Archiwum

Styczeń 2024 r. w jaworzańskim PTEw: ekumeniczne spotkanie noworoczne

Anna Skotnicka-Nędzka - p.o. wójta gminy Jaworze

Ks. Stanisław Filapek - proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Jaworzu


Nowy 2024 rok w jaworzańskim Oddziale PTEw rozpoczął się 8 stycznia 2024 r. spotkaniem, które miało charakter ekumenicznego spotkania noworocznego. Po kilku latach przerwy spowodowanej pandemią, postanowiliśmy znowu kontynuować zwyczaj, według którego spotkania noworoczne odbywają się na przemian w parafiach ewangelickiej oraz katolickiej.

Edward Weiss - prelegent

Na spotkanie przybyli zaproszeni goście: członkowie Akcji Katolickiej przy Parafii Rzymsko-Katolickiej w Jaworzu wraz z proboszczem ks. Stanisławem Filapkiem, Anna Skotnicka-Nędzka pełniąca obowiązki wójta Gminy Jaworze oraz prelegent Edward Weiss z małżonką. Obecni byli proboszczowie naszej parafii ks. W. Wantulok i ks. A. Krzykowski oraz członkowie jaworzańskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego.

Spotkanie upływało w miłej, świątecznej atmosferze, śpiewano kolędy, rozmawiano, częstowano się smakołykami, a ciekawą prelekcję „Izrael biblijny i dzisiejszy” przedstawił Edward Weiss.

Czytaj dalej »

Anioły chrzcielne w kościołach ewangelickich na Mazurach i nie tylko

Anioł chrzcielny w kościele ewangelicko-augsburskim w Sorkwitach


W pierwszej części spotkania 15 stycznia, zebrani wysłuchali i przyjęli sprawozdania z działalności oddziału w 2023 r. W drugiej części spotkania Aldona Karska opowiedziała o aniołach chrzcielnych w kościołach ewangelickich na Mazurach i nie tylko.

Anioły chrzcielne były rozpowszechnioną formą drewnianych chrzcielnic na przełomie XVII/XVIII w., szczególnie w Prusach Wschodnich, ale również na Pomorzu, w północnych Niemczech, a nawet w pojedynczych kościołach dolnośląskich. Rzeźby aniołów, sprawiających wrażenie ruchu, w locie, wymagało dużego kunsztu rzeźbiarskiego. Produkcja tych rzeźb szczególnie rozwinęła się w Królewcu. Wykonywano je również w prowincjonalnych warsztatach snycerskich. W XIX w. zaczęły znikać z wielu kościołów, usuwano je z jako zbyt kiczowate. Wylądowały na strychach, w piwnicach, w skrzyniach, podzielone na części.

Czytaj dalej »

XIII Zgromadzenie Ogólne Światowej Federacji Luterańskiej, refleksje i wrażenia uczestników

Ks. bp Jerzy Samiec, Ewa Śliwka i dr hab. Jerzy Sojka


18 grudnia 2023 r. warszawski oddział PTEw gościł delegatów na XIII Zgromadzenie Ogólne Światowej Federacji Luterańskiej (ŚFL) oraz członka Rady ŚFL. Zgromadzenie pod hasłem „Jedno Ciało, Jeden Duch, Jedna nadzieja”, odbyło się 13-19 września 2023 r. w Krakowie. Przygotowania do tego spotkania luteranów z całego świata trwały kilka lat.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce reprezentowało dwoje delegatów: ks. bp Jerzy Samiec i dyrektorka biura Konsystorza – Ewa Śliwka. W czasie obrad Zgromadzenia wybierano nowe władze ŚFL, a wśród wybranych członków Rady znalazł się profesor ChAT – dr hab. Jerzy Sojka. Ks bp Jerzy Samiec przypomniał jak doszło do wyboru Polski jako gospodarza XIII Zgromadzenia Ogólnego ŚFL, wspomniał też o trudnościach w przygotowaniach spowodowanych pandemią. Obrady odbywały się w krakowskim Centrum Kongresowym, obradowało ponad trzystu delegatów, ale towarzyszyli im zaproszeni goście, asystenci, chóry. W nabożeństwie inauguracyjnym wzięło udział blisko tysiąc osób, a na powitalnej kolacji w restauracji Stara Zajezdnia w Krakowie gościło ok. 800 osób!
Czytaj dalej »

Działalność patriotyczna i pedagogiczna Edwarda Aleksandra Rontalera (Ronthalera)

Edward Aleksander Rontaler (1846-1917)


20 listopada 2023 r. na spotkaniu warszawskiego oddziału PTEw Alicja Sadomska przypomniała sylwetkę Edwarda Aleksandra Rontalera (Ronthalera).

Aleksander Rontaler urodził się w 1846 roku. Był synem kantora ewangelickiego w Brzezinach. Jako uczeń ostatniej klasy gimnazjum w Piotrkowie przyłączył się do powstania styczniowego w 1863 roku. Brał udział w walkach, został ranny, był więziony. W celu uniknięcia dalszych represji, rodzina zmieniła jego personalia zastępując imię Aleksander imieniem zmarłego brata Edwarda. Po zdaniu matury w Piotrkowie studiował w Szkole Głównej Warszawskiej, uzyskując dyplom na wydziale nauk filologiczno-historycznych. Po studiach rozpoczął pracę nauczyciela w Odessie. Był autorem wielu artykułów w języku polskim i rosyjskim, a także autorem prac naukowych z pedagogiki i psychologii. W latach 90. XIX w. przeniesiony został do Petersburga gdzie pracował w zarządzie zakładów naukowych Ministerstwa Oświaty. Po przejściu w stan spoczynku przeniósł się do Warszawy i wykorzystując nowe możliwości prawne, zakładał nowoczesne szkoły: ogólnokształcące, handlowe i rolnicze. Zmarł w 1917 roku.

Czytaj dalej »

Grudzień 2023 r. w jaworzańskim PTEw

Wyższobramski Chór Kameralny z Cieszyna


Kolejny miesiąc działalności rozpoczęliśmy 3 grudnia 2023 r. koncertem Wyższobramskiego Chóru Kameralnego z Cieszyna, który odbył się w kościele ewangelickim w Jaworzu.

Podczas i po nabożeństwie wysłuchaliśmy pięknych pieśni adwentowych. Szkoda tylko, że akurat w tym dniu nastąpił bardzo silny atak zimy z ogromnymi opadami śniegu i wielu parafian nie dało rady dojechać do kościoła na nabożeństwo.

Czytaj dalej »

Listopad 2023 r. w jaworzańskim PTEw: po Zgromadzeniu Ogólnym ŚFL w Krakowie

Od lewej Jerzy Kukla i Jan Kliber


Kolejny już raz 1 listopada – w dzień Pamiątki Umarłych, członkowie Oddziału PTEw w Jaworzu wraz z członkami Rady Parafialnej przeprowadzili tradycyjnie kwestę cmentarną. Uzyskane w ten sposób środki finansowe przeznaczone są na renowację zabytkowych pomników, nagrobków i ścieżek cmentarnych na cmentarzu ewangelickim w Jaworzu. Wszystkim kwestującym i ofiarodawcom serdecznie dziękujemy!

Dr hab. Jerzy Sojka - prelegent

6 listopada 2023 r., na kolejnym spotkaniu w jaworzańskim Oddziale PTEw, temat „Jedność Kościoła – refleksje po Zgromadzeniu Ogólnym ŚFL w Krakowie” przedstawił teolog, prof. Jerzy Sojka z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, członek Rady Światowej Federacji Luterańskiej.

Światowa Federacja Luterańska (ŚFL) utworzona w 1947 r. to międzynarodowa organizacja zrzeszająca Kościoły wyznania luterańskiego ze wszystkich zakątków świata. Zrzesza ona 150 kościołów z 99 państw. Siedziba Federacji znajduje się w Genewie. Pierwsze Zgromadzenie Ogólne ŚFL odbyło się w 1947 r. w Szwecji. Później przeciętnie co 6 lat odbywały się kolejne zgromadzenia w następujących państwach: Niemcy, USA, Finlandia, Francja, Tanzania, Węgry, Brazylia, Hongkong, Kanada, Niemcy i Namibia. XIII Zgromadzenie Ogólne ŚFL pod hasłem „Jedno Ciało, jeden Duch, jedna nadzieja” odbyło się w Krakowie w dniach 13-19 września 2023 r. Zgromadzenie rozpoczęło się 13 września nabożeństwem z komunią świętą, w którym uczestniczyli również członkowie jaworzańskiego Oddziału PTEw.

Czytaj dalej »

Z posiedzenia Zarządu Głównego PTEw: Łódź, 29 października 2023 r.

Zarząd Główny PTEw


W niedziele 29 października 2023 r. po nabożeństwie w kościele luterańskim św. Mateusza w Łodzi, podczas którego przedstawiciele Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego wręczyli dyplom Honorowego Członka PTEw prof. Henrykowi Panuszowi, odbyło się kolejne posiedzenie Zarządu Głównego wybranego wiosną tego roku. Posiedzenie odbyło się w domu parafialnym łódzkiej parafii ewangelicko-augsburskiej.

Jedną z najważniejszych spraw, jakie poruszono podczas posiedzenia, była organizacja przez Zarząd Główny PTEw konkursu fotograficznego „Ewangelicyzm w obiektywie”. Konkurs, przeznaczony dla wszystkich zainteresowanych, będzie trwał do końca kwietnia 2024 r. Główne nagrody będzie stanowił bezpłatny udział w warsztatach fotograficznych prowadzonych w Łodzi przez profesjonalnego fotografa, włącznie z zakwaterowaniem i wyżywieniem.

Zarząd Główny z prof. H. Panuszem. Od lewej: J. Szturc, M. Jadwiszczok, H. Panusz, J. Król i A. Bednarek-Drath

W najbliższych dniach konkurs zostanie oficjalnie ogłoszony na stronie https://ptew.org.pl wraz z regulaminem, a także w innych mediach.

Omawiano również ideę oraz możliwości techniczne utworzenia zbiorczego katalogu nieczynnych obiektów związanych z ewangelicyzmem, w tym cmentarzy i kościołów poewangelickich. katalog będzie zawierał oprócz odnośników do stosunkowo licznych zestawień i katalogów, w tym fotograficznych, rozrzuconych po internecie, informacje i fotografie wykonane i dostarczone przez internautów z możliwością ich samodzielnego umieszczania w portalu PTEw.

Postanowiono powrócić do idei organizowania Ogólnopolskich Zjazdów PTEw, przeznaczonych dla wszystkich członków Towarzystwa, które z powodzeniem były organizowane w latach 2003-2006. Wstępnie ustalono, że taki Zjazd odbędzie się w maju 2024 r., prawdopodobnie w Ustroniu na Śląsku Cieszyńskim.

Wystąpiło znaczące opóźnienie w ukazywaniu się kolejnych numerów półrocznika „Słowo i Myśl”, które zostało spowodowane trudnościami w uzyskaniu zgody na przedruk fragmentów biblijnych w językach polskim, niemieckim i ukraińskim.

Tekst: Jan Szturc, zdjęcia: Zbigniew Gruszka

Wydarzenia festiwalu Cithara Sanctorum 2023: relacja druga

Szanowni Państwo, dołączam poniżej krótką relację, także w linkach zdjęciową, z ostatnich wydarzeń festiwalu Cithara Sanctorum Silesia 2023:

Od lewej: Rafał Monita i polsko-szkocki zespół Celtic Triangle

22 października odbyło się zakończenie tegorocznej edycji festiwalu Cithara Sanctorum Silesia. W kościele ewangelickim Świętej Trójcy w Skoczowie, w programie zatytułowanym „Hymny z kraju Celtów”, wystąpił polsko-szkocki zespół Celtic Triangle, który zabrał słuchaczy w muzyczną podróż na Wyspy. Program został przygotowany specjalnie dla festiwalu, a tematem przewodnim była nie tylko Reformacja w Szkocji, ale także kancjonały, pieśni duchowe wyrosłe z tradycji celtyckiej i anglosaskiej. Zostaliśmy oczarowani zarówno starymi, tradycyjnych pieśniami, jak i współczesnymi utworami na harfę, dudy i głos, wśród których znalazły się ciekawe kompozycje dudziarza zespołu, a jednocześnie kompozytora – Lindsaya Davidsona. To był wieczór inny niż wszystkie!

Przewodnik Jan Borowski i spacer historyczny po Cieszynie

Dzień wcześniej 21 października w Cieszynie odbył się drugi spacer historyczny. Tym razem cieszyńskimi śladami Jerzego Trzanowskiego poprowadził historyk z Muzeum Śląska Cieszyńskiego Jan Paweł Borowski. Ta prawie trzygodzinna przy pięknej jesiennej pogodzie wędrówka pozwoliła zobaczyć zakątki Cieszyna z zupełnie innej perspektywy, uzmysławiając słuchaczom jakże skomplikowane i dramatyczne były wydarzenia wojny trzydziestoletniej w XVII w. i w jak fatalny sposób wpływały na ludzkie losy. Dziękujemy za szalenie barwny i cudownie wielowątkowy wykład!

Mamy wielką nadzieję, że spotkamy się na szlakach Jerzego Trzanowskiego na jesieni przyszłego 2024 roku, do zobaczenia!

Więcej na naszej stronie: citharasanctorum.eu oraz na profilu na FB (https://www.facebook.com/profile.php?id=100057214789271).

Serdecznie pozdrawiam,
Rafał Monita | wiceprezes | Fundacja Kulturalny Szlak

Dyplom Honorowego Członka PTEw wręczono prof. Henrykowi Panuszowi

Honorowy Członek PTEw,
prof. dr hab. Henryk Panusz


13 maja 2023 r. Walne Zebranie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego (PTEw) na wniosek Oddziału PTEw w Łodzi, jednomyślne przyjęło uchwałę o przyznaniu prof. dr. hab. Henrykowi Panuszowi tytułu Honorowego Członka PTEw.

Od lewej: Z. Gruszka, A. Bednarek-Drath, ks. M. Makula, prof. H. Panusz, J. Król i M. Jadwiszczok

Kilka miesięcy później, w niedzielę 29 października 2023 r. podczas nabożeństwa niedzielnego w kościele ewangelicko-augsburskim św. Mateusza w Łodzi, oficjalnie wręczono prof. Henrykowi Panuszowi dyplom Honorowego Członka PTEw.

Dyplom wręczyli przedstawiciele Zarządu Głównego PTEw: prezes dr Michał Jadwiszczok, wiceprezes Józef Król, sekretarz dr Zbigniew Gruszka i członek zarządu Anna Bednarek-Drath. Następnie prof. Henryk Panusz opowiedział krótko o swoich doświadczeniach zdobytych w Warszawie, Łodzi oraz w trakcie pobytu naukowego w Stanach Zjednoczonych.

Czytaj dalej »

W Katowicach wspominano ks. Jana Lasotę z Jaworza

Ks. Jan Lasota (1883-1973)


Październikowe spotkanie oddziału PTEw w Katowicach, które tradycyjnie miało miejsce w trzeci wtorek miesiąca (17.10), poświęcone zostało postaci ks. Jana Lasoty (1883-1973), proboszcza parafii ewangelickiej w Jaworzu, a przy tym działacza społecznego oraz duchownego niezwykle oddanego swemu Kościołowi i parafialnej społeczności. Jego sylwetkę przedstawił słuchaczom ks. Jan Badura, emerytowany proboszcz parafii pszczyńskiej, w swojej zajmującej opowieści wzbogaconej prezentacją multimedialną, w tym fotografiami z życia i działalności ks. Lasoty. Rozpoczynając spotkanie prezes katowickiego Oddziału PTEw podkreśliła wkład gościa, a zarazem prelegenta, w odkrywanie kart z ewangelickiej przeszłości, w tym przywracanie pamięci o zasłużonych duchownych i innych godnych pamięci postaciach. Towarzyszą temu liczne publikacje ks. Badury, prelekcje oraz dalsze zaangażowanie w służbę.

Czytaj dalej »

Nowa książka o ks. bp. Juliuszu Burschem


16 października warszawski oddział PTEw gościł prof. dr. hab. Juliusza Gardawskiego. Pod koniec września nakładem Wydawnictwa Naukowego Scholar ukazała się nowa książka o ks. bp. Juliuszu Burschem pod redakcją Aleksandra Łupienki pt. „Juliusz Bursche – myśli, działalność i dziedzictwo”.

Profesor Juliusz Gardawski, który jest prawnukiem ks. bp. Juliusza Burschego, w swoim wystąpieniu przypomniał sylwetkę biskupa i ciekawe zdarzenia w jego życiu. Autor jednego z rozdziałów książki, prof. Karol Karski, przypomniał zdarzenie z 1933 r. w Berlinie, gdy biskup Juliusz Bursche jako uczestnik obrad Komitetu Wykonawczego Światowego Związku Krzewienia Przyjaźni Między Narodami za Pośrednictwem Kościołów był świadkiem wydarzeń związanych z dojściem nazistów do władzy w Niemczech. Jego zaniepokojenie i troska o przyszłość wyrażone były w korespondencji do jednego z uczestników obrad. Książka jest bogato ilustrowana zdjęciami z życia i działalności Biskupa.


* * *

Następne spotkanie warszawskiego oddziału PTEw planowane jest 20 listopada 2023 r. Alicja Sadomska opowie o życiu i działalności Edwarda Aleksandra Ronthalera.

Ewangelicka telewizja – powakacyjne spotkanie warszawskiego PTEw

Andrzej Weigle - prelegent


Po wakacyjnej przerwie warszawski oddział PTEw wznowił comiesięczne spotkania. 25 września 2023 r. na pytanie „Czy potrzebujemy ewangelickiej telewizji?”, starał się odpowiedzieć Andrzej Weigle – inicjator przedsięwzięcia pod nazwą Studio Lutheraneum, które realizuje od kilku lat programy internetowe w parafii świętej Trójcy w Warszawie (YouTube: Luteranie w Warszawie). Są to transmisje internetowe nabożeństw, programy edukacyjne, dokumentalne, sprawozdania i transmisje z ważnych wydarzeń, wywiady z ciekawymi ludźmi.

Prelegent zwrócił uwagę, że początkowo z transmisji korzystali głównie parafianie, którzy z różnych powodów nie mogli uczestniczyć w nabożeństwach, potem zainteresowanie się rozszerzyło, co okazało się niezwykle ważne w okresie pandemii. Prelegent w swojej prezentacji pokazał także, że z takiej formy przekazu korzysta coraz więcej parafii, nie tylko Kościoła ewangelickiego, ale także Kościoły innych wyznań realizują podobne przedsięwzięcia.