Archiwum



PTEw na Facebooku
PTEw na Facebooku

PTEw na Twitterze
PTEw na Twitterze



stat4u



network monitoring software

W cieszyńskim PTEw odbyło się ostatnie spotkanie z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”

26 października 2017 r. w oddziale PTEw w Cieszynie odbyło się ostatnie spotkanie z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”. Prelekcję pt. „Z kart dziejów Reformacji na Śląsku Cieszyńskim” wygłosił Władysław Sosna.

W ciągu ostatnich kilku lat pojawił się cały szereg nowych tytułów prac dotykających tematyki Reformacji, w większości będących pokłosiem różnych konferencji i sesji naukowych, napisanych w majestacie kwerend źródeł i dociekań naukowych. Dzieła te zaopatrzono dodatkowo w imponujące wykazy literatury. Aby to wszystko ogarnąć, trzeba sporo czasu i wysiłku umysłowego by trafnie zrozumieć tok przekazywanej treści. W wielu przypadkach są to prace mikrograficzne, rzucające światło na zagadnienia będące przedmiotem badań autora, ale brakuje w nich często chociaż odrobiny tła, które pozwoliłoby się zorientować w tym zbiorowisku samoistnych plamek mających stworzyć w miarę czytelny obraz epoki, zdarzenia, osoby. Absolutnie nie chodzi tu o podważanie wartości tych dzieł, wydaje się jednak, że są one przeznaczone dla wyrobionego czytelnika, który „już coś wie” i pragnie swoje wiadomości poszerzyć, a nie dla takiego, który w sposób przystępny otrzymałby porcję podstawowych, przekonujących wiadomości na temat Reformacji, zachęcających go do dalszej lektury. Chodzi tu nie o zbiór analiz, ale dobrą syntezę zjawiska, jakim jest Reformacja, w możliwie szerokich kontekstach.

Czytaj dalej »

Październik 2017 w cieszyńskim PTEw

Październikowy program wypełniły trzy spotkania klubowe i jedna wycieczka. Ostatnie ze spotkań klubowych poświęcono ostatniemu odcinkowi cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”, podczas którego prelekcję „Z kart dziejów Reformacji na Śląsku Cieszyńskim” wygłosił Władysław Sosna. Spotkanie to zostanie opisane w osobnej relacji.

* * *

Ks. prof. Jerzy Gryniakow (1925-1992)

5 października gościliśmy ks. Marka Londzina, który – jak wyznał, był słuchaczem ks. prof. Jerzego Gryniakowa. Teraz, w 25-lecie jego śmierci wypadło mu podzielić się z nami swoimi wspomnieniami o tym znakomitym duchownym. Ale też nie spodziewał się, by o nim zachowało się tak mało materiałów, bądź są one niedostępne.

Jerzy Gryniakow urodził się 6.11.1925 r. we Włocławku. Nic nie wiemy o jego wczesnych latach życia. Wybuch wojny przeszkodził mu w ukończeniu gimnazjum. Maturę zdał dopiero w 1948 r. w Toruniu, ale już zaliczał pierwsze wykłady na Wydziale Teologii Ewangelickiej w Warszawie. Studia teologiczne ukończył w lutym 1951 r. Po ordynacji (20.05.1951 r.), został oddelegowany do pracy w Piotrkowie Trybunalskim. Pełnił tam i w Zelowie obowiązki wikarego. W tym też roku poślubił Olgę Annę Englert. Dwa lata później został administratorem obu parafii, wreszcie pod koniec 1966 r. objął urząd proboszcza.

Czytaj dalej »

W Bielsku o wpływie Reformacji na współczesny świat

Ks. Marcin Brzóska - prelegent

Listopadowe spotkanie w bielskim Oddziale PTEw odbyło się 16 listopada. Gościem był ks. Marcin Brzóska z parafii w Świętochłowicach, który przedstawił temat: „Wpływ Reformacji na współczesny świat”.

Prelegent przedstawił wpływ Reformacji i wydarzeń, które po niej nastąpiły i na zmiany jakie zachodziły najpierw w Niemczech, a potem w innych krajach Europy. Reformacja przyczyniła się do zmian cywilizacyjnych, w szczególności do rozwoju kultur narodowych, a także na stosunki społeczne i gospodarcze. Zmieniała się mentalność społeczeństw, zostały wprowadzone idee tolerancji, a także rozwinął się kapitalizm. Zmiany te wkrótce objęły cały świat.

Czytaj dalej »

Z posiedzenia Zarządu Głównego PTEw (2 grudnia 2017)

W sobotę 2 grudnia 2017 r. na plebanii Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach odbyło się posiedzenie Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Omówiono następujące zagadnienia:

  • Na wakującą funkcję sekretarza Zarządu Głównego wybrano Marię Miarkę (Jaworze).
  • Postanowiono podjąć dalsze działania w sprawie obsadzenia przez Radę Synodalną miejsca dla przedstawiciela PTEw w Synodzie Kościoła oraz przez Rady Diecezjalne miejsc dla przedstawicieli PTEw w Synodach Diecezjalnych w tych diecezjach, w których oddziały PTEw wystąpiły z taką inicjatywą (Diecezje Cieszyńska i Katowicka).
  • Omówiono stopień zaawansowania prac nad monografią PTEw, której wydanie planowane jest w 2019 r. na 100-lecie działalności Towarzystwa.
  • Przedstawiono w imieniu tworzącej się nowej redakcji czasopisma PTEw „Słowo i Myśl” stan prac nad wznowieniem jego wydawania. „Słowo i Myśl” będzie wydawane jako półrocznik, pierwszy numer ukaże się w czerwcu 2018 r. Pismo będzie ukazywało się wyłącznie w postaci elektronicznej jako pliki w formacie PDF, w objętości 20-40 stron formatu zbliżonego do A-4. Wydawcą będzie Oddział PTEw w Poznaniu, a redaktorem naczelnym dr Małgorzata Grzywacz (Poznań).
  • Doroczne Walne Zebranie Delegatów PTEw zaplanowano na sobotę 7 kwietnia 2018 r.

Relacja podróżnicza – Kolumbia

„Kolumbia – Serce Świata” to temat listopadowego spotkania PTEw, które odbyło się w siedzibie Muzeum Miejskiego w Żorach. Gośćmi spotkania byli Claudia Cardenas i Dominik Bac, polsko-kolumbijskie małżeństwo, wspólnie od wielu lat realizujące lądowe i żeglarskie eskapady w nieznane zakątki Kolumbii i inne miejsca Ameryki Południowej, poszukując i odwiedzając żyjące pierwotnie plemiona indiańskie.

„Kolumbia – Serce Świata” to relacja z wyprawy na Sierra Nevada de Santa Marta, której celem było dotarcie do mieszkających tam Indian Kogi i Arhuacas. Sierra Nevada to najwyższe na świecie nadmorskie pasmo górskie, wznoszące się ponad 5.700 m n.p.m., gdzie na różnych wysokościach rozsiane są wioski indiańskie, do których aby dotrzeć, podróżnicy musieli odbyć kilkudniowy marsz przez górską dżunglę, a następnie zabiegać o pozwolenie i możliwość kontaktu, gdyż Indianie rzadko i niechętnie dopuszczają do siebie przybyszów. Siebie zaś uważają za starszych braci ludności i określają się mianem „Strażników Ziemi”. Obrazy obszernej prezentacji multimedialnej pokazały też przywiązanych do swej tradycji Indian Kuna, zamieszkujących Archipelag San Blas oraz Indian Nukak Maku – jedno z ostatnich plemion nomadów zamieszkujących tereny Amazonii.

Czytaj dalej »

Wystawy w województwie śląskim na 500-lecie Reformacji – artykuł

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

W 2017 roku, oficjalnie obchodzonym w województwie śląskim jako Rok Reformacji, odbyło się wiele imprez związanych z 500. rocznicą wystąpienia Marcina Lutra – wystaw, konferencji, koncertów, spotkań itp. W opublikowanym tutaj artykule dr Aneta M. Sokół podsumowuje jubileuszowe wystawy, które zostały zorganizowane w tym czasie w województwie, m.in w Katowicach, Bytomiu, Bielsku-Białej, Wiśle, Tychach, Mysłowicach, Rybniku, Chorzowie czy Częstochowie.

Czytaj dalej »

Spotkanie Zarządów Oddziałów PTEw Diecezji Cieszyńskiej

Tegoroczne spotkanie Zarządów Oddziałów Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego (PTEw) Diecezji Cieszyńskiej odbyło się 25 listopada 2017 r. w Ustroniu Polanie. Organizatorem spotkania był ustroński Oddział PTEw. W spotkaniu uczestniczyły Zarządy Oddziałów: Bielsko, Cieszyn, Jaworze i Ustroń. Tradycją naszych Oddziałów jest, że spotykamy się raz w roku w kolejnych miejscowościach. W tegorocznym spotkaniu uczestniczył prezes Zarządu Głównego, Józef Król.

Zebranych przywitała prezes ustrońskiego Oddziału, Danuta Pilch, która przedstawiła program spotkania. Tradycyjne rozpoczęliśmy je modlitwą i rozważaniem ks. Oskara Wilda, który życzył uczestnikom owocnych obrad. Obrady rozpoczęliśmy od informacji prezesów Oddziałów o działalności w 2017 r. Prezesi przedstawili jaka była tematyka spotkań i jakich prelegentów Oddziały gościły. Tematy, które dominowały na naszych spotkaniach, związane były z Jubileuszem 500-lecia Reformacji.

Czytaj dalej »

Listopad 2017 w jaworzańskim Oddziale PTEw

Adam Lewandowski
- reżyser filmu

6 listopada 2017 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw odbyła się projekcja filmu pt. „Film o Pilchu” oraz spotkanie z jego reżyserem i współscenarzystą Adamem Lewandowskim. Dokument został wyprodukowany wspólnie przez Jacka Rzehaka, producenta filmu „Pod Mocnym Aniołem”, i Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Jerzy Pilch niewątpliwie zauroczył reżysera, który poświęcił mu film dokumentalny. Twórcy chodziło o naświetlenie najważniejszych elementów z życia Pilcha, tj. jego poczucia humoru, bycia ewangelikiem, jego dzieciństwa spędzonego w Wiśle, gdzie jego rodzina stanowiła elitę. W filmie nie wnikano jednak za bardzo w życie prywatne bohatera.

Jerzy Pilch - kadr z filmu

„Film o Pilchu” to opowieść o niezwykłym człowieku, którego niebanalne spojrzenie na świat i ukazywanie rzeczywistości w krzywym zwierciadle odcisnęły trwały ślad w historii polskiej literatury. Jerzy Pilch opowiada przed kamerą o dzieciństwie spędzonym w Wiśle, wpływie kobiet na jego wybory, alkoholizmie, a także o powinnościach twórcy i relacjach z rodzicami – bohaterami jego prozy. W filmie występuje grono kolegów po piórze, m.in. Krzysztof Varga, Andrzej Stasiuk i Wojciech Kuczok. O prozaiku mówią także aktor Andrzej Grabowski, przyjaciele z czasów szkoły i polonistycznych studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim, m.in. Bronisław Maj, matka Wanda Pilch, jego biografka Katarzyna Kubisiowska i krytyczka literacka Kazimiera Szczuka.

Czytaj dalej »

Henryk Raszka (1937-2014) – konstruktor budowlany

W 2017 r. przypada 80. rocznica urodzin dr inż. Henryka Raszki. Był on doświadczonym projektantem konstrukcji budowlanych, osobą bardzo znaną nie tylko w Ustroniu. ale na całym Śląsku Cieszyńskim. Warto przypomnieć jego postać.

Na listopadowym spotkaniu ustrońskiego Oddziału PTEw o Henryku Raszce mówiła prezes Towarzystwa Miłośników Ustronia, Bożena Kubień. Prelegentka mówiła bardzo szczegółowo o jego dokonaniach. W latach 70. 80. i 90. XX wieku współpracował on z katowickimi i cieszyńskimi architektami. Efektem tej współpracy są zrealizowane w duchu późnego postmodernizmu nowoczesne gmachy kościołów ewangelicko-augsburskich w Bażanowicach (1978 -1981), Wiśle Jaworniku (1981-1983), Cieszynie Marklowicach (1984-1987), Puńcowie (1984-1990) i Brennej (1985-1988), oraz rzymskokatolickiego zespołu klasztoru dominikanów w Ustroniu Hermanicach (1983-1988). Był także współtwórcą domu parafialnego w Ustroniu (1983-1985), w którym odbyło się omawiane spotkanie.

Czytaj dalej »

Oddział PTEw w Katowicach zwiedził wystawę reformacyjną
w Muzeum Śląskim

W ramach listopadowego spotkania katowickiego Oddziału PTEw (21 listopada 2017 r.) zorganizowany został wyjazd do Muzeum Śląskiego celem wspólnego obejrzenia wystawy „Wszystko osiąga się przez nadzieję… Kulturowe dziedzictwo Reformacji na Śląsku”. Kilkunastoosobowa grupa uczestników tym razem wyruszyła z katowickiej parafii do Muzeum, aby obejrzeć jubileuszową ekspozycję (relację z uroczystego otwarcia wystawy 20 października można przeczytać w najnowszym numerze „Ewangelika”, który ukaże się na początku grudnia: „Ewangelik” 2017, nr 4, s. 81-83).

Czytaj dalej »

Wrzesień 2017 w cieszyńskim PTEw

Adolf Fierla (1908-1967)

14 września: Stanisława Ruczko przywołała pamięć prawie całkowicie zapomnianego poety i pisarza Adolfa Fierli (1908-1967), w 50. rocznicę jego śmierci. Urodził się w Orłowej w rodzinie górnika Józefa, w gnieździe rodowym Fierlów. Miał trzech braci, duchownych: Józefa, Alfreda i Władysława. Ten ostatni po II wojnie światowej był biskupem polskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Anglii. Szkołę podstawową i polskie gimnazjum ukończył w rodzinnym mieście. W 1933 r. rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a ukończył w Pradze na wydziale slawistyki. Krótko był nauczycielem języka polskiego w słynnym gimnazjum orłowskim. Wybuchła wojna. Po powrocie z ucieczki, wyśledzony przez gestapo, został przekazany do obozu zagłady w Dachau, a następnie do Mauthausen-Gusen. Zwolniony, uzyskał pracę w kopalni w Pietwałdzie, ale wnet wcielono go do armii niemieckiej. Na terenie Francji dostał się do niewoli angielskiej. Jakiś czas przebywał we Francji, potem we Włoszech, w 1958 r. przeniósł się do Anglii. Tu pełnił obowiązki członka Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego na Wychodźstwie, sekretarza Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie i nauczyciela języka polskiego w polskich szkołach. Rozwinął także bogatą działalność publicystyczną. W 1966 r. odwiedził kraj z zamiarem powrotu, szybszą jednak okazała się śmierć.

Czytaj dalej »

Z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”: Słowacja i Śląsk

Na przełomie sierpnia i września 2017 r. w Cieszyńskim oddziale PTEw odbyły się dwa wykłady z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”: 24 sierpnia dr Józef Szymeczek mówił o Reformacji na Słowacji, zaś 7 września dr hab. Jan Szturc o Reformacji na Śląsku.

* * *

Józef Szymeczek - prelegent

24 sierpnia gościliśmy dr. Józefa Szymeczka, wykładowcę Uniwersytetu Ostrawskiego, działacza Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, któremu powierzyliśmy temat: „Z kart dziejów Reformacji na Słowacji”. Dzieje te, zwłaszcza w kontekście wydarzeń politycznych, są bardziej niż złożone. Przez całe niemal tysiąclecie Słowacy byli poddanymi Królestwa Węgier, to zaś od 1526 r. w mniejszym, czy większym stopniu aż do 1918 r. było związane z Austrią, ale też z obecnością Turków. Fragment (16 miast) jednego z żywotnych regionów Słowacji – Spisz, w latach 1412-1769 stanowił zastaw Królestwa Polskiego. Wreszcie, tam właśnie, w sąsiednim Liptowie, swoje największe dzieła pozostawił cieszyński krajan ks. Jerzy Trzanowski, które w dużym stopniu przyczyniły się do przetrwania najgorszego czasu prześladowań; z kolei słowaccy ewangeliccy budziciele XIX-wiecznego odrodzenia narodowego udzielili swojego ducha śląsko-cieszyńskim pionierom tej samej sprawy. Niektóre fragmenty wystąpienia zostały tu dla jasności narracji dodatkowo uszczegółowione.

Czytaj dalej »