Redaktor Wiesław Głowacz, autor filmów o ewangelikach na Śląsku

17 marca 2026 r. odbyło się kolejne spotkanie katowickiego Oddziału PTEw, podczas którego gościem był redaktor Wiesław Głowacz, reżyser filmów dokumentalnych, w trakcie swojej aktywności zawodowej związany najpierw ze szczecińską, a następnie z TVP Katowice. Posiada on w swoim reżyserskim dorobku m.in. filmy dotyczące ewangelików na Śląsku, dlatego celem tego spotkania było przypomnienie tych filmów – jaki powstały oraz jak wyglądała praca nad nimi z perspektywy ich twórcy.

Gościa przedstawiła uczestnikom prezes Oddziału prof. Grażyna Szewczyk, przypominając pokrótce jego drogę zawodową i osiągnięcia, w tym wieloletni okres pracy w katowickiej telewizji. Główną częścią była niezwykle ciekawa gawęda red. Głowacza, która cofnęła słuchaczy do lat 80. i 90. XX w., kiedy na fali zmian politycznych i ustrojowych można było przypomnieć w telewizji publicznej, jak też na falach radiowych, o ewangelicyzmie i tradycjach tej wspólnoty wyznaniowej przetrwałej na Śląsku.

W związku z tym red. Głowacz wspominał o początkach swojej przyjaźni z ks. biskupem Tadeuszem Szurmanem (1954-2014), jak i o spotkaniach z innymi ewangelickimi duchownymi –Janem Grossem (1938-2014), Andrzejem Hauptmannem (1946-1998) i Pawłem Anweilerem. Zaznaczył, to dzięki nawiązanym w Świętochłowicach w latach 80. XX w. relacjom z tymi duchownymi, a potem wspólnym działaniom, mógł powstać cały szereg filmów dokumentalnych ukazujących przeszłość i współczesny wizerunek ewangelików na Śląsku.

Jak gość podkreślił, z jego perspektywy „zielone światło” na pokazywanie w telewizji publicznej ewangelików było możliwe z tego względu, że TV Katowice była kierowana przez Ślązaków, którzy czuli Śląsk, i ze zrozumieniem podchodzili do odmienności konfesyjnych w regionie. Pomimo, że on sam, jak to określił, był „Ślązakiem znad Sanu”, ta tematyka stała się bliska także jemu. Potem gość wrócił wspomnieniami do czasu nagrywania jego filmów, w tym szczególnie reportażu „Kamień na Równicy” powstałego w latach 90. XX w. Reportaż przedstawiający nabożeństwo w jednym z zachowanych leśnych kościołów w górach beskidzkich, przywołał po raz kolejny postać ks. Tadeusza Szurmana, a także uchwycone przez reżysera piękno przyrody oraz niezwykłą atmosferę towarzyszącą liturgii odprawianej na tle lasu, śpiewu ptaków i szumu drzew.

Red. Głowacz w swojej gawędzie przypomniał również, jak powstał film o Matce Ewie. Opowiedział słuchaczom o swojej pierwszej wizycie w Miechowicach, gdzie jako pierwszy nagrywał zachowane po ewangelickiej diakonisie pamiątki, pomieszczenia, ślady jej działalności charytatywnej. Kolejny przywołane reportaże to dokumenty filmowe o kościele Wang w Karpaczu, o tygodniach ewangelizacyjnych w Dzięgielowie czy film o upamiętnieniu miejsca śmierci ks. biskupa Juliusza Burschego (1862-1942), przedwojennego zwierzchnika Kościoła luterańskiego w Rzeczpospolitej, zamordowanego przez Niemców w więzieniu w Berlinie. To jednocześnie reportaż o wspólnym polsko-niemieckim przywracaniu pamięci zbrodni hitlerowskiej, co miało miejsce dopiero w początkach lat 90. XX w. Red. Głowacz przypomniał w związku z tym swoje kontakty z ówczesnym biskupem Kościoła – ks. Janem Szarkiem (1936-2020), wspólny wyjazd do Berlina, poświęcenie kaplicy ekumenicznej na terenie obozu Sachsenhausen, dzieląc się także swoimi refleksjami dotyczącymi symboliki i atmosfery tamtych utrwalonych wydarzeń.

Dzięki tej prelekcji/gawędzie słuchacze z jednej strony poznali okoliczności powstawania wymienionych dokumentów o ewangelikach i ewangelickich tradycjach, z drugiej – mieli okazję poznać wkład red. Głowacza w powstanie tych filmów. Zadziwiające było, że pomimo upływu lat twórca filmów potrafił przywołać tak wiele szczegółów dotyczących swojej pracy reżyserskiej przy tych filmach, swego zaangażowania i nawiązanych wówczas znajomości. Red. Wiesław Głowacz jest laureatem nagrody „Róża Lutra”, przyznawanej przez diecezję katowicką Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Red. Głowacz powiedział o swojej pracy reżyserskiej parafrazując tytuł wydanych wspomnień biskupa Jana Szarka („Niosła mnie radość służby”) – „niosła mnie radość zawodu dziennikarza”.

Po zakończeniu gawędy tradycyjnie wywiązała się dyskusja. Uczestnicy spotkania zadawali gościowi pytania dotyczące jego wspomnień z pracy nad filmami czy też jego relacji ze środowiskiem ewangelickim, które jak można było się zorientować, były one bardzo bliskie i przyjacielskie. Wspólnie zastanawiano się także nad archiwum telewizji katowickiej, właściciela wyreżyserowanych przez red. Głowacza filmów. Spotkanie z twórcą i reżyserem filmów było tym bardziej cenne, że te filmowe dokumenty są na ogół znane w ewangelickim środowisku, w większości znane były również uczestnikom zorganizowanego przez PTEw spotkania z ich reżyserem.

Tekst i zdjęcia: Aneta M. Sokół