Prelegentka opowiadała o zdobywaniu ekstremalnych punktów widokowych przemierzając odległości kładek i pomostów, dalej prowadzących również do najwyższej kaskady zwanej diabelską gardzielą, skąd woda spada z wysokości 82 m, a chmura wodna docierała do wszystkich zakątków odzieży i ciała. Podobnie było, gdy łodzią podpływali blisko pod wodospad doznając intensywnego prysznica, co w następstwie skłoniło ich do podziwiania wodospadów z wysokości helikoptera.

Czytaj dalej »

Rola i przyszłość lasów wobec zmian środowiska na całej Ziemi

Prof. Stanisław Miścicki - prelegent

Podczas spotkania warszawskiego oddziału PTEw 20 stycznia 2020 r. prof. dr hab. Stanisław Miścicki, pracownik naukowy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz były kierownik Katedry Urządzania Lasu, Geomatyki i Ekonomiki Leśnictwa, wygłosił prelekcję „Przyszłość lasów wobec przewidywanych zmian środowiska na całej Ziemi”. Przedstawione zostały zagrożenia, które doprowadzają do zmian klimatycznych, a które najczęściej są powodowane ingerencją człowieka w środowisko.

Zwiększona liczba ludzi na naszym globie powoduje zmniejszenie powierzchni dostępnej dla dzikich zwierząt i zmniejszenie powierzchni lasów. Zmniejszają się zasoby wód podziemnych, powierzchownych i w lodowcach. Zwiększa się natomiast koncentracja dwutlenku węgla. Dochodzi do antropogenicznych zmian klimatycznych, niestety często kwestionowanych przez polityków na całym świecie. W dyskusji po prelekcji podkreślano, że wszyscy powinniśmy zastanowić się nad naszymi zachowaniami, kontrolować je, aby nie zaśmiecać naszej ziemi i rozważnie korzystać z zasobów naturalnych.

Tekst i zdjęcia: Aldona Karska

W 200. rocznicę urodzin ks. Leopolda Otto

Dr Aleksander Łupienko - prelegent

W warszawskim oddziale PTEw 16 grudnia 2019 r. historyk dr Aleksander Łupienkowygłosił prelekcję: „Ks. Leopold Otto i jego znaczenie dla luteranów w Polsce”. Nawiązując do dwusetnej rocznicy urodzin pastora Otto, prelegent przypomniał jego sylwetkę i zwrócił uwagę na fakt, że Leopold Otto piastując stanowisko drugiego proboszcza był ważną postacią dla Polaków-ewangelików, którzy pragnęli zachować swoją przynależność wyznaniową w kraju, z którym się utożsamiali, ale w którym dominował katolicyzm. Pastor Otto wspierał proces polonizacji zboru warszawskiego i był przeciwnikiem teologii liberalnej. Prelegent zaznaczył, że ks. Otto przemawiał nie tylko z ambony, ale również na łamach polskojęzycznego „Zwiastuna Ewangelicznego”. Nie stronił też od zaangażowania politycznego.

Tekst i zdjęcia: Aldona Karska