Archiwum



PTEw na Facebooku
PTEw na Facebooku

PTEw na Twitterze
PTEw na Twitterze



stat4u



network monitoring software

Sierpień 2018 w cieszyńskim PTEw. Część 2 – wycieczka do Zakopanego

Grupa nad Morskim Okiem z widokiem w stronę zamglonych Rysów

30 sierpnia – 1 września 2018 roku, na przełomie sierpnia i września umieściliśmy w planie wycieczkę do Zakopanego. Wszystkie możliwe szczególiki organizacyjne zostały dopracowane, natomiast tzw. życie niezależnie od wstępnych „schodów” wprowadziło „drobne” korekty. Wbrew oczekiwaniom zainteresowanie wycieczką okazało się mizerne. Na miesiąc przed zaplanowanym terminem jej realizacji słałem e-maile z korektą rezerwacji na znaleziony w internecie adres pensjonatu. Ponieważ nie było żadnego odzewu, próbowaliśmy nawiązać kontakt telefoniczny o różnych porach dnia, ale nikt nie podnosił słuchawki. Nie wiem, za którym razem wreszcie odezwała się jakaś pani oznajmiając nam, że adres mailowy jest nieaktualny i dopiero teraz zauważyła nasz numer w swoim telefonie, a ponieważ z naszej strony nie było żadnego powiadomienia (!), przyjęła inną grupę! Kropka! Po co więc te reklamowe bajery w internecie, skoro są nieaktualne? Szczęśliwie udało się znaleźć nocleg na tych samych warunkach w innym miejscu. Klamka zapadła – jedziemy, pierwszy raz w tak małym składzie „aż” ośmiu osób.

Czytaj dalej »

Sierpień 2018 w cieszyńskim PTEw

W miesiącu sierpniu mieliśmy w planie trzy spotkania czwartkowe i dwie wycieczki. Nie przewidywaliśmy natomiast tak wielkich upałów.

Ks. Alfred Bieta - prelegent

Z początkiem miesiąca, 2 sierpnia gościliśmy ks. Alfreda Bietę, który przedstawił nam dzieje Zrzeszenia Ewangelików Polaków w Wielkiej Brytanii. W szeregach przebywających na Zachodzie żołnierzy-ewangelików Polaków zrodziło się wielkie pragnienie posiadania własnego Kościoła i utworzenia ośrodka polonijnego skupiającego rodaków wokół wspólnych celów, zwłaszcza pielęgnowania własnych tradycji narodowych. Po wielu wysiłkach 12.07.1943 r. zostało powołane Zrzeszenie Ewangelików Polaków z siedzibą w Londynie. Tymczasowy zarząd pod przewodnictwem dr. Bogusława Kożusznika przystąpił do opracowania statutu ZEP i zorganizowania I walnego zjazdu Polaków ewangelików mieszkających na terenie Wysp Brytyjskich (30-31.10.1943) i formalnego wyboru nowego zarządu. Jego przewodniczącym został ponownie dr. Bogusław Kożusznik. Dwa lata później powstały oddziały ZEP na terenie Szkocji i „włoski” w Rzymie, zorganizowany przez ks. Władysława Fierlę. Wychodzący od 1945 r. powielaczowy „Poseł Ewangelicki” w momencie powstania włoskiego oddziału stał się jego organem. Wkrótce też powstały dalsze oddziały „Środkowy Wschód” i w Niemczech. Na kolejnym zjeździe ZEP w Londynie w 1947 r. ks. dr Andrzej Wantuła poinformował o swojej decyzji powrotu do kraju; w listopadzie przekazał swoje obowiązki w Polskich Siłach Zbrojnych i w polskiej parafii w Londynie ks. Władysławowi Fierli.

Czytaj dalej »

Lipiec 2018 w cieszyńskim PTEw. Część 2

Lipcowy program przewidywał 3 spotkania czwartkowe i jedną wycieczkę. Ta ostatnia opisana została w osobnym odcinku.

Gen. Władysław Sikorski (1881-1943)

5 lipca 2018 r. gościliśmy Stefana Króla. Tematem jego wystąpienia ilustrowanego obrazami na ekranie był gen. Władysław Eugeniusz Sikorski. Był on synem nauczyciela wiejskiego i organisty Tomasza i Władysławy Hawrowskich. Urodził się w Tuszowie Narodowym koło Mielca. Wcześnie utracił ojca. Dzięki usilnym staraniom matki ukończył we Lwowie gimnazjum i tam też podjął studia na politechnice na Wydziale Inżynierii Dróg i Most. Po krótkim stażu w resorcie przemysłu naftowego, w 1906 r. ochotniczo zgłosił się do służby wojskowej w armii austriackiej. Ukończywszy szkołę wojskową awansował do stopnia podporucznika rezerwy. Zafascynowany hasłami PPS wraz z Marianem Kukielem i Kazimierzem Sosnowskim założył we Lwowie tajny Związek Walki Czynnej (1908), a dwa lata później Związek Strzelecki. Latem 1914 r. został członkiem Naczelnego Komitetu Narodowego; awansowany do stopnia podpułkownika objął komendanturę Szkoły Podchorążych. Tymczasem twórca legionów Józef Piłsudski nie godził się na podporządkowanie polskiego rekruta armii austriackiej. Na skutek odmowy przysięgi on sam został osadzony w twierdzy magdeburskiej, a Sikorski ponownie wcielony do wojska austriackiego i skierowany do komendy uzupełnień Polskiego Korpusu Posiłkowego. Z kolei jego sprzeciw włączenia Chełmszczyzny do Ukrainy (1918) spowodował, że posądzony o zdradę stanu został internowany. Po zwolnieniu Sikorski nawiązał kontakt z gen. Tadeuszem Rozwadowskim, który powierzył mu rekrutację do Wojska Polskiego na terenie Galicji i szefostwo sztabu dowództwa WP w Galicji. W czasie wojny bolszewickiej Sikorski ujawnił także swój talent dowódczy w polu.

Czytaj dalej »

Wycieczka na Dolny Śląsk: lipiec 2018 w cieszyńskim PTEw

Cieplice Zdrój - w kościele Zbawiciela

12-14 lipca 2018 r. to termin kolejnej naszej wycieczki, a zarazem próba powetowania ubiegłorocznej „porażki”. Jak będzie w tym roku? Bo dziwny to rok – nie wiem, ile razy byłem zmuszony korygować nasz roczny plan pracy. Gdy chodzi o prelekcje, a zwłaszcza o uzgodnienie dogodniejszych terminów z wykładowcami, jest to poniekąd naturalne; ostatecznie nie jest to tak istotne, czy daną sylwetkę przypomnimy nawet miesiąc wcześniej czy później, byle nie wypadła z planu. Gdy jednak wypadnie z planu wycieczka, gdyż jej program nie wzbudził zainteresowania potencjalnych uczestników, rzecz jest mniej przyjemna, gdyż wiąże się z koniecznością odwołania wszystkich wcześniejszych rezerwacji i zobowiązań, pamiętając również, że każdy usługodawca także ma swój grafik i nie jest mu obojętne wypadnięcie imprezy, zwłaszcza gdy na ten sam termin miał inne oferty. Dobrze, jeśli rzecz kończy się na przeprosinach i bez konsekwencji finansowych. Wypadnięcie czerwcowej eskapady skorygowało przyporządkowaną numerację wycieczek. W każdym innym przypadku byłoby to bez jakiegokolwiek znaczenia, tu jednak wiąże się z pewnym wydarzeniem, godnym wyróżnienia. Misternie wycyzelowana numeracja straciła sens.

Czytaj dalej »

Czerwiec 2018 w cieszyńskim PTEw

Czerwcowy program naszego oddziału przewidywał trzy czwartki klubowe z prelekcjami i jedną wycieczkę.

Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818)

W pierwszy czwartek 7 czerwca wystąpił nasz „nadworny” historyk Stefan Król z ilustrowaną obrazami prelekcją Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818). Na wstępie stwierdził, że w Hymnie Narodowym śpiewamy „Marsz, marsz Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski…”, ale gdybyśmy zapytali śpiewających, kto to był, już nie wspominając ile dla Polski wycierpiał, odpowiedzi byłyby raczej żenujące. Wyraził swoją radość, że wśród tylu sylwetek przypominanych w PTEw może opowiedzieć o Janie Henryku Dąbrowskim w 200-lecie jego śmierci. A żył Dąbrowski w „ciekawych czasach”, gdy nad Polską zawisło widmo I rozbioru i podjęto ostatnią próbę ratowania Rzeczypospolitej, toczyły się obrady wielkiego sejmu, ogłoszono Konstytucję 3-Maja, wybuchła Insurekcja Kościuszkowska, w kolejnych dwóch rozbiorach wymazano Polskę z mapy Europy, potem nastąpiła era wojen napoleońskich i ostatecznego rozwiązania problemu Polski w traktacie wiedeńskim w 1815 r.

Czytaj dalej »

Maj 2018 w cieszyńskim PTEw

Majowy program przewidywał dwie wycieczki w pierwszy i ostatni czwartek miesiąca oraz trzy spotkania klubowe.

3 maja. Pierwsza nasza tegoroczna wycieczka na otwarcie sezonu została opisana w osobnej relacji (zob.: http://www.ptew.org.pl/2018/05/relacja-z-wycieczki-do-lesnego-kosciola-na-zakamieniu/).

Stanisław Przybyszewski (1868-1927)

10 maja. Kolejny czwartek wypełniła Stanisława Ruczko prelekcją o Stanisławie Feliksie Przybyszewskim (1868-1927). Na wstępie stwierdziła, że dotąd na naszych spotkaniach nie mieliśmy prezentacji tak kontrowersyjnej sylwetki, obdarzonej za życia epitetami od najwyższego uznania, takich jak „największy Polak”, „meteor Młodej Polski”, do kwalifikacji ujemnych, jak „pozbawiony moralności skandalista”, „demon w niewoli alkoholizmu i narkotyków”. Bez wątpienia niektóre jego zachowania nie są godne naśladowania. Trzeba jednak stwierdzić, że Przybyszewski nie był niczym innym jak wyrafinowanym „dzieckiem epoki”, w którym skupiły się wszystkie rodzące się wówczas „izmy”, ale był też tym, który poszukując nowych, własnych dróg obnażył całą głębię rozterek tamtej epoki i przeniósł to na papier.

Czytaj dalej »

Relacja z wycieczki PTEw Cieszyn do „leśnego kościoła” na Zakamieniu

3 maja to dla Cieszyna nie tylko Święto ustanowienia Konstytucji 3 Maja, ale także dzień uwolnienia miasta spod okupacji hitlerowskiej i wkroczenia wojsk Armii Czerwonej w 1945 r. Wówczas dla tych, którym dane było przeżyć okupację, było to wyzwolenie, gdyż raczej nikt nie zdawał sobie jeszcze sprawy, że miejsce wojennego terroru zajmie inna forma zniewolenia – dyktatura proletariatu. 3 maja też Oddział PTEw w Cieszynie przy pięknej słonecznej pogodzie wyruszył na pierwszą w tym roku wycieczkę.

W Izbie Oświęcimskiej (Goleszów)

Pierwszym przystankiem był Goleszów. Na zaproszenie kustosza Pawła Stanieczka zwiedziliśmy Izbę Oświęcimską znajdującą się w obecnej siedzibie Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie. Przez prawie cały XX w. w Goleszowie była czynna cementownia, a w okolicy kamieniołomy skały wapiennej. Właśnie do tej cementowni z braku rąk do pracy ściągnięto w połowie lipca 1942 r. więźniów oświęcimskich i założono na jej obszarze jedną z dziesiątków filii niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Czytaj dalej »

Kwiecień 2018 w cieszyńskim PTEw

W kwietniu 2018 r. odnotowaliśmy cztery spotkania klubowe.

Na pierwszym kwietniowym czwartku 5 kwietnia wystąpił Stefan Król ze wspomnieniem wybitnego historyka Ziemi Cieszyńskiej dr. Franciszka Popiołka (1868-1960). Pochodził z biednej wielodzietnej rodziny bezrolnego chłopa Józefa i Łucji z Matydów. Urodził się 1.04.1868 r. w Czułowie. Nauczycielom szkoły ludowej zawdzięczał, że biedni rodzice w końcu zgodzili się wysłać zdolnego syna na dalszą naukę do gimnazjum do Krakowa, po ukończeniu którego (1889) Franciszek podjął studia teologiczne. Będąc na trzecim roku studiów doszedł jednak do przekonania, że nie ma w tym kierunku powołania i przeszedł na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, obierając jako główne przedmioty historię i geografię. Po odbyciu kilkuletniej praktyki pedagogicznej w Krakowie, Jaśle i Sanoku, w 1899 r. otrzymał zaproszenie właśnie otwartego polskiego gimnazjum macierzowego w Cieszynie.

Czytaj dalej »

Marzec w cieszyńskim PTEw

Helena Mniszkówna (1879-1943)

W marcu odbyły się cztery spotkania klubowe w skorygowanych terminach, dopasowanych do możliwości prelegentów.

Już 1 marca Stanisława Ruczko przedstawiła sylwetkę powieściopisarki Heleny Mniszkówny (1879-1943). Pochodziła ona z rodziny ziemiańskiej, zyskała staranne domowe wykształcenie. Z nieco rozkapryszonej panienki wyrosła dość urodziwa, dbająca o siebie panna. Życia jednak nie miała nazbyt szczęśliwego. Przeżyła dwóch mężów, na początku II wojny światowej pozbawiona domu i mienia. O ile początkowo jej utwory spotykały się z życzliwym przyjęciem, z czasem krytyka zaliczyła jej twórczość do stereotypowej, ograniczającej się do gloryfikacji życia dworskiego, pełnego intryg, ale zawsze kończących się lirycznym finałem wynikającym z wrodzonej szlachetności bohaterów opowieści.

Czytaj dalej »

Luty 2018 w cieszyńskim PTEw

Księżna Katarzyna Sydonia

Miesiąc luty wypełniły cztery spotkania klubowe zgodnie ze zmodyfikowanym programem rocznym.

Książę Wacław III Adam

1 lutego gościliśmy dr. Łukasza Barańskiego, którego tematem prelekcji był „Porządek kościelny księcia Wacława III, jego teologiczne aspekty”. Prelekcję poprzedził krótki wstęp Władysława Sosny. Przypomniał on, że 19.01.2018 r. minęła 450. rocznica ogłoszenia „Porządku Kościelnego” wydanego przez księcia cieszyńskiego Wacława III. Porządek ten był wydany jeszcze dwukrotnie, na rok przed śmiercią księcia w 1578 i ponownie w 1584 jako „Porządek Kościelny i Szkolny” przez wdowę księżną Katarzynę Sydonię. Druga edycja „Porządku” nie zachowała się, bądź nie udało się jej odnaleźć. Pierwsza edycja była napisana w języku biblijnym czeskim, trzecia w języku niemieckim, a więc w językach, które funkcjonowały wówczas na dworze książęcym jako języki kancelaryjne. Nie oznacza to wcale, że języki te były tożsame z językiem „domowym” ogromnej większości mieszkańców księstwa, którzy na co dzień posługiwali się gwarą śląsko-cieszyńską.

Czytaj dalej »

Styczeń 2018 w cieszyńskim PTEw

Jan Król (1922-1992)

W styczniowym programie pomieszczono trzy czwartki prelekcyjne i walne zebranie Oddziału.

4 stycznia Stefan Król przedstawił sylwetkę nauczyciela Jana Króla. Był on synem funkcjonariusza Policji Województwa Śląskiego – Jana Königa i Julii z domu Melcher. Urodził się w Chybiu 30.11.1922 r.

Jan König starszy był przełożonym placówek kolejno w Ligocie koło Czechowic, Golasowicach i Stonawie. Z chwilą wybuchu II wojny światowej, jak wszyscy policjanci policji śląskiej, podzielił los tysięcy rodaków przemieszczających się przed napierającymi wojskami hitlerowskimi na wschód. Tam dostał się do niewoli sowieckiej i został wywieziony do obozu NKWD w Staszkowie, w którym zgrupowano głównie funkcjonariuszy Policji Państwowej. Stamtąd wiosną 1940 r. jeńcy byli przewożeni do siedziby NKWD w Kalininie (ob. Twer), gdzie byli rozstrzeliwani w piwnicach, a chowani w masowych grobach w Miednoje. Starszy przodownik Jan König był jedną z ponad 6 tysięcy ofiar rozstrzeliwań.

Czytaj dalej »

Kiedy urodził się ks. Jerzy Trzanowski?

Pomnik ks. Jerzego Trzanowskiego (Cieszyn)

Ustalenie, podanie dat życia jakiejś osoby, zwłaszcza we wszelkiego rodzaju biogramach, jest spełnieniem podstawowego wymogu – konkretnym osadzeniem danej sylwetki w określonym czasie nie tylko ze względów biograficznych, ale także historycznych. Jest dobrze, gdy chociaż te graniczne daty życia danej osoby są znane i nie budzą wątpliwości. Niestety, wobec braku udokumentowanego zapisu jesteśmy po prostu bezsilni, piszemy „około”, „między latami”, w przedziale „od – do”. I taki zapis z pokorą trzeba przyjąć. Gorzej, jeżeli jakaś data nie budzi wątpliwości, ale wystarczy, że ktoś dokona nawet nieświadomej pomyłki, a potem właśnie ta data „robi karierę”. Tak jest niestety w przypadku daty urodzin ks. Jerzego Trzanowskiego.

Czytamy na ogół, że ks. Trzanowski urodził się 27.03. albo 9.04.1592 r.1 Sugeruje to znalezienie dwóch różnych dat w dokumentach, co nie jest prawdą jeśli nie uwzględnić istotnej informacji, że daty te dotyczą zapisów wg dwóch kalendarz: juliańskiego i gregoriańskiego, i że obie są równoprawne! Przyjrzyjmy się owym kalendarzom. Pod koniec XVI w. w wyniku dokładniejszych pomiarów obiegu Ziemi wokół Słońca dokonano korekty w rachubie czasu. Reformę kalendarza (czasu) formalnie wprowadził papież Grzegorz XIII po ogłoszeniu bulli w marcu 1582 r., stąd pochodzi określenie „kalendarz gregoriański”. Polegała ona na tym, że po 4 października według rachuby dotąd obowiązującego kalendarza juliańskiego następował kolejny dzień tygodnia z datą 15.10.1582 r. według kalendarza gregoriańskiego. Rzecz jednak w tym, że nie wszystkie państwa europejskie wprowadziły ową reformę kalendarza jednocześnie. Austria uczyniła to dopiero w 1584 r. Śląsk, także Cieszyński, należał wówczas do państwa Habsburgów. W tym przypadku, zgodnie z poleceniem biskupa wrocławskiego Gerstmana, po poniedziałku 6 stycznia następował wtorek 17.01.1584 r.

Czytaj dalej »