Archiwum

Wrzesień 2019 w cieszyńskim PTEw

Wrześniowy program przewidywał trzy spotkania klubowe i jedną trzydniową wycieczkę.

Mikoła Rej (1505-1569)

Pierwszy wrześniowy czwartek – 5 września, wypełniła nasza ofiarna polonistka Stanisława Ruczko. Tematem jej wystąpienia był Mikołaj Rej (1505-1569), jedna z czołowych postaci literatury polskiej, obdarzona zaszczytnym tytułem jej ojca. Są badacze, którzy kwestionują ten tytuł. Istotnie Rej nie był w dziejach naszej literatury pierwszym piszącym w języku polskim, ale był pierwszym, który z pełną świadomością pisał wyłącznie po polsku i wywarł największy wpływ na dalszy jej kształt. Nie ma też w historii literatury, w której nazwisko Mikołaja Reja byłoby pominięte, oceniane mniej lub bardziej krytycznie, natomiast z żalem trzeba stwierdzić, że nie zawsze pamięta się, jakiego Rej był wyznania i jaki charakter ma jego twórczość. Nie jedyny to zresztą przypadek. Mikołaj Rej pozostał wiernym dokumentalistą współczesnego mu języka mówionego, panujących w Polsce obyczajów i ich wytrwałym krytykiem, wreszcie tym, który zauważył (!), „iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”, o czym także dziś trzeba przypomnieć! Podkreśla się z dumą imponujący rozwój polskiej literatury okresu renesansu, ale tuszuje się jedną z istotnych przyczyn tego zjawiska, jaką była Reformacja; eksponuje się katolicką literaturę polemiczną bez choćby skrótowego przedstawienia literatury protestanckiej, będącej przedmiotem krytyki tej pierwszej. Innowiercza literatura w XVII i XVIII w. została zepchnięta na zupełny margines, niebyt. Z cienia makaronizmów wydobyły ją dopiero oświecenie i następne epoki. Jeszcze dziś poddawane teksty Mikołaja Reja są weryfikacji, te zaniechane, jemu błędnie przypisywane, czy dotąd anonimowe.

Czytaj dalej »

„Mile widziane czyli paczka w podróży” – Malezja 2019

Ryszard Stykowski - prelegent

Po przerwie wakacyjnej warszawski oddział PTEw wznowił comiesięczne spotkania. 23 września odbyło się spotkanie z Ryszardem Stykowskim, który podzielił się swoimi wrażeniami z podróży do Malezji. Prelegent swoją relację z podróży zilustrował slajdami.

W pierwszej części opowiedział krótko o samej Malezji, jej położeniu geograficznym, sytuacji społeczno-politycznej, strukturze wyznaniowej. W drugiej części przedstawił trasę wyprawy, pokazał ciekawe miejsca, opowiadał o ludziach, zwyczajach, kuchni. Ryszard Stykowski podróżuje z rodziną, do każdej podróży przygotowuje się wiele miesięcy wcześniej. Opowiadał, jak można stosunkowo niedrogo, ale wygodnie podróżować.

* * *

Czytaj dalej »

Sto lat Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego
– ogólnopolski Zjazd w Poznaniu

Zjazd otworzył Józef Król - prezes PTEw

4-6 października 2019 r. odbył się w Poznaniu nadzwyczajny Zjazd Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego (PTEw). 22 października przypada bowiem setna rocznica powstania tego zasłużonego stowarzyszenia.

Organizatorzy Zjazdu: od prawej dr hab. Małgorzata Grzywacz, dr Michał Jadwiszczok, ks. prob. Marcin Kotas oraz prezes PTEw

Do Poznania przybyło około 70 członków PTEw z całej Polski. Pojawili się także zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego ks. bp Jerzy Samiec, bp senior ks. Jan Szarek, bp senior ks. Rudolf Bażanowski oraz członkowie honorowi Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Przybyłych witali przedstawiciele poznańskiego oddziału PTEw, dr hab. Małgorzata Grzywacz i dr Michał Jadwiszczok, a po kolacji większość przybyłych udała się na wieczorny spacer.

Obrady toczyły się w sobotę w kościele Ewangelicko-Augsburskim Łaski Bożej w Poznaniu. Oficjalnego otwarcia zjazdu dokonał prezes Zarządu Głównego, Józef Król, a krótkie rozważanie wygłosił zwierzchnik Diecezji Wrocławskiej, ks. bp Waldemar Pytel, który nawiązał do Dziękczynnego Święta Żniw: to weekend dziękczynienia również za 100 lat Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego – powiedział kaznodzieja.

Czytaj dalej »

Forum Ewangelickie, Łódź, 27-29 września 2019 – relacja online!

XXIII Forum Ewangelickie zakończone! Dziękujemy wszystkim uczestnikom, a także organizatorom – członkom Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Łodzi, za włożony wysyłek, a w tym za perfekcyjne, regularne dostarczanie materiałów z przebiegu Forum!


Czytaj dalej »

Spotkanie w Katowicach poświęcone Stanisławowi Hadynie

Pierwsze powakacyjne spotkanie katowickiego Oddziału PTEw, 17 września 2019 r., poświęcono pamięci Stanisława Hadyny – kompozytora, muzykologa, pisarza, a przede wszystkim twórcy Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”. Obchodzone w 2019 r. 100-lecie jego urodzin upamiętniane jest także przez ewangelików – Stanisław Hadyna pochodził z uchodzącej za ewangelicką Karpętnej (obecnie dzielnicy Trzyńca) na Zaolziu. Na wrześniowym spotkaniu, odbywającym się tradycyjnie na katowickiej parafii, postać Hadyny zaprezentowały wspólnie prof. Grażyna B. Szewczykdr Aneta M. Sokół. W ramach dwugłosu prelegentki starały się przybliżyć jego dokonania, drogą życiową, po twórczość literacką wartą także przypomnienia w tym szczególnym rocznicowym czasie.

W prelekcji popartej wizualnym materiałem, pierwsza z prelegentek, dr Aneta M. Sokół, przybliżyła życiorys Stanisława Hadyny zwracając uwagę na ogólną schematyczność książkowych życiorysów w stosunku do wspomnieniowego bogactwa szczegółów i refleksji o człowieku, a tym bardziej dotyczących artysty uprawiającego wiele form aktywności i twórczości artystycznej. Postać prezentowanego bohatera została umiejscowiona na tle tradycji rodzinnych, muzycznych oraz regionalnych. Stanisław Hadyna urodził się 25 września 1919 r. na Zaolziu, był synem Jerzego Hadyny, nauczyciela muzyki z Karpętnej, tradycje muzyczne pielęgnowali także dziadkowie ze strony jego matki Emilii z domu Pilch. Jak się okazało, pomysł powołania zespołu muzycznego, który rozsławiałby wiślańskie pieśni, narodził się we wczesnych latach młodzieńczych przyszłego dyrektora „Śląska”, w zetknięciu z cieszyńską kulturą muzyczną oraz zasłyszanymi melodiami ludowymi z tych terenów. Lata realizacji tego młodzieńczego marzenia poprzedziły jednak kolejne etapy edukacji – od cieszyńskiego gimnazjum, poprzez Instytut Muzyczny im. Paderewskiego w Cieszynie, po studia muzyczne w katowickiej obecnej Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego.

Czytaj dalej »

Ewangelickie kościoły-twierdze w Transylwanii

„Kościoły – twierdze. Niezwykła spuścizna Sasów transylwańskich” – to temat spotkania członków i sympatyków Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, które odbyło się 14 września 2019 r. w Żorach. Prelegentka, Bożena Żurkowska, omawiając zawarte w temacie zagadnienie, przedstawiła 900-letnią historię Sasów transylwańskich. Transylwania zwana również Siedmiogrodem, to kraina siedmiu warownych miast założonych przez niemieckich kolonistów – Sasów, którzy w XII wieku osiedli na terenie ówczesnego Królestwa Węgier, zaś obecnie teren ten stanowi najpiękniejszą krainę Rumunii – Transylwanię. Z początkiem XIII w. król Andrzej II nadał kolonistom niemieckim specjalne prawa i przywileje, zapewniające Sasom autonomię, która stała się motywacją do znacznego rozwoju tych ziem, głównie w zakresie budownictwa obronnego. W prezentacji multimedialnej prelegentka pokazała niezwykłe zabytki, wspaniałe dzieła architektury zamków i twierdz, warownych grodów i kościołów, dawnych saskich wsi i skansenów. Jednymi z najcenniejszych tamtejszych dzieł architektury są: ewangelicki kościół parafialny w Sybinie, gotycki tzw. czarny kościół w Braszowie.

Czytaj dalej »

W Ustroniu o Stanisławie Hadynie

Gdy zabierałem się do pisania relacji ze spotkania 17 września w Ustroniu, na którym Anna Guznar przedstawiła postać Stanisława Hadyny, pojawił się problem: co napisać, by tego było nie za wiele, a jednocześnie zaprezentować najważniejsze wydarzenia. Nie znalazłem rozwiązania. W środę 18 września byłem u krewnych w Suchej Górnej na Zaolziu i tam znalazłem najnowszy numer „Głosu”, a w nim obszerną relację autorstwa Daniela Kadłubca o Stanisławie Hadynie. W tej relacji zamieszczony został wiersz, który napisała poetka z Nydku, Aniela Kupcowa. Uznałem, że ten wiersz będzie najlepszą relacją z naszego spotkania:

Ni mogła Karpętna w swych ramionach zmieścić
tak wielkigo syna zaolziańskiej ziymi,
tóż gniozdo opuścił, by światu obwieścić,
że nejwiększe skarby naszeł między swymi.

Czytaj dalej »

Sierpień 2019 w cieszyńskim PTEw

Maszyna parowa Jamesa Watta z 1788 r.

W sierpniu mieliśmy w naszym planie trzy spotkania czwartkowe i jedną wycieczkę.

Na pierwszym sierpniowym spotkaniu 1 sierpnia sylwetkę Jamesa Watta (1736-1819) przedstawił Władysław Sosna. Na wstępie prelegent podzielił się pewną dygresją. Gdy przypominamy jakąś postać „humanistyczną”, to z reguły ani z przedstawieniem jej sylwetki jak i omówieniem dorobku nie ma większych kłopotów, co więcej jakieś dzieło nieodłącznie wiąże się z nazwiskiem twórcy, jest jego znakiem rozpoznawczym. Znajomość nazwiska twórcy i jego głównego dzieła podnosi dla danej osoby szacunek i uznanie, klasyfikuje do godności ludzi kultury.

Nieco inaczej rzecz ma się w odniesieniu do twórców z dziedziny nauk przyrodniczych i tzw. ścisłych, zwłaszcza technicznych. Co prawda istnieją różne prawa, reguły, zasady, teorie, przestrzenie kogoś tam, ale nie zawsze wiemy z powodu daleko idącej specjalizacji, czego dane prawo lub jakaś teoria nie tyle dotyczy, ale na czym polega jej wartość (oprócz stwierdzenia, że jej określenie jest kolejnym krokiem w rozwoju nauki, poznaniem świata itp.); bez bliższej znajomości przedmiotu trudno odgadnąć, czemu konkretnie służy, co wyjaśnia.

Czytaj dalej »

W Sopocie obchodzono 100-lecie Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego

Od lewej: dr hab. Jan Szturc - prelegent i Piotr Dolny - prezes Gdańskiego
Oddziału PTEw

Oddział Gdański Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego zorganizował uroczyste obchody 100-lecia istnienia Towarzystwa. Uroczystości odbyły się w ewangelicko-augsburskim kościele Zbawiciela w Sopocie, po niedzielnym nabożeństwie 8 września 2019 r.

Obchody składały się z trzech części:

  • prelekcja „Polskie Towarzystwo Ewangelickie: 100 lat i co dalej” – dr hab. Jan Szturc,
  • koncert pieśni i hymnów biblijnych – Kolegium Muzyki Ewangelickiej z Krakowa,
  • wystawa w Bibliotece Ewangelickiej Etos: „Polskie Towarzystwo Ewangelickie – aktywność, integracja, tożsamość naszej wspólnoty” przygotowana przez Marię Drapella.

W roli prowadzącego wystąpił Piotr Dolny – prezes Oddziału Gdańskiego PTEw.

Czytaj dalej »

Wrzesień 2019 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

Ks. Mirosław Czyż - prelegent

Gościem spotkania 2 września 2019 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw był ks. Mirosław Czyż, proboszcz parafii w Pszczynie, który zaprezentował temat „Śladami Chrystusa po Izraelu – wrażenia z podróży”. Ksiądz Czyż w Izraelu był już trzykrotnie, więc jego wiedza na ten temat jest naprawdę imponująca.

Ściana płaczu

Izrael to państwo na Bliskim Wschodzie położone w Azji Zachodniej na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Jego stolicą jest Jerozolima. Mimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowane demograficznie oraz religijnie. Obok Żydów (judaizm) mieszkają tam również Arabowie (muzułmanie), Samarytanie, Druzowie, chrześcijanie oraz mniejsze grupy religijne. Izrael jest państwem wyznaniowym, w którym religią państwową jest judaizm. Współczesne państwo Izrael ma swoje korzenie religijne w Ziemi Izraela, która przez 3 tysiące lat zajmowała centralne miejsce w judaizmie. Ziemia Izraela była święta dla Żydów od czasów biblijnych. Na jej terenach znajdują się najświętsze miejsca judaizmu. Jest ona centrum życia duchowego judaizmu, i to tutaj narodziło się chrześcijaństwo.

Czytaj dalej »

Zmarła prof. dr hab. Anna Romankow-Żmudowska (1924-2019)

4 września 2019 roku w Poznaniu zmarła prof. dr hab. Anna Romankow-Żmudowska.

Urodzona 23 sierpnia 1924 roku w Równem, przez znaczną część swego życia związana była z Poznaniem. Tutaj pracowała w Instytucie Ochrony Roślin, a także należała do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej. Przez wiele lat czynnie udzielała się w Polskim Towarzystwie Ewangelickim, a po rozszerzeniu działalności Towarzystwa na cały kraj i utworzeniu struktury oddziałów, pełniła funkcję sekretarza Zarządu Głównego (1985-1987), a w Zarządzie Głównym działała do 1991 roku.

Pogrzeb śp. Anny Romankow-Żmudowskiej odbędzie się 12 września 2019 roku o godzinie 12.00 na cmentarzu miłostowskim w Poznaniu.

Sierpień 2019 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

Dr Tomasz Beczała - prelegent

Na spotkaniu 5 sierpnia 2019 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw temat „Piękno stworzenia Ziemi Cieszyńskiej” przedstawił Tomasz Beczała, doktor nauk biologicznych, nauczyciel przyrody i biologii w szkole podstawowej w Goleszowie oraz pasjonat przyrody Śląska Cieszyńskiego.

Dzięki zróżnicowanej budowie geologicznej Ziemi Cieszyńskiej, występuje na niej ogromne bogactwo roślin – zanotowano tu od 1200 do 1300 gatunków roślin. Wysoką wartość przyrodniczą przedstawia góra Tuł w Goleszowie, na której zarejestrowano wiele gatunków rzadkich i chronionych roślin. Prelegent przy pomocy wyświetlanych slajdów pokazywał i omawiał pospolite, ale również rzadkie i unikatowe okazy flory. W bardzo interesujący i ciekawy sposób mówił o poszczególnych roślinach, takich jak: paprotnik kolczasty, skrzyp olbrzymi, przylaszczka, pierwiosnka, goryczka krzyżowa, wawrzynek wilczełyko, mieczyk dachówkowaty, zimowit jesienny, wilcza jagoda, lilia, kruszczyk, szałwia, koniczyna, chaber, kąkol, storczykowate, klon polny, cis pospolity itd.

Czytaj dalej »