Archiwum



PTEw na Facebooku
PTEw na Facebooku

PTEw na Twitterze
PTEw na Twitterze



stat4u



network monitoring software

Sierpień 2017 w cieszyńskim PTEw

Jelenia Góra: grupa PTEw Cieszyn przed kościołem łaski

W sierpniowym programie cieszyńskiego PTEw pomieściły się trzy czwartki „prelekcyjne” i dwa „wycieczkowe”.

* * *

Kazimiera Iłłakowiczówna (1892-1983)

6 sierpnia 1892 r.: około tej daty w Wilnie urodziła się Kazimiera Iłłakowiczówna. Była nieślubną córką Barbary Iłłakowiczównej i Klemensa Zana. Wcześnie utraciła rodziców. Dzięki własnemu uporowi jako eksternistka złożyła egzamin maturalny i zaliczyła studia z zakresu filologii polskiej i angielskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czasie I wojny światowej cudem została uratowana z dyzenterii. Praktycznie przez cały okres międzywojenny była pracownicą Ministerstwa Spraw Zagranicznych, 9 lat służyła jako osobista sekretarka marszałka Józefa Piłsudskiego. Odbyła wiele podroży po Europie, a po wybuchu II wojny światowej została deportowana do Rumunii. Wróciła do kraju w 1947 r. Nie mogąc znaleźć zatrudnienia w Ministerstwie osiadła w Poznaniu. Była poliglotką, znała 5 języków, trudniła się nauczaniem języków obcych i tłumaczeniem literatury. Pilnie obserwowała szarą codzienność czasów Polski Ludowej. Pod koniec życia utraciła wzrok. Zmarła w Poznaniu 16.02.1983 r.

Czytaj dalej »

W Cieszynie „Pochód Reformacji przez Europę”: spotkania 8. i 9.
– Słowacja (J. Szymeczek) i Śląsk (J. Szturc)

Oddział PTEw w Cieszynie zaprasza na kolejne spotkania z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”, które odbywają się comiesięcznie od stycznia do października 2017 r. W najbliższym czasie odbędą się spotkania 8. i 9., których tematyka będzie następująca:

  • 24 sierpnia (1500) – Z kart dziejów Reformacji na Słowacji (prelegent: Józef Szymeczek)
  • 7 września (1500) – Z kart dziejów Reformacji na Śląsku (prelegent: Jan Szturc)

Szczegóły dotyczące całego cyklu można znaleźć na dedykowanej stronie PTEw: www.ptew.org.pl.

Spotkania odbywają się w czwartki o godz. 15 w sali Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie, ul. Stalmacha 14. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych!

Czytaj dalej »

Lipiec 2017 w cieszyńskim PTEw

Julian Krzyżanowski (1892-1976)

Na lipcowy program składały się trzy spotkania klubowe i jedna wycieczka.

Stanisława Ruczko - prelegentka

Pierwszy i trzeci lipcowy czwartek wypełniła Stanisława Ruczko. Na pierwszym z nich 6 lipca zaprezentowała postać jednego z najznakomitszych polskich historyków literatury, niezwykle aktywnego publicysty, autora 1.200 prac i edytora, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, członka wielu gremiów naukowych, doctora honoris causa kilku uniwersytetów – Juliana Krzyżanowskiego (1892-1976). W czasie I wojny światowej „zaliczył” zsyłkę na Syberię, potem pracował na uczelniach w Lublinie, stopnie naukowe uzyskał w Krakowie, był wykładowcą na uczelniach w Londynie i w Rydze, by wreszcie w 1934 r. już na stale związać się z Uniwersytetem Warszawskim jako kierownik Katedry Literatury Polskiej na Wydziale Polonistyki. W 1962 r. doczekał emerytury, jednak z dalszej pracy nie zrezygnował, był aktywny do końca swoich dni. Wiele uwagi poświęcił literaturze staropolskiej.

Czytaj dalej »

Czerwiec 2017 w cieszyńskim PTEw

W czerwcu zaliczyliśmy cztery czwartki „prelekcyjne” i jedną wycieczkę.

Maria Konopnicka (1842-1910)

Stanisława Ruczko - prelegentka

1 czerwca Stanisława Ruczko wystąpiła z wykładem o Marii Konopnickiej (1842-1910), w 125. rocznicę jej urodzin. Maria z domu Wasiłkowska urodziła się w Suwałkach, po wczesnej śmierci matki (1847) wychowywana wraz z rodzeństwem przez surowego ojca w duchu patriotycznym. Przez jakiś czas przebywała w żeńskiej szkole sakramentek, gdzie zaprzyjaźniła się dozgonnie z Elizą Pawłowską-Orzeszkową. W 1862 r. poślubiła Jarosława Konopnickiego, jednak źle znosiła atmosferę szlacheckiego zachcianka, nie godziła się z uwłaczającym traktowaniem chłopów. Ucieczką od szarej codzienności były wiersze pisane do szuflady, potem zamieszczane w „Kaliszaninie”, „Bluszczu” i w „Tygodniku Ilustrowanym”. Uskrzydlona recenzją znanego już pisarza Henryka Sienkiewicza, Maria zdecydowała się na zerwanie z mężem i wyjazd z dziećmi do Warszawy (1877). Tam zajęła podrzędne mieszkanie, po zgonie wspomagającego ją ojca (1878) ledwo wiązała koniec z końcem zarabiając na życie i utrzymanie sześciorga dzieci korepetycjami, gdyż honoraria, jakie otrzymywała, były bardziej niż mizerne. Kolejne trzy serie poezji nie cieszyły się uznaniem, wręcz przeciwnie, spotkały się z kąśliwa krytyką środowisk konserwatywnych i klerykalnych. Udzielała się także w różnych konspiracyjnych organizacjach m.in. w Kobiecym Kole Oświaty, nawiązała bliskie kontakty m.in. z Marią Wysłouchową. W 1883 r. pierwszy raz ruszyła zagranicę, do Czech (Karlowe Wary) i Włoch.

Czytaj dalej »

Maj 2017 w cieszyńskim PTEw

Majowy program Oddziału przewidywał wycieczkę, dwa czwartki klubowe i piąte już spotkanie z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”.

4 maja: otwarcie sezonu wycieczkowego PTEw 2017. Tego dnia wyczekiwaliśmy przez długie zimowe wieczory. I oczywiście pragnęliśmy, aby ten dzień był pogodny. Zeszłego roku bowiem połowę naszych wycieczek (cztery) popsuła nam deszczowa, a nawet śnieżna aura. Poza tym, gdzie jechać? Wszak to już nasza 288 wycieczka. Prawie wszystkie pobliskie kąty mamy wymiecione. A może zaglądnąć tam, gdzie już dawno nie byliśmy, albo gdzie otwarto coś nowego? Od tego mamy prezesa. On na pewno coś ciekawego wymyśli!

Prezbiterium kościoła ewangelickiego w Hażlachu

Prognozy niestety były nieciekawe. Miało być pochmurno i deszczowo. Może mimo wszystko zmieścimy się w jakiejś „dziurze” bez deszczu…?

Zatrzymaliśmy się na pierwszym postoju w Hażlachu. Wstąpiliśmy do zupełnie odnowionego filialnego kościoła naszej parafii. W 2001 r. ukończono gruntowną jego przebudowę; potem stopniowo starano się o nowy wystrój: wolnostojącą mensę, przyścienny obraz, mównicę, to wszystko w półkoliście zamkniętym prezbiterium, niewielkie organy w chórze, ławy, żyrandole, a więc wszystko, co jest potrzebne do odprawiania ewangelickiego nabożeństwa, a co można zmieścić pod wspólnym mianownikiem: proste i skromne. Wikariusz krótko opowiedział nam o współczesnym aktywnym życiu filiału. Wychodząc z kościoła zastanawiałem się, czy jednak czegoś w unowocześnianiu naszych świątyń nie zatraciliśmy…

Czytaj dalej »

Kwiecień 2017 w cieszyńskim PTEw

Kwiecień miał tylko trzy czwartki „robocze”. Pierwszy i trzeci skupił nas na przypomnieniu wybitnych postaci, ostatni natomiast był wypełniony kolejnym odcinkiem cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”.

Ludwik Łazarz Zamenhof (1859-1917)

6 kwietnia Stanisława Ruczko przedstawiła sylwetkę Ludwika Łazarza Zamenhofa (1859-1917), a właściwie Eliezera Lewiego Samenhofa. Urodził się i wyrastał w wielodzietnej rodzinie żydowskiej w Białymstoku. Na żądanie ojca, po ukończeniu gimnazjum w Białymstoku podjął studia medyczne, rozpoczęte w Moskwie a ukończone w Warszawie, które dopełnił specjalizacją w zakresie okulistyki w Wiedniu (1886). Miał swój gabinet w Warszawie, potem w Grodnie, ale w 1897 ponownie wrócił do Warszawy i tu już pozostał, poza licznymi wyjazdami, do końca życia.

Stanisława Ruczko - prelegentka

Już jako dorastający chłopak nie potrafił zrozumieć, dlaczego w małym wówczas podlaskim miasteczku Białymstoku jego mieszkańcy nie posługują się jednym językiem. Co krok dało się słyszeć inny: litewski, białoruski, tatarski, jidisz, polski, niemiecki, urzędowy rosyjski, nie wiedzieć jaki jeszcze; co więcej, rozmówcy nie kryli się z tym, głośno podkreślali swoją inność. Mając lat 10 napisał sztukę „Wieża Babel czyli tragedia białostocka w pięciu aktach” i pilnie zaczął spisywać zasłyszane słowa próbując je sprowadzić do formuły jednego prostego języka, zrozumiałego dla wszystkich. Gdy Ludwik wyjechał na studia, ojciec wykorzystał okazję i spalił synowi wszystkie bruliony, traktując je jako młodzieńcze dziwactwa i liczył, że gdy dojrzeje po studiach i zdobędzie konkretny fach, zapomni o swoich mrzonkach poprawiania cywilizacji.

Czytaj dalej »

Marzec 2017 w cieszyńskim PTEw

Tegoroczny marzec pomieścił pięć czwartków. Trzy z nich na naszych spotkaniach klubowych poświęciliśmy wspomnieniom osób zacnych, jeden wypełniły refleksje z tragicznego wydarzenia lat okupacji; ostatni czwartek włączyliśmy się do „Pochodu Reformacji przez Europę”.

Ks. bp Juliusz Bursche (1862-1942)

Marcowe spotkania otworzył 2 marca ks. Marek Londzin, który w swoim wystąpieniu starał się przedstawić w możliwie szerokim ujęciu życie i działalność ks. bp. Juliusza Burschego (1862-1942). Prelegent zatrzymał się przede wszystkim na międzywojennej działalności Biskupa, jego wysiłkach zmierzających do połączenia wszystkich ewangelików skupionych w różnych Kościołach istniejących w trzech byłych zaborach i rządzących się własnymi prawami oraz uregulowania stosunków prawnych Kościoła z Państwem. Na skutek oporu Kościołów Unijnych do 1918 r. znajdujących się w granicach Prus, do porozumienia nie doszło. Dopiero w 1937 r. Kościół Ewangelicko-Augsburski doczekał wydania dekretu Prezydenta RP i uznania Zasadniczego Prawa Wewnętrznego Kościoła. Wysiłki te dobrze zapamiętane przez hitlerowskie Niemcy, zostały okupione tragiczną śmiercią Biskupa w obozie koncentracyjnym i sponiewieraniem wielu członków jego rodziny.

Czytaj dalej »

Luty 2017 w cieszyńskim PTEw

Ks. Tadeusz Terlik (1929-1992)

Luty 2017 r. wypełniły cztery spotkania klubowe PTEw. Na pierwszym z nich – 2 lutego gościliśmy ks. Adama Glajcara, który w 25. rocznicę zgonu przypomniał i przedstawił w emocjonalnym wystąpieniu sylwetkę ks. Tadeusza Terlika (1929-1992), proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej w Goleszowie (1960-1992). Wcześniej ks. Terlik jako wikariusz służył w Sorkwitach, Pabianicach, Wrocławiu i najdłużej w Cieszynie. Dał się poznać jako utalentowany kaznodzieja, wielbiciel muzyki kościelnej. Już w Goleszowie z jego inwencji powstało aż pięć chórów, które rychło rozsławiły Goleszów licznymi koncertami w Polsce i zagranicą. Szerokie kontakty zagraniczne pozwoliły uruchomić proboszczowi przy parafii goleszowskiej aptekę poszukiwanych leków. Przypadające na 1985 r. dwustulecie budowy kościoła było okazją do podjęcia gruntownego remontu świątyni i wybudowania nowego domu parafialnego w Goleszowie. Ponadto rozbudował on kaplicę w Kisielowie (1991) i wzniósł nowy dom zborowy w Kozakowicach.

Czytaj dalej »

Styczeń 2017 w cieszyńskim PTEw

Walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze Oddziału PTEw w Cieszynie

Na styczniowy program zajęć złożyły się 2 „zwyczajne” czwartki klubowe, walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze Oddziału oraz inauguracja cyklu wykładów „Pochód Reformacji przez Europę”.

Walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze odbyło się 19 stycznia. Zebranie miało typowy przebieg. Na liście gości odnotowaliśmy obecność proboszcza parafii ks. Janusza Sikory i kurator Małgorzaty Syrokosz. Prezes odczytał sprawozdanie z działalności oddziału za 2016 r. W podsumowaniu nawiązał do całej kadencji z lat 2013-2016. Zgodnie z planem w 2016 r. spotkaliśmy się 41 razy na czwartkach klubowych, których tematykę możemy prześledzić w miesięcznych relacjach w okienku PTEw. Dodatkową imprezą była zorganizowana przy wsparciu Zarządu Głównego PTEw sesja popularno-naukowa poświęcona pamięci Pawła Hulki-Laskowskiego. Do grona najaktywniejszych prelegentów w 2016 r. należeli: ks. Marek Londzin (4), Stefan Król (6), Stanisława Ruczko (11) i Władysław Sosna (13). Z zaplanowanych 9 wycieczek nie zrealizowaliśmy jednej z powodu zbyt małej liczby zgłoszeń.

Czytaj dalej »

„Pochód Reformacji przez Europę” – cykl spotkań w Cieszynie
dla uczczenia 500-lecia Reformacji

W związku z obchodami 500. rocznicy Reformacji, Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie organizuje w 2017 r. cykl spotkań historycznych poświęconych przedstawieniu przebiegu Reformacji w Polsce i w krajach ościennych.

Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkania, które odbywają się w sali Macierzy Ziemi Cieszyńskiej przy ul. Stalmacha 14. Każde spotkanie rozpoczyna się o godz. 15.

Harmonogram spotkań:

Czytaj dalej »

Grudzień 2016 w cieszyńskim PTEw

Tegoroczny grudzień liczył pięć roboczych czwartków. Pierwsze trzy z nich wypełniły spotkania klubowe będące dopełnieniem rocznego planu poświęconego wspomnieniom zacnych sylwetek, dwa ostatnie to tradycyjna Wigilijka PTEw i zamykające rok refleksje „Wspomnijmy to jeszcze raz”, połączone z wyświetleniem zdjęć ilustrujących dorobek i wydarzenia, jakie miały miejsce w naszym oddziale PTEw.

Paweł Stalmach (1824-1891)

1 grudnia: Stefan Król przypomniał czołową postać polskiego odrodzenia narodowego na Śląsku Cieszyńskim, jaką był bez wątpienia Paweł Stalmach (1824-1891). Wszyscy pierwsi szermierze byli „kamizelkorzami” (noszący chłopską kamizelkę), wywodzący się z rodzin chłopskich, wszyscy byli absolwentami Gimnazjum Ewangelickiego w Cieszynie. Paweł Stalmach był jednym z nich. Już w domu, gdzie posługiwano się językiem domowym – polskim w jego śląsko-cieszyńskiej odmianie, uczono małego Pawła czytania polskiej Biblii. W gimnazjum natomiast, za wyjątkiem religii obowiązywał język wykładowy niemiecki i wychowanie było w duchu niemieckim. Prędzej czy później, musiało się w bardziej otwartych głowach gimnazjalistów zrodzić zasadnicze pytanie – kim jestem, kim chcę być? Skoro chciałbym w przyszłości pracować wśród swoich, tu na miejscu, a więc abym mógł rozumieć, co do mnie mówią i aby mnie rozumieli, co chcę im powiedzieć, muszę znać język wyniesiony z domu, język czytanej w domu Biblii, a mnie tymczasem nauczono myśleć i mówić po niemiecku…

Czytaj dalej »

Listopad 2016 w cieszyńskim PTEw

Kazimierz Brandys (1916-2000)

Listopadowy program oddziału przewidywał cztery spotkania klubowe. Z przyczyn obiektywnych w jednym przypadku nastąpiło drobne przetasowanie tematów. Swoje żniwo miała nasza polonistka Stanisława Ruczko, listopad bowiem obfitował w tematy literackie.

3 listopada Stanisława Ruczko nie ukrywała, że podjęła się tematu trudnego, bo przedstawienia postaci dziś ocenianej jako kontrowersyjną, usuniętą ze świecznika. W tych ocenach raczej nie uwzględnia się czasów i zachowań człowieka w okresie, w którym dziś my sami także chcemy widzieć same negatywy. Nie zawsze przekonania danej osoby, choć zakwalifikowane negatywnie, były zgodne z obowiązującą ideologią, a zwłaszcza z formą jej realizacji. Taką osobą był Kazimierz Brandys (1916-2000).

Czytaj dalej »