Archiwum

W 2017 roku w Katowicach odbyła się międzynarodowa konferencja
„500 lat Reformacji na Górnym Śląsku”

Przypominamy bardzo ciekawą konferencję sprzed trzech lat!

W dniach 28-29 września 2017 r. w Bibliotece Śląskiej odbyła się konferencja „500 lat Reformacji na Górnym Śląsku”, podczas której polscy i niemieccy prelegenci zaprezentowali aktualny stan badań nad dziejami śląskiej Reformacji. Ponad dwadzieścia referatów wygłoszonych przez historyków i badaczy z różnych ośrodków naukowych zaprezentowało własne spojrzenie na rozwój luteranizmu na przestrzeni pięciu wieków jego trwania na ziemi śląskiej. W uroczystym otwarciu konferencji udział wzięli dyrektor Biblioteki Śląskiej prof. dr hab. Jan Malicki oraz biskupi luterańscy: ks. dr Marian Niemiec – diecezji katowickiej oraz ks. dr Adrian Korczago – diecezji cieszyńskiej Kościoła. Prof. Jan Malicki podkreślił wkład luterańskich autorów w powstawanie polskiej literatury na Śląsku. Od początku trwania Reformacji luterańscy pastorzy, nauczyciele oraz pisarze pomnażali śląski dorobek literacki, który służył nie tylko celom konfesyjnym, ale utrwalaniu polskości na Śląsku. Możliwość wspólnego poznawania przeszłości protestanckiej podkreślili dostojnicy Kościoła luterańskiego.

Czytaj dalej »

Wirtualny kwiecień 2020 w cieszyńskim PTEw

W kwietniu mieliśmy zaplanowane cztery spotkania klubowe. Trzeba powiedzieć, że od początku ostateczne „zaklepanie” tematów prelekcji stwarzało pewne kłopoty organizacyjne i gdy wreszcie wszystko wydawało się zgrane, to okazało się, że daremny był trud, bo przez małego i groźnego mikroba wszystko stało się nieaktualne. Tak więc po miesiącu oswajania się z nową sytuacją polegającą na zamknięciu się w domach zwłaszcza osób starszych, na różnych odcinkach życie stawało się coraz trudniejsze, gdyż nie wszystkie potrzeby daje się załatwić przy pomocy komputera i telefonu.

Ze smutkiem musieliśmy skreślić z planu kolejne cztery czwartki.

* * *

Ugoda sandomierska (wydanie z 1731 r.)


W pierwszy kwietniowy czwartek 2 kwietnia przewidziany był temat dotyczący Ugody Sandomierskiej i to w okrągłą 450. rocznicę jej uchwały. Mimo to, uszła ona uwadze nie tylko w PTEw, a przecież był to akt doniosły i niezwykle ważny w tamtych okolicznościach. Władysław Sosna dołożył wielu starań, aby zilustrować początkowe dzieje Reformacji w Polsce tym trudniejsze, że w każdej z dzielnic Królestwa miała ona nieco inny przebieg i związana była z innym Kościołem Reformacji. Kościół Ewangelicko-Augsburski cieszył się powodzeniem tam, gdzie istniała gęsta sieć miast a jego trzonem było przede wszystkim mieszczaństwo, skupione zwłaszcza na Pomorzu Gdańskim, Mazurach i w Wielkopolsce, poza Królestwem – na Śląsku. Wyznanie Helweckie rozwinęło wśród szlachty głównie na terenie Małopolski i Litwy. Z tego ostatniego wyłonił się Kościół Mniejszy – Braci Polskich o orientacji antytrynitarskiej. Wreszcie trzeci najsilniejszy kościół Jednoty Braterskiej tworzyli przybyli do Polski uciekinierzy z Czech o tradycjach husyckich. Ich główną siedzibą stało się wielkopolskie Leszno.

Czytaj dalej »

Zmarła Zofia Wojciechowska – była prezes, honorowy członek PTEw

Śp. dr Zofia Wojciechowska (1939-2020)

Po długiej chorobie, w wieku 80 lat, 19 kwietnia 2020 r. w Łodzi zmarła honorowa członkini Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, śp. dr Zofia Wojciechowska. Zmarła była prezesem Oddziału PTEw w Łodzi, prezesem Zarządu Głównego, inicjatorką i redaktor naczelną miesięcznika „Słowo i Myśl”, a w 2005 r. Walne Zebranie Delegatów nadało jej godność honorowego członka PTEw.

Dr Zofia Wojciechowska (1939-2020) była córką Edwarda Hauptmanna-Głowackiego, znanego ewangelickiego działacza społecznego i kościelnego. Z wykształcenia socjolog. Należała do najbardziej zaangażowanych działaczy PTEw w pierwszym okresie po rozszerzeniu jego działalności na cały kraj. Pełniła m.in. funkcje: przewodniczącej Oddziału PTEw w Łodzi (1986-1997), prezesa Zarządu Głównego PTEw (1991-1999) oraz redaktor naczelnej miesięcznika „Słowo i Myśl” (1989-1996), którego powołanie zainicjowała. Po 1999 r. całkowicie wycofała się z aktywności społecznej. Była żoną zmarłego w 2018 r. Andrzeja Wojciechowskiego „Idona” (1930-2018), który również był działaczem PTEw, a także redaktorem i publicystą.

Pogrzeb śp. Zofii odbył się na cmentarzu ewangelickim w Łodzi 24 kwietnia. Była jedną z najważniejszych postaci w całej ponad 100-letniej historii Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego…

Czytaj dalej »

W Warszawie zmarł ks. dr Włodzimierz Nast

Śp. ks. dr Włodzimierz Nast (1942-2020)


Tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam polecono, mówcie: Sługami nieużytecznymi jesteśmy, spełniliśmy swój obowiązek (Łk 17, 10).

Z ogromnym żalem przyjęliśmy wiadomość, że 18 kwietnia 2020 r. w wieku 78 lat zmarł śp. ks. dr Włodzimierz Nast.

Ks. Nast był emerytowanym proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Warszawie, pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Katedrze Teologii Praktycznej Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, członkiem warszawskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego od momentu jego założenia, od wielu lat był członkiem zarządu i sekretarzem Oddziału.

W okresie swojej służby w Kościele Ewangelicko-Augsburskim był radcą duchownym Diecezji Warszawskiej, członkiem Synodu Kościoła i radcą Konsystorza. Na emeryturze był członkiem zarządu Ekumenicznego Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz aktywnie udzielał się w różnych gremiach parafialnych. Pozostawił żonę Ewę i syna z rodziną, łączymy się z nimi w naszych modlitwach dziękując Bogu za życie i służbę śp. ks. Włodzimierza.

W imieniu zarządu warszawskiego oddziału PTEw
Aldona Karska

14 marca zmarł honorowy członek PTEw, ks. bp dr Janusz Narzyński

Śp. ks. bp dr Janusz Narzyński (1928-2020)


Ks. bp dr Janusz Narzyński urodził się w 1928 r. w Warszawie. Po ukończeniu w 1953 r. studiów teologicznych na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, w 1956 r. został ordynowany na duchownego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Był wikariuszem parafii w Mrągowie, następnie jako stypendysta Światowej Federacji Luterańskiej studiował w Getyndze. Po powrocie do kraju był katechetą w Warszawie, a od 1965 r. wikariuszem biskupa Kościoła, ks. Andrzeja Wantuły. W 1975 r. został wybrany biskupem Kościoła. W latach 1983-1986 był prezesem Polskiej Rady Ekumenicznej, później jej wiceprezesem. Podczas obrad Okrągłego Stołu (1989) był obserwatorem z nominacji władz. W 1991 r. złożył rezygnację z funkcji biskupa Kościoła.

Był uważany za jednego z najwybitniejszych znawców Reformacji oraz teologii Marcina Lutra w Polsce. W latach 1949-1993 był pracownikiem naukowym Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, a później Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Otrzymał doktorat honoris causa Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu w Bratysławie (Słowacja).

Ks. bp Janusz Narzyński zmarł 14 marca 2020 r. w Warszawie. Ze względu na stan zagrożenia epidemicznego pogrzeb odbył się w wąskim gronie rodzinnym 18 marca 2020 r. na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie przy ul. Młynarskiej.

Marzec 2020 w cieszyńskim PTEw

Jadwiga Smykowska (1945-2017)

Nasz plan na marzec przewidywał 4 spotkania klubowe na następujące tematy: Jadwiga Smykowska (ur. 1.03.1945), Jerzy Szaniawski (zm. 16.03.1970), gen. Emil August Fieldorf – Nil (ur. 20.03.1895) i ks. Michał Miłosław Hodża (zm. 26.03.1870)

Krzysztof Morcinek - prelegent

Na pierwszym marcowym (5 marca) spotkaniu gościliśmy historyka sztuki Krzysztofa Morcinka. Jego opowieść o znakomitej artystce Jadwidze Smykowskiej miała ten dodatkowy walor, że miał on okazję poznać ją osobiście, gościć w jej domu w Puńcowie a także być aranżerem wystawy jej dorobku artystycznego w Muzeum Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie. Mniej mówił o jej trudnym życiu, znaczonym walką z przewlekłą chorobą, za to zaprezentował bogaty wybór jej twórczości, najlepszych dowodów jej nieprzeciętnego talentu i pracowitości.

Czytaj dalej »

Literaccy bohaterowie Reformacji w XIX-wiecznej powieści niemieckiej

Dr Janusz Mosakowski - prelegent

10 marca 2020 r. Oddział Gdański Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego zorganizował spotkanie z dr. Januszem Mosakowskim, polonistą, adiunktem Zakładu Historii Literatury Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Temat prelekcji brzmiał: „Johannes Knade (Knothe), Michael Meurer jako literaccy bohaterowie Reformacji w XIX-wiecznej powieści niemieckiej”.

Już sam tytuł prelekcji sugeruje, że dr Mosakowski, jako polonista z Gdańska swoimi zainteresowaniami wyszedł poza „cienką czerwoną linię” oddzielającą żywioły: językowe (polski i niemiecki), narodowościowe (Polacy i Niemcy) i wyznaniowe (katolicy i luteranie); żywioły ścierające się na wspólnym terytorium głównie Gdańska i Mazur. Swoją pracę doktorską poświęcił „Dziejom Gdańska w niemieckiej powieści historycznej XIX wieku”.

Czytaj dalej »

Marzec 2020 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

Edward Piotr Weiss - prelegent

2 marca 2020 r. prelekcję „Podstawy judaizmu” przedstawił Edward Piotr Weiss. Tym razem spotkanie rozpoczęliśmy modlitwą z Modlitewnika Żydowskiego.

Prelegent bardzo szczegółowo przedstawił podstawy judaizmu, czyli życie po żydowsku. Opisał dokładnie historię, tradycję, kulturę, religię i naród. Judaizm jest religią monoteistyczną, której podstawą jest wiara w jedynego Boga. Opiera się ona na pamięci o Bogu. Słowo Zachor, czyli „pamiętaj”, powtarzane jest w codziennych modlitwach. Z judaizmu biblijnego wywodzi się chrześcijaństwo i islam. Biblijny Abraham był pierwszym wyznawcą judaizmu (było to około 1 850 roku p.n.e.) Obecnie stanowi ona religię narodową Żydów.

Jej wyznawcy znajdują się na całym świecie. Najwięcej jest ich w Stanach Zjednoczonych (ok. 5,6 mln ) i Izraelu ( ok. 4,7 mln). W Polsce również istnieje Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich do których należy około 1 200 wyznawców, a około 3 tys. osób utrzymuje kontakt z kulturą żydowską.

Czytaj dalej »

Luty 2020 w cieszyńskim PTEw

Alojzy Feliński (1771-1820)

Pierwszy czwartek – 6 lutego, wypełniła swoim wystąpieniem Stanisława Ruczko. Przedmiotem jej zainteresowania była prawie zupełnie zapomniana postać Alojzego Felińskiego (1771-1820) w dwusetną rocznicę jego śmierci.

Alojzy Feliński urodził się w 1771 r., w Łucku. Pochodził ze szlacheckiej rodziny sędziego ziemskiego Tomasza Felińskiego herbu Farensbach i Rozalii z Ostrowskich. Wyrastał już czasie po I rozbiorze Polski, ale też w okresie podejmowanego z wielkim wysiłkiem dzieła naprawy Rzeczypospolitej, brutalnie zahamowanego kolejnymi rozbiorami. Dzieciństwo spędził z dala od wielkich wydarzeń w majątku ojca w Wojutyniu, potem w kolegium Pijarów w Dąbrowicy i w szkole powiatowej we Włodzimierzu Wołyńskim. Miał to szczęście, że miał dostęp do współczesnej polskiej literatury oświeceniowej, której lekturą uzupełniał skromne wiadomości szkolne. W 1788 r. znalazł zatrudnienie jako pomocnik w kancelarii adwokackiej Antoniego Dmochowskiego w Lublinie, ale dzięki kontaktom z Tadeuszem Czackim, już po roku wyjechał z nim do Warszawy w sam wir wielkich wydarzeń – uczestnictwo w Wielkim Sejmie. Wówczas też powstały pierwsze jego utwory literackie, ale gdy miał możność znaleźć się w kręgu twórców polskiej literatury oświeceniowej, spalił swoje „dziecinne ramoty”. W 1779 r. wyjechał z Czackim do Krakowa, potem przebywał na dworze w Dzikowie u Tarnowskich. W czasie Powstania Kościuszkowskiego był jednym z jego adiutantów. Po upadku powstania ponownie zjawił się w Dzikowie, w 1795 r. osiedlił się w Wojutynie, gdzie zarządzał swoim majątkiem i dzierżawą w Klepaczu.

Czytaj dalej »

Łódzki oddział PTEw w Byczynie i Gierałcicach


1 marca 2020 r. członkowie i sympatycy Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego wybrali się 18-osobową grupą na nabożeństwo do Byczyny (woj.opolskie) do kościoła ewangelicko-augsburskiego św. Mikołaja i zwiedzili także unikatowy, XVI-wieczny kościół św. Michała Archanioła w Gierałcicach.

Niezapomniane wrażenia, dobry czas. Wielkie podziękowania dla proboszcza – ks. Marcina Liberadzkiego!

Reformacja a rozwój kartografii

Józef Król - prelegent

„Reformacja a rozwój nauk humanistycznych na przykładzie kartografii”, to temat spotkania żorskiego oddziału PTEw, które odbyło się 22 lutego 2020 r. Zagadnienie to omówił Józef Król – prezes Zarządu Głównego PTEw. Rozwój nauk humanistycznych poprzedzał nowy ruch religijno-społeczny zapoczątkowany w Niemczech przez dr. Marcina Lutra. Była to Reformacja, proces mający na celu odnowę chrześcijaństwa jako przejaw reakcji na negatywne zjawiska w hierarchii kościelnej i upadek moralny duchowieństwa.

Program naprawy Kościoła, postulaty i punkty do dyskusji zawarł Luter w 95 tezach, które ogłosił w Wittenberdze w 1517 r. Dzięki wynalazkowi druku przekonania Lutra szybko rozpowszechniły się w krajach Zachodu i zjednały mu wielu zwolenników poza obszarem Europy. Współpracownikiem i przyjacielem reformatora był Filip Melanchton, niemiecki uczony, profesor i humanista, który wraz z Lutrem dokonali przełomu na płaszczyźnie teologii, nauki i pedagogiki.

Czytaj dalej »

Zmarła Ligia Jasiok – była prezes Oddziału PTEw w Bielsku

Śp. Ligia Jasiok


Moi Drodzy,

z głębokim żalem informuję, że 25 lutego 2020 r., po długiej chorobie, zmarła nasza Koleżanka, śp. Ligia Jasiok.

Ligia przez ponad 30 lat była aktywną działaczką Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Bielsku, w latach 2011-2015 jego prezesem, a do stycznia 2020 r. wiceprezesem Oddziału. Do 2019 r. była członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej PTEw. Ponadto przez jedną kadencję pełniła funkcję członka Rady Parafialnej parafii w Bielsku. Mgr inż. Ligia Jasiok z zawodu była architektem i posiadała własną pracownię architektury.

Pogrzeb odbędzie się w poniedziałek 2 marca o godz. 14:00 z kaplicy cmentarnej przy ul. Listopadowej w Bielsku-Białej.

Za Zarząd Oddziału PTEw w Bielsku
– Janina Szeruda-Goszyk, wiceprezes