Skoczowska „Biblioteka dla każdego”

15 września 2026 r. odbyło się pierwsze powakacyjne spotkanie katowickiego Oddziału PTEw, podczas którego mieliśmy okazję poznać „Bibliotekę dla każdego” funkcjonującą przy parafii ewangelicko-augsburskiej w Skoczowie. Bibliotekę i księgozbiór przedstawili: opiekunka tego miejsca Renata Świder oraz Szymon Broda, wolontariusz związany z Biblioteką, a zarazem autor książki wydanej z okazji jej 40-lecia, zatytułowanej „Dla wiary i regionu. Zbiory regionalne „Biblioteki dla każdego” działającej przy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Św. Trójcy w Skoczowie w aspekcie ideowym i środowiskowym” (wyd. 2024). Była to jednocześnie promocja publikacji Szymona Brody, zaprezentowanej już w wielu miejscowościach na Śląsku Cieszyńskim.

Spotkanie prowadziła dr Aneta Sokół przedstawiając na wstępie prelegentów – związaną z bibliotekarstwem Renatę Świder oraz autora rocznicowej publikacji, Skoczowianina, absolwenta Uniwersytetu Śląskiego, etnologa – antropologa kultury, poety oraz autora wielu opracowań dotyczących tematyki regionalnej. W pierwszej części spotkania „Bibliotekę dla każdego” przedstawiła jej opiekunka i twórczyni kształtu organizacyjnego tej placówki. Renata Świder podkreśliła, że gromadzony księgozbiór ma charakter chrześcijański, gromadzi wartościową literaturę religijną, od Biblii, komentarzy biblijnych, poprzez historię chrześcijaństwa po powieści, poezję czy literaturę ewangelizacyjną.

Nie zabrakło odniesień do powstania Biblioteki – jej początki sięgają lat 60. i 70. XX wieku i ówczesnego zainteresowania książką religijną. Od 1986 r. opiekę nad Biblioteką sprawuje Renata Świder, jak się okazuje, przy pomocy licznego grona wolontariuszy zaangażowanych w szereg prac bibliotecznych. Duże wrażenie wywarły przedstawione liczby: „skoczowskie” zbiory obejmują 11 tys. książek i 6 tys. płyt CD, DVD, nagrań MP 3, pozycji starannie wyselekcjonowanych pod kątem tematyki religijnej. Prelegentka podzieliła się ponadto swoimi refleksjami dotyczącymi pracy z czytelnikami, którym Biblioteka stara się (za pośrednictwem książki) nieść pomoc oraz wsparcie w sytuacjach rudnych i kryzysowych.

Druga część spotkania poświęcona została jubileuszowej publikacji. Na wstępie pokazany został krótki film prezentujący „Bibliotekę dla każdego”. Uczestnicy zobaczyli wnętrza biblioteczne, zbiory oraz skoczowski kościół, na tle chóralnego wykonania pieśni ewangelickich.

Promowana książka przedstawia szczególną część zbiorów skoczowskiej Biblioteki: publikacje dotyczące „wiary i regionu”, dotyczące przede wszystkim cieszyńskiego luteranizmu, tradycji ewangelików ze Śląska Cieszyńskiego, ewangelickiej przeszłości tego regionu, ale także współczesnego dorobku ewangelików. Jak zaznaczył jednak Szymon Broda, wizerunek regionu byłby niepełny bez uwzględnienia dorobku kulturowego Żydów cieszyńskich, co też znalazło odzwierciedlenie w publikacji. Książka uwzględnia wielokulturowość i wielonarodowość ewangelicyzmu cieszyńskiego, jego tradycje polskie, czeskie oraz niemieckie. Stąd m.in. przypomnienie na jej kartach postaci ks. Jerzego Trzanowskiego i jego Cithara sanctorum (wyd. 1636), ewangelickiego śpiewnika znanego na całym Śląsku Cieszyńskim, czy też sylwetki niemieckiego historyka Oskara Wagnera, autora fundamentalnego opracowania dotyczącego Kościoła ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim.

W wielowątkowej publikacji zaprezentowany został również współczesny luterański dorobek piśmienniczy, m.in. poezje diakon Aleksandry Błahut-Kowalczyk czy powieści Lidii Czyż. Prelegent zaznaczył przy tym, że powstawaniu książki towarzyszyły niejednokrotnie bezpośrednie rozmowy z twórcami, pisarzami czy działaczami ewangelickimi. Przedstawione zostały także cieszyńskie tradycje muzyczne, architektura ewangelicka, publikacje dotyczące edukacji i ewangelickiego szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim. Prelegent podkreślił, że starał się pokazać dorobek wszystkich ośrodków luterańskich – Cieszyna, Wisły, Bielska czy Jaworza, nie zabrakło przypomnienia skoczowskiego czasopisma wydawanego przez obecnego proboszcza ks. dr. Alfreda Borskiego: „Gazety Ewangelickiej” ukazującej się w latach 1997-2002, przechowywanej także w „Bibliotece dla każdego”.

Prelekcji towarzyszył pokaz publikacji ze zbiorów skoczowskiej Biblioteki, które były swoistą ilustracją; były to przede wszystkim starsze pozycje, dotyczące tradycji ewangelickich na Śląsku Cieszyńskim. Uczestnicy mogli obejrzeć niejednokrotnie rzadkie czy unikatowe druki dotyczące zaprezentowanych wątków.

Po prelekcjach tradycyjnie odbyła się dyskusja. Pytano prelegentów o sprawy organizacyjne „Biblioteki dla każdego” oraz jej misji służenia drugiemu człowiekowi za pomocą książki. Rozmowy dotyczyły też ekumenizmu widocznego w działaniach Biblioteki udostępniającej zbiory wszystkim zainteresowanym i współpracującej z osobami innych wyznań. Uczestnicy z uznaniem wypowiadali się o książce Szymona Brody, wszechstronnie ukazującej luterańskie tradycje cieszyńskie.

Tekst i zdjęcia: Aneta M. Sokół