Archiwum



PTEw na Facebooku
PTEw na Facebooku

PTEw na Twitterze
PTEw na Twitterze



stat4u



network monitoring software

W Bielsku o ks. bp. Juliuszu Bursche

Ks. bp Jan Szarek - prelegent

Bielski oddział PTEw zrealizował w dniu 21 czerwca 2018 r. kolejne spotkanie: „Działalność społeczno-narodowa ks. bp. dr. Juliusza Bursche”. Temat przedstawił prezes Oddziału, ks. bp Jan Szarek, który przypomniał wyjątkowo pozytywną działalność ks. Burschego, konsekwentnie prowadzoną duszpastersko i patriotycznie w luterańskiej wspólnocie w Polsce.

Okres działalności ks. Juliusza Burschego był trudny z uwagi na sytuację w kraju w okresie porozbiorowym do chwili odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. Po I wojnie światowej Rzeczpospolita odzyskała większość obszaru zachodniej Wielkopolski, Pomorza Gdańskiego bez wolnego miasta Gdańsk oraz terytoria Rrzeszy Niemieckiej, które wcześniej nie należały do Rzeczypospolitej. Włączono też część Śląska, Warmii, Mazury.

Czytaj dalej »

Katarzyna Szkaradnik o korespondencji Jana Wantuły opublikowanej w książce „Zmieszany zapach książek i jabłek”

W środku Katarzyna Szkaradnik - prelegentka

W czerwcu 2018 r. gościem spotkania PTEw w Ustroniu była Katarzyna Szkaradnik, która zaprezentowała swoją książkę „Zmieszany zapach książek i jabłek”. W książce tej zamieściła korespondencję, jaką prowadził Jan Wantuła. Przedstawiła też postać Jana Wantuły – bibliofila i znawcy cieszyńskiej historii i starych druków.

Wśród adresatów i nadawców tej korespondencji znaleźli się ludzie nauki i kultury, tacy jak Jan Stanisław Bystroń, Wincenty Lutosławski, Stanisław Pigoń, Irena Krzywicka, Kazimierz Wyka i Tadeusz Mikulski. Nie brak również znanych pisarzy: Władysława Orkana, Gustawa Morcinka, Zofii Kossak-Szczuckiej, Karola Ludwika Konińskiego czy Pawła Hulki-Laskowskiego.

Czytaj dalej »

Czerwiec 2018 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

Spotkanie 4 czerwca 2018 r. było spotkaniem wyjazdowym. Na zaproszenie ks. dr. Piotra Szarka udaliśmy się do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Starym Bielsku, gdzie czekał na nas ks. Piotr Szarek oraz kurator Parafii, Krzysztof Tyrna wraz z małżonką. Okazją do spotkania była okrągła rocznica 200 lat kościoła i parafii w Starym Bielsku. Najpierw w Kościele św. Jana Chrzciciela, a później w sali parafialnej, ksiądz przedstawił nam zarys historii parafii i kościoła. Z prelekcji dowiedzieliśmy się o wielu ciekawych, codziennych wydarzeniach z życia parafii od najstarszych czasów po dzień dzisiejszy. Historia Starego Bielska sięga Średniowiecza i związana jest z tzw. grodziskiem, osadą powstałą przypuszczalnie pod koniec XII wieku. Kościół ewangelicki wybudowany został na zasypanej części fosy grodziska słowiańskiego, co pozwala wnioskować, że już w XIII w. wiara w Jezusa Chrystusa mocno się tu zakorzeniła. W związku z tym również ulica, przy której stoi kościół nosi nazwę Pod Grodziskiem.

Czytaj dalej »

Czerwiec 2018 w cieszyńskim PTEw

Czerwcowy program naszego oddziału przewidywał trzy czwartki klubowe z prelekcjami i jedną wycieczkę.

Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818)

W pierwszy czwartek 7 czerwca wystąpił nasz „nadworny” historyk Stefan Król z ilustrowaną obrazami prelekcją Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818). Na wstępie stwierdził, że w Hymnie Narodowym śpiewamy „Marsz, marsz Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski…”, ale gdybyśmy zapytali śpiewających, kto to był, już nie wspominając ile dla Polski wycierpiał, odpowiedzi byłyby raczej żenujące. Wyraził swoją radość, że wśród tylu sylwetek przypominanych w PTEw może opowiedzieć o Janie Henryku Dąbrowskim w 200-lecie jego śmierci. A żył Dąbrowski w „ciekawych czasach”, gdy nad Polską zawisło widmo I rozbioru i podjęto ostatnią próbę ratowania Rzeczypospolitej, toczyły się obrady wielkiego sejmu, ogłoszono Konstytucję 3-Maja, wybuchła Insurekcja Kościuszkowska, w kolejnych dwóch rozbiorach wymazano Polskę z mapy Europy, potem nastąpiła era wojen napoleońskich i ostatecznego rozwiązania problemu Polski w traktacie wiedeńskim w 1815 r.

Czytaj dalej »

Paweł Kubisz (1907-1968) – polski poeta z Zaolzia

Paweł Kubisz (1907-1968)

16 czerwca 2018 r. odbyło się ostatnie przed okresem wakacyjnym spotkanie katowickiego Oddziału PTEw, które jak zwykle zgromadziło w sali parafialnej przy ul. Warszawskiej wierne grono uczestników i sympatyków cyklicznie prezentowanej tematyki ewangelickiej. Spotkanie poświęcone zostało Pawłowi Kubiszowi (1907-1968) w związku z 50. rocznicą śmierci cieszyńskiego poety z Zaolzia, którego twórczość, podobnie jak i postać, jest dzisiaj raczej zapomniana, ale na pewno warta przypomnienia. Sylwetkę Kubisza przedstawiły prof. Grażyna Szewczyk i dr Aneta Sokół, starając się przybliżyć charakter poezji zaolziańskiego twórcy oraz inne jego inicjatywy podejmowane na polu literackim.

Dorobek poetycki Pawła Kubisza nie jest obszerny, ale pomimo to zapisał się na trwałe w dziejach cieszyńskiego piśmiennictwa, przede wszystkim tomikiem poetyckim „Przednówek” (1937), którego siłę wyrazu i oryginalność dostrzegli krytycy zaliczając Kubisza do najciekawszych twórców tamtego czasu.

Czytaj dalej »

W Żorach o 100-leciu PTEw w 2019 roku

Ks. Karol Długosz - prelegent

16 czerwca 2018 r. odbyło się kolejne spotkanie żorskiego Oddziału PTEw, podczas którego ks. Karol Długosz przedstawił historię Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego od początku jego powstania. Towarzystwo zostało założone w październiku 1919 r. w Poznaniu przez miejscowych działaczy luterańskich, a także przez liczną grupę ewangelików wywodzących się z Zaolzia i Cieszyna, którzy w tym okresie mieszkali i działali na terenie Wielkopolski. Jednym z inicjatorów i założycieli był biskup Karol Kotula, on też był pierwszym prezesem towarzystwa. Celem tej organizacji była obrona interesów i dobrego imienia ewangelicyzmu w Polsce oraz działalność kulturalno-oświatowa i publicystyczna.

Czytaj dalej »

Maj 2018 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw

Maj 2018 roku w jaworzańskim Oddziale PTEw był niezwykle obfity w bardzo interesujące wydarzenia. Oprócz comiesięcznego spotkania odbyła się również pierwsza w tym roku, dwudniowa wycieczka do Łodzi i Pabianic.

Leopold Kłoda - prelegent

Na spotkaniu 7 maja 2018 r. prelekcję „Wojna 30 letnia 1618-1648. Jej skutki dla protestantyzmu w Europie i dla Śląska Cieszyńskiego” przedstawił prezes Oddziału, Leopold Kłoda.

Mija 400 lat od wybuchu i 370 lat od zakończenia wojny 30-letniej, nazywanej ostatnią wojną religijną Europy. Mimo poważnych skutków gospodarczych i politycznych miała ona znaczący wpływ na możliwość rozwijania się w Europie wyznań protestanckich, luterańskiego i helweckiego. Trochę dziwi więc fakt braku audycji i artykułów na ten temat w środkach masowego przekazu jak i w naszej ewangelickiej prasie.

Czytaj dalej »

Maj 2018 w cieszyńskim PTEw

Majowy program przewidywał dwie wycieczki w pierwszy i ostatni czwartek miesiąca oraz trzy spotkania klubowe.

3 maja. Pierwsza nasza tegoroczna wycieczka na otwarcie sezonu została opisana w osobnej relacji (zob.: http://www.ptew.org.pl/2018/05/relacja-z-wycieczki-do-lesnego-kosciola-na-zakamieniu/).

Stanisław Przybyszewski (1868-1927)

10 maja. Kolejny czwartek wypełniła Stanisława Ruczko prelekcją o Stanisławie Feliksie Przybyszewskim (1868-1927). Na wstępie stwierdziła, że dotąd na naszych spotkaniach nie mieliśmy prezentacji tak kontrowersyjnej sylwetki, obdarzonej za życia epitetami od najwyższego uznania, takich jak „największy Polak”, „meteor Młodej Polski”, do kwalifikacji ujemnych, jak „pozbawiony moralności skandalista”, „demon w niewoli alkoholizmu i narkotyków”. Bez wątpienia niektóre jego zachowania nie są godne naśladowania. Trzeba jednak stwierdzić, że Przybyszewski nie był niczym innym jak wyrafinowanym „dzieckiem epoki”, w którym skupiły się wszystkie rodzące się wówczas „izmy”, ale był też tym, który poszukując nowych, własnych dróg obnażył całą głębię rozterek tamtej epoki i przeniósł to na papier.

Czytaj dalej »

30 lat posługi duszpasterskiej w Anglii – ks. Alfred Bieta

Ks. Alfred Bieta

30 lat posługi duszpasterskiej w Anglii – to temat majowego spotkania PTEw w Żorach. Zagadnienie dotyczące losów Polskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego na Obczyźnie przedstawił ks. Alfred Bieta, wieloletni administrator i proboszcz polskiej parafii ewangelickiej w Cambridge oraz opiekun Zrzeszenia Ewangelików Polaków w Wielkiej Brytanii.

Prelekcję rozpoczął krótką wzmianką biograficzną z lat młodzieńczych, kiedy to kształtowała się świadoma decyzja wyboru studiów teologicznych. Opowiedział o dokonanej w 1965 roku ordynacji, o odbytym wikariacie w Zabrzu u ks. Alfreda Hauptmana, wspominając jego „ojcowską” opiekę nad początkiem służby w Kościele. W 1967 roku ks. Bieta rozpoczął nowy rozdział życia w Anglii, w kręgu osiadłej tam po II wojnie światowej ewangelickiej emigracji, skupiającej przedwojenną inteligencję, głównie zaś żołnierzy i ich dowódców, wśród których znalazł się również Władysław Anders, często obecny na nabożeństwach ewangelickich.

Czytaj dalej »

W Ustroniu o Jerzym (Jurze) Gajdzicy

Z prawej Henryka Szarzec - prelegentka

Książka Jana Arnta 'Rajski ogródeczek' z ekslibrisem Jerzego Gajdzicy na dole

15 maja 2018 roku na spotkaniu PTEw w Ustroniu postać Jerzego Gajdzicy z Małej Cisownicy przedstawiła Henryka Szarzec, jego potomkini w szóstym pokoleniu. Poniżej relacja z jej wystąpienia.

Jerzy Gajdzica urodził się w Cisownicy 19 grudnia 1777 roku, zmarł 16 lutego 1840 roku. Był rolnikiem i gospodarzył na niewielkim gospodarstwie. Zajmował się jednak nie tylko gazdowaniem, ale także rozwoził zarobkowo towary z ustrońskiej huty.

Ekslibris Jerzego Gajdzicy

Prawie z każdej takiej wyprawy przywoził kupione za ciężko zarobione pieniądze książki, które opatrywał swoim ekslibrisem. Obok znajduje się reprodukcja jego ekslibrisu oraz strona tytułowa książki Jana Arnta „Rajski ogródeczek”, na której znajduje się inny ekslibris. Na jej stronie tytułowej na dole można znaleźć jego imię i nazwisko: „Jura Gajdzica”.

Czytaj dalej »

O słowackim artyście malarzu i ewangeliku działającym w Bielsku

17 maja w bielskim Oddziale PTEw odbyło się spotkanie, podczas którego Teresa Dudek-Bujarek z Muzeum Zamku Sułkowskich w Bielsku wygłosiła prelekcję „Ślady obecności Petera Michala Bohúňa w Bielsku i okolicy”. Wzbogaciła ją wizualizacja ze zdjęciami obrazów, których autorem był Peter Bohúň.

Peter Bochúñ, Portret bielszczanki w czepku, przed 1878

Peter Michal Bohúň był Słowakiem. Urodził się 29 września 1822 r. w Wielicznej na Orawie w rodzinie ewangelickiego duchownego. W 1841 r. wyjechał do Kieżmarku, gdzie studiował prawo i podjął pierwsze malarskie próby. W 1843 r. rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Pradze. W 1848 r. uczestniczył w Wiośnie Ludów, organizował wiece i odczyty o charakterze patriotycznym, w wyniku czego musiał zmienić miejsce zamieszkania. Pracował potem jako nauczyciel rysunku w Liptowskim Mikulaszu.

W 1860 r. powrócił do działalności patriotycznej. Z tego powodu był szykanowany, co doprowadziło jesienią 1865 r. do opuszczenia wraz z rodziną Słowacji. Osiedlił się w Galicji, w Lipniku koło Białej, obecnie dzielnicy Bielska-Białej. Zamieszkał najpierw w Dworze Thomkego, a następnie w innym budynku w Lipniku.

Czytaj dalej »

Z promocji książki „Dziedzictwo kulturowe Reformacji na Śląsku
po 1945 roku”

15 maja w Bibliotece Śląskiej w Katowicach odbyła się promocja książki Dziedzictwo kulturowe Reformacji na Śląsku po 1945 roku pod redakcją prof. Grażyny Barbary Szewczyk – publikacji wydanej przez parafialne wydawnictwo „Głos Życia”, stanowiącej pokłosie ubiegłorocznej konferencji pod takim samym tytułem. Można przypomnieć, że ubiegłoroczna konferencja, która miała także miejsce w przyjaznych progach Biblioteki, została zorganizowana przy współpracy katowickiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej oraz Instytutu Germanistyki Uniwersytetu Śląskiego, wpisując się w liczne wydarzenia jubileuszowe Roku Reformacji. Przed upływem roku od konferencji ukazała się zatem publikacja przypominająca konferencyjne referaty wygłoszone przez badaczy protestantyzmu oraz autorów pochylających się w swoim wypowiedziach nad różnymi aspektami dziedzictwa i tradycji luterańskich przetrwałych w kulturze i codzienności górnośląskiej.

Prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek - prowadzący

Prof. dr hab. Grażyna B. Szewczyk

Spotkanie odbyło się w jednej z sal bibliotecznych gromadząc liczne grono uczestników, członków parafii ewangelickiej oraz wszystkich zainteresowanych. Nie zabrakło przy stole współautorów prezentowanej książki oraz jej pomysłodawczyni i redaktor całości – prof. Grażyny Szewczyk. Spotkanie poprowadził prof. Ryszard Kaczmarek, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego oraz dyrektor Instytutu Badań Regionalnych funkcjonującego przy Bibliotece Śląskiej, zarazem autor i inicjator publikacji upamiętniających jubileusz 500-lecia Reformacji na Śląsku.

Czytaj dalej »