|
|
Wysłane 26 lipca 2026 przez: Jan Kliber  Ks. prof. hab. Jarosław Kłaczkow (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Tematem spotkania „Z indeksem przez świat” w Oddziale Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Jaworzu, które odbyło się 13 lipca 2026 r., były studenckie lata księdza biskupa Andrzeja Wantuły. Prelegenta – profesora Jarosława Kłaczkowa z Torunia, przedstawił prezes Oddziału.
 Ks. bp prof. Andrzej Wantuła (1905-1976), zdj. z ok. 1950 r. Ks. prof. dr Andrzej Wantuła urodził się 26.11.1917 r. w Ustroniu, gdzie ukończył szkołę powszechną, a następnie gimnazjum w Cieszynie. W 1925 r. rozpoczął studia na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Oprócz nauki dużo czerpał z życia kulturalnego stolicy oraz był świadkiem walk politycznych w Polsce. Sam kierował swe sympatie polityczne w stronę obozu skupionego wokół Józefa Piłsudskiego. Po uzyskaniu absolutorium w 1929 r. wyjechał do Francji jako stypendysta Wolnego Fakultetu Teologii Ewangelickiej w Montpellier. Wyjazdem tym zamierzał pogłębić znajomość języka francuskiego oraz poszerzyć swą wiedzę teologiczną.
Szokujący dla niego był hałas studentów podczas wykładów oraz to, że duchowni-wykładowcy spędzają czas wolny ze studentami. Natomiast brakowało mu ciemnego pieczywa tak powszechnego wówczas w Polsce. Był pod wrażeniem zasobów bibliotecznych uczelni. Konsekwentnie pogłębiał znajomość języka francuskiego.
Czytaj dalej »
Wysłane 24 czerwca 2026 przez: Jan Kliber  Władysława Magiera - prelegentka 14 kwietnia
Kwietniowe zebranie poświęcono tematowi „Ewangelicy cieszyńscy w wywiadzie Armii Krajowej w Wiedniu”. Z tą tematyką przybyła do Jaworza Władysława Magiera z Cieszyna, która jest przewodnikiem beskidzkim i znaną autorką książek o nieprzeciętnych kobietach z Cieszyna i okolic po obu stronach Olzy. Od kilku lat jest też członkiem oddziału PTEw w Cieszynie. Prelegentka przybliżyła zebranym kobiety Śląska Cieszyńskiego, Cieszyna i Zaolzia, które w czasie II wojny światowej poświęcały się dla ojczyzny pracując w konspiracji. Będąc łączniczkami przenosiły meldunki i werbowały informatorów. Czyniły to narażając się na represje, obozy czy karę śmierci. Grupa ta miała swoją siedzibę w Wiedniu i nosiła nazwę „Stragan”. Zostały przybliżone takie postacie jak: Ewa Mrozek, Nina Górniak, Zofia Kirkor Kiedroniowa, Ewa Pilch, Maria Magnusek i wiele innych.
Czytaj dalej »
Wysłane 20 czerwca 2026 przez: Aldona Karska  Dr hab. Rafał Marcin Leszczyński, prof. ChAT – prelegent  Agnieszka Teresa Tys – prelegentka na spotkaniu warszawskiego oddziału PTEw dr hab. prof. ChAT Rafał Marcin Leszczyński i Agnieszka Teresa Tys prezentując wykład „Paweł Hulka-Laskowski czyli teolog ewangelicki w walce o wolność człowieka” przedstawili sylwetkę tego pisarza, teologa, religioznawcę i społecznika.  Hulka-Laskowski na okładce książki autorstwa prelegentów Omówiono główne kierunki działalności Pawła Hulki-Laskowskiego, którymi były publicystyka, religioznawstwo, walka o prawa i wolność ewangelików, walka o prawa i wolność robotników oraz działalność tłumaczeniowa.
Paweł Hulka-Laskowski urodził się 25 czerwca 1881 r. w Żyrardowie w rodzinie robotniczej, był potomkiem braci czeskich, synem Józefa Hulki i Elżbiety z Howorków. Ukończył szkołę fabryczną i początkowo pracował jako goniec i pomocnik rachmistrza w kantorze tkalni. Dzięki pomocy Karola Dittricha jr (współwłaściciela żyrardowskiej fabryki) studiował w Heidelbergu filozofię, teologię i religioznawstwo.
Prelegenci zwracali uwagę, że chociaż Hulka-Laskowski dzisiaj kojarzony jest głównie jako autor przekładów literatury czeskiej na język polski, to był on przede wszystkim filozofem i przedstawicielem nurtu ewangelickiej teologii liberalnej. Zmarł w Cieszynie w 1946 r.
Wysłane 01 czerwca 2026 przez: Aldona Karska  Jerzy Żak – prelegent warszawski oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego gościł muzyka, lutnistę Jerzego Żaka, Który zaprezentował wykład „Pieśni ewangelickie z lutnią w XVI, XVII i XVIII wieku”.
 . Jerzy Żak początkowo grał na gitarze klasycznej, studiował w Polsce i Hiszpanii, a od 1983 r. specjalizuje się w muzyce dawnej grając na historycznych instrumentach szarpanych: lutni, teorbie i gitarze XIX-wiecznej. Przez wiele lat popularyzował muzykę lutniową Silviusa Leopolda Weissa (1687-1750) organizując festiwale we Wrocławiu. Nagrał solową muzykę lutniową Weissa oraz zbiór kantat kameralnych Antonio Cestiego.
Czytaj dalej »
Wysłane 30 maja 2026 przez: J.Szturc W sobotę 30 maja na plebanii Parafii Ewangelickiej w Katowicach odbyło się doroczne Walne Zebranie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego (PTEw). Wzięli w nim udział delegacji z poszczególnych oddziałów oraz członkowie Zarządu Głównego PTEw. W trakcie spotkania przedstawiono sprawozdania z działalności Towarzystwa, w tym finansowe, oraz omówiono plany na najbliższy rok.
► W trakcie Zebrania wręczono dyplom Honorowego Członka PTEw Profesorowi Tadeuszowi Stegnerowi z Oddziału Gdańskiego z siedzibą w Sopocie. Tytuł ten został przyznany jeszcze w 2021 r., ale z powodu pandemii dyplom wręczono dopiero teraz. Powyżej zdjęcia z wręczenia dyplomu, natomiast sylwetkę Profesora zamieszczamy pod niniejszą relacją.
 Leopold Kłoda - Honorowy Członek PTEw ► Tytuł Honorowego Członka PTEw przyznano Leopoldowi Kłodzie, wieloletniemu działaczowi Oddziału w Jaworzu, w tym w latach 2005-2013 oraz 2015-2026 jego prezesem. W tym okresie Oddział w Jaworzu zrealizował wiele ważnych inicjatyw: spotkań, wycieczek, wydawniczych, a także utrzymywał bliskie kontakty z miejscową społecznością rzymsko-katolicką oraz z władzami samorządowymi gminy. Poszerzoną sylwetkę nowego Honorowego Członka naszego Towarzystwa przedstawimy w najbliższym czasie.
► Omówiono także organizację przyszłorocznego Walnego Zebrania Delegatów, które tym razem będzie mieć charakter sprawozdawczo-wyborczy, ponieważ skończy się 4-letnia kadencja obecnego Zarządu Głównego. Dyskutowano propozycję zorganizowania go w Łodzi w pierwszej połowie czerwca 2027 r. Zostanie ono połączone ze spotkaniem integracyjnym ogółu członków Towarzystwa. Szczegóły zostaną ustalone po konsultacjach z przedstawicielami poszczególnych Oddziałów.
Czytaj dalej »
Wysłane 09 maja 2026 przez: Aldona Karska  Dr Dariusz Bruncz – prelegent
20 kwietnia na spotkaniu PTEw w Warszawie dr Dariusz Bruncz przedstawił wykład pt. „Świat w nieładzie. Nowe Memorandum EKD i ewangelicka etyka pokoju w czasach konfliktu”. Prelegent przypomniał, że w ubiegłym roku minęła 60. rocznica Memorandum Wschodniego – dokumentu, który wówczas miał duże znaczenie, wywołał różne dyskusje, ale przede wszystkim przygotował grunt pod dialog polsko-niemiecki, stał się drogowskazem dla chrześcijańskiej refleksji nad przebaczeniem i pojednaniem. Dzisiaj w obliczu toczących się konfliktów Kościoły Ewangelickie Niemiec (EKD) przedstawiły Nowe Memorandum Pokojowe wskazujące na konieczność dialogu i integracji.
Czytaj dalej »
Wysłane 30 kwietnia 2026 przez: J.Szturc  Ks. Jan Badura - prelegent
Gościem kwietniowego spotkania Oddziału PTEw w Katowicach (21.04) był ks. Jan Badura, wieloletni proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Pszczynie. Spotkanie odbyło się tradycyjnie w sali parafialnej przy ul. Warszawskiej 18 pod przewodnictwem prezes katowickiego Oddziału PTEw prof. dr hab. Barbary G. Szewczyk.
Ks. Badura przedstawił prelekcję „Kościoły Łaski i Pokoju na Śląsku”, przypominając jak powstały i jaką rolę pełniły świątynie wzniesione w XVII oraz XVIII na ziemiach śląskich na mocy porozumień zawartych pomiędzy protestantami, a władającymi Śląskiem Habsburgami. Przypomniane zostały zarówno budowle, które nie przetrwały, jak i kościoły, które służą wiernym do dziś w Jaworze czy Świdnicy.
Rok 2026 r. w Kościele Ewangelicko-Augsburskim jest Rokiem Ewangelickiego Nabożeństwa, co odsyła nas do fascynacji nabożeństwem, która odradzała się po czasach nietolerancji wraz z budową tzw. kościołów pokoju (po 1648 r.) oraz kościołów łaski (po 1707 r.). Duchowny podkreślił rolę jaką odegrały te świątynie dla odradzania się ewangelicyzmu i trwania ewangelickiej pobożności przez kolejne stulecia. Zaznaczył, że kościoły te niosły nadzieję służąc wzrostowi prawdziwej wiary wśród ludności śląskiej. W tych refleksjach podkreślono, że świątynie te były ważne dla ewangelickiej tożsamości kolejnych pokoleń wyznawców.
Czytaj dalej »
Wysłane 02 kwietnia 2026 przez: Aneta Sokół  Redaktor Wiesław Głowacz - prelegent odbyło się kolejne spotkanie katowickiego Oddziału PTEw, podczas którego gościem był redaktor Wiesław Głowacz, reżyser filmów dokumentalnych, w trakcie swojej aktywności zawodowej związany najpierw ze szczecińską, a następnie z TVP Katowice. Posiada on w swoim reżyserskim dorobku m.in. filmy dotyczące ewangelików na Śląsku, dlatego celem tego spotkania było przypomnienie tych filmów – jaki powstały oraz jak wyglądała praca nad nimi z perspektywy ich twórcy.
Gościa przedstawiła uczestnikom prezes Oddziału prof. Grażyna Szewczyk, przypominając pokrótce jego drogę zawodową i osiągnięcia, w tym wieloletni okres pracy w katowickiej telewizji. Główną częścią była niezwykle ciekawa gawęda red. Głowacza, która cofnęła słuchaczy do lat 80. i 90. XX w., kiedy na fali zmian politycznych i ustrojowych można było przypomnieć w telewizji publicznej, jak też na falach radiowych, o ewangelicyzmie i tradycjach tej wspólnoty wyznaniowej przetrwałej na Śląsku.
W związku z tym red. Głowacz wspominał o początkach swojej przyjaźni z ks. biskupem Tadeuszem Szurmanem (1954-2014), jak i o spotkaniach z innymi ewangelickimi duchownymi –Janem Grossem (1938-2014), Andrzejem Hauptmannem (1946-1998) i Pawłem Anweilerem. Zaznaczył, to dzięki nawiązanym w Świętochłowicach w latach 80. XX w. relacjom z tymi duchownymi, a potem wspólnym działaniom, mógł powstać cały szereg filmów dokumentalnych ukazujących przeszłość i współczesny wizerunek ewangelików na Śląsku.
Czytaj dalej »
Wysłane 17 marca 2026 przez: Aldona Karska  Prof.dr hab. Elżbieta Jastrzębowska
Na spotkaniu warszawskiego oddziału PTEw 16 marca, prof. dr hab. Elżbieta Jastrzębowska zatytułowała swój wykład: „Jak Samuel Bogumił Linde uratował w 1832 roku Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego od „stryczka””. W swoim wykładzie przedstawiła sylwetki S. B. Lindego (1771-1847) i W. B. Jastrzębowskiego (1799-1882) i możliwe okoliczności skrzyżowania ich dróg życiowych pomimo dużej różnicy wieku.
Wojciech Jastrzębowski – przyrodnik, adiunkt Uniwersytetu Warszawskiego, aktywnie uczestniczył w powstaniu listopadowym, a krwawe pobojowiska bitew pod Wawrem i pod Olszynką Grochowską wywarły na nim głębokie wrażenie i zainspirowały do napisania traktatu zatytułowanego „Wolne chwile żołnierza polskiego, czyli Myśli o Wiecznym Przymierzu między narodami ucywilizowanymi”. Był to projekt Konstytucji dla Europy. Tekst ukazał się drukiem poprzedzony dość śmiałym wyzwaniem skierowanym do cara. Władze carskie zakazały dystrybucji broszurki, a po upadku powstania zniszczono cały jej nakład. Do dziś zachowało się tylko kilka egzemplarzy. Zaangażowanych w tym narodowym zrywie spotkały różnego rodzaju represje. Jastrzębowski jednak nie został aresztowany, gdyż prawdopodobnie władzom carskim wystarczyła w 1832 r. atestacya Samuela B. Lindego. Niemniej jednak opuścił on stolicę i zamieszkał u brata pod Warszawą.
Czytaj dalej »
Wysłane 10 marca 2026 przez: Wiesław Kędzior
Obchody 40-lecia Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Bielsku-Białej, które odbyły się w niedzielę 8 marca 2026 r., były wyjątkowym wydarzeniem, pełnym wzruszeń, refleksji i wdzięczności za cztery dekady wspólnej pracy, spotkań i zaangażowania wielu osób.
Uroczystość rozpoczęła się nabożeństwem, podczas którego kazanie wygłosił biskup Diecezji Cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, ks. prof. dr Adrian Korczago. Jego słowa nadały całemu spotkaniu głęboki duchowy wymiar i skłoniły do spojrzenia na historię PTEw z perspektywy służby, odpowiedzialności i wspólnoty. Nabożeństwo poprowadzili ks. Marek Londzin oraz ks. Krzysztof Cienciała, dbając o piękny, godny i uroczysty przebieg liturgii. Muzyczną oprawę zapewnił Tomasz Lorek z zespołem, którego śpiew wprowadził atmosferę skupienia i podniosłości.
W części oficjalnej głos zabrał prezes Wiesław Kędzior, przypominając o najważniejszych momentach z historii PTEw, dziękując osobom zaangażowanym w działalność Towarzystwa oraz podkreślając znaczenie współpracy i otwartości, które od lat budują jego siłę.
Po nabożeństwie odbyło się spotkanie przy stole, które stało się okazją do rozmów, wspomnień, wymiany doświadczeń i budowania relacji. To właśnie te nieformalne chwile pokazały, jak ważna jest wspólnota i jak wiele łączy osoby tworzące PTEw.
Czytaj dalej »
Wysłane 07 marca 2026 przez: Jan Kliber Comiesięczne spotkanie Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Jaworzu odbyło się 2 marca 2026 r. i kolejny już raz w tym roku, oprócz prelekcji miało ono charakter uroczysty, bowiem swój jubileusz obchodził prezes Oddziału Józef Król, obecnie także wiceprezes w Zarządzie Głównym PTEw, a wcześniej długoletni Prezes Oddziału w Jaworzu. I z tej okazji zostały złożone mu przez członków Oddziału serdeczne życzenia. Drugą okazją był zbliżający się Dzień Kobiet i z tej okazji oprócz życzeń, nasze Panie zostały poczęstowane słodyczami, a wszyscy ciasteczkami hamantasze które piecze się z okazji święta Purim
Przechodząc do spotkania, przybył na nie Piotr Edward Weiss, który przedstawił prelekcję „Kobieta żydowska – dzielna kobieta”. W swym wystąpieniu autor przedstawił przeszło 30 kobiet na przestrzeni dziejów, które były kobietami nieprzeciętnymi i swą odwagą i przebojowością zasłużyły na to określenie. Poniżej więcej informacji o prelekcji, pióra samego autora prelekcji, Piotra Weissa.
Czytaj dalej »
Wysłane 18 lutego 2026 przez: Aldona Karska  Damian Kruczkowski – prelegent warszawski oddział PTEw gościł Damiana Kruczkowskiego z Konina, socjologa, pasjonata historii, społecznika, który swoimi działaniami w ramach różnych organizacji społecznych ratuje pamięć o licznych kiedyś na tych terenach społecznościach ewangelickich i żydowskich. Jest autorem i współautorem licznych publikacji na ten temat. Prelegent na spotkanie przybył wraz z proboszczem konińskiej parafii ewangelicko-augsburskiej, ks. Waldemarem Wunszem oraz przedstawicielką parafii w Turku, Katarzyną Andrzejewską.
 W tle zdjęcie domu zbudowanego z rudy darniowej Damian Kruczkowski wygłosił prelekcję: Olenderski rodowód ewangelików dawnego województwa konińskiego”. Prelegent nakreślił tło historyczne i przyczyny osadnictwa na tych terenach, takie jak prześladowania religijne w innych regionach Europy oraz celowe sprowadzanie osadników przez możnowładców, którzy z powodu wojen i epidemii dysponowali dużymi wyludnionymi obszarami trudnymi do uprawy. Osadnicy karczowali lasy, osuszali tereny i wykorzystywali naturalny budulec (drewno i rudę darniową) do budowania domów i zabudowań gospodarczych. Sprowadzali rośliny, które w naturalny sposób meliorowały teren (wierzby). Rozwijali hodowlę, rolnictwo, sadownictwo i rzemiosła. Budowali szkoły, domy modlitwy (kantoraty) oraz kościoły.
Czytaj dalej »
|
