Archiwum



PTEw na Facebooku
PTEw na Facebooku

PTEw na Twitterze
PTEw na Twitterze



stat4u



network monitoring software

Wystawy w województwie śląskim na 500-lecie Reformacji – artykuł

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

W 2017 roku, oficjalnie obchodzonym w województwie śląskim jako Rok Reformacji, odbyło się wiele imprez związanych z 500. rocznicą wystąpienia Marcina Lutra – wystaw, konferencji, koncertów, spotkań itp. W opublikowanym tutaj artykule dr Aneta M. Sokół podsumowuje jubileuszowe wystawy, które zostały zorganizowane w tym czasie w województwie, m.in w Katowicach, Bytomiu, Bielsku-Białej, Wiśle, Tychach, Mysłowicach, Rybniku, Chorzowie czy Częstochowie.

Czytaj dalej »

Spotkanie Zarządów Oddziałów PTEw Diecezji Cieszyńskiej

Tegoroczne spotkanie Zarządów Oddziałów Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego (PTEw) Diecezji Cieszyńskiej odbyło się 25 listopada 2017 r. w Ustroniu Polanie. Organizatorem spotkania był ustroński Oddział PTEw. W spotkaniu uczestniczyły Zarządy Oddziałów: Bielsko, Cieszyn, Jaworze i Ustroń. Tradycją naszych Oddziałów jest, że spotykamy się raz w roku w kolejnych miejscowościach. W tegorocznym spotkaniu uczestniczył prezes Zarządu Głównego, Józef Król.

Zebranych przywitała prezes ustrońskiego Oddziału, Danuta Pilch, która przedstawiła program spotkania. Tradycyjne rozpoczęliśmy je modlitwą i rozważaniem ks. Oskara Wilda, który życzył uczestnikom owocnych obrad. Obrady rozpoczęliśmy od informacji prezesów Oddziałów o działalności w 2017 r. Prezesi przedstawili jaka była tematyka spotkań i jakich prelegentów Oddziały gościły. Tematy, które dominowały na naszych spotkaniach, związane były z Jubileuszem 500-lecia Reformacji.

Czytaj dalej »

Listopad 2017 w jaworzańskim Oddziale PTEw

Adam Lewandowski
- reżyser filmu

6 listopada 2017 r. w jaworzańskim Oddziale PTEw odbyła się projekcja filmu pt. „Film o Pilchu” oraz spotkanie z jego reżyserem i współscenarzystą Adamem Lewandowskim. Dokument został wyprodukowany wspólnie przez Jacka Rzehaka, producenta filmu „Pod Mocnym Aniołem”, i Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Jerzy Pilch niewątpliwie zauroczył reżysera, który poświęcił mu film dokumentalny. Twórcy chodziło o naświetlenie najważniejszych elementów z życia Pilcha, tj. jego poczucia humoru, bycia ewangelikiem, jego dzieciństwa spędzonego w Wiśle, gdzie jego rodzina stanowiła elitę. W filmie nie wnikano jednak za bardzo w życie prywatne bohatera.

Jerzy Pilch - kadr z filmu

„Film o Pilchu” to opowieść o niezwykłym człowieku, którego niebanalne spojrzenie na świat i ukazywanie rzeczywistości w krzywym zwierciadle odcisnęły trwały ślad w historii polskiej literatury. Jerzy Pilch opowiada przed kamerą o dzieciństwie spędzonym w Wiśle, wpływie kobiet na jego wybory, alkoholizmie, a także o powinnościach twórcy i relacjach z rodzicami – bohaterami jego prozy. W filmie występuje grono kolegów po piórze, m.in. Krzysztof Varga, Andrzej Stasiuk i Wojciech Kuczok. O prozaiku mówią także aktor Andrzej Grabowski, przyjaciele z czasów szkoły i polonistycznych studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim, m.in. Bronisław Maj, matka Wanda Pilch, jego biografka Katarzyna Kubisiowska i krytyczka literacka Kazimiera Szczuka.

Czytaj dalej »

Henryk Raszka (1937-2014) – konstruktor budowlany

W 2017 r. przypada 80. rocznica urodzin dr inż. Henryka Raszki. Był on doświadczonym projektantem konstrukcji budowlanych, osobą bardzo znaną nie tylko w Ustroniu. ale na całym Śląsku Cieszyńskim. Warto przypomnieć jego postać.

Na listopadowym spotkaniu ustrońskiego Oddziału PTEw o Henryku Raszce mówiła prezes Towarzystwa Miłośników Ustronia, Bożena Kubień. Prelegentka mówiła bardzo szczegółowo o jego dokonaniach. W latach 70. 80. i 90. XX wieku współpracował on z katowickimi i cieszyńskimi architektami. Efektem tej współpracy są zrealizowane w duchu późnego postmodernizmu nowoczesne gmachy kościołów ewangelicko-augsburskich w Bażanowicach (1978 -1981), Wiśle Jaworniku (1981-1983), Cieszynie Marklowicach (1984-1987), Puńcowie (1984-1990) i Brennej (1985-1988), oraz rzymskokatolickiego zespołu klasztoru dominikanów w Ustroniu Hermanicach (1983-1988). Był także współtwórcą domu parafialnego w Ustroniu (1983-1985), w którym odbyło się omawiane spotkanie.

Czytaj dalej »

Oddział PTEw w Katowicach zwiedził wystawę reformacyjną
w Muzeum Śląskim

W ramach listopadowego spotkania katowickiego Oddziału PTEw (21 listopada 2017 r.) zorganizowany został wyjazd do Muzeum Śląskiego celem wspólnego obejrzenia wystawy „Wszystko osiąga się przez nadzieję… Kulturowe dziedzictwo Reformacji na Śląsku”. Kilkunastoosobowa grupa uczestników tym razem wyruszyła z katowickiej parafii do Muzeum, aby obejrzeć jubileuszową ekspozycję (relację z uroczystego otwarcia wystawy 20 października można przeczytać w najnowszym numerze „Ewangelika”, który ukaże się na początku grudnia: „Ewangelik” 2017, nr 4, s. 81-83).

Czytaj dalej »

Bibliografia luterańska za 2016 rok

Polecamy Państwu zajrzenie do „Bibliografii luterańskiej za 2016 rok”, opracowanej przez dr Anetę Sokół, pracownika Biblioteki Śląskiej w Katowicach, w swej pracy naukowej specjalizującej się w piśmiennictwie ewangelickim.

Pobierz „Bibliografię luterańską za 2016 rok” (plik PDF).

Ze wstępu: Prezentowany wykaz tytułów obejmuje wydawnictwa, które ukazały się w 2016 roku. Są to książki wydane przez wydawnictwa kościelne „Augustanę” i „Warto”, parafialne („Głos Życia”), stowarzyszenia (Ewangelickie Stowarzyszenie Kultury z Bytomia), opublikowane przez ewangelickie parafie oraz inne podmioty inicjujące druk prac o tematyce luterańskiej. W 2016 roku ukazało się około 30 książek, wśród których są publikacje okolicznościowe, wspomnieniowe, historyczne, dotyczące tematyki teologicznej, tradycji i wspólnego dziedzictwa luterańskiej diaspory. (…) wśród zaprezentowanych tytułów są zarówno prace naukowe, jak i książki powstałe z pasji i zainteresowań historycznych ich autorów.

Czytaj dalej »

Recenzja książki Luterański katechizm dla dorosłych, Dzięgielów 2017

Zapraszamy do zapoznania się z recenzją pracy zbiorowej pod redakcją Bożeny Giemzy i ks. dr. hab. Marcina Hintza pt. Luterański katechizm dla dorosłych, wydanej przez Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Dzięgielowie w 2017 r.

Autorami poszczególnych rozdziałów są: Ł. Barański, J. Sojka, M. Uglorz, G. Giemza, A. Malina, M. Hintz, M. Rayss, A. Korczago i W. Froehlich.

Pobierz: recenzję autorstwa dr Anety Sokół z Biblioteki Śląskiej (plik PDF).

Ze strony wydawcy: Luterański katechizm dla dorosłych to książka napisana przez ewangelickich teologów i duchownych, dotycząca m.in. podstawowych zasad wiary, duchowości ewangelickiej, życia liturgicznego, problemów etycznych czy działań społecznych Kościoła – przedstawionych w kontekście Reformacji i istoty luteranizmu. Uzupełniona została o listę lektur w języku polskim, głównie z zakresu ksiąg wyznaniowych, teologii i historii Reformacji, podstaw teologii ewangelickiej oraz etyki i ekumenii.

Wspólne zwiedzenie wystawy na 500-lecie Reformacji w Muzeum Śląskim w Katowicach

Oddział PTEw w Katowicach zaprasza na wspólne zwiedzenie wystawy „Wszystko osiąga się przez nadzieję… Kulturowe dziedzictwo Reformacji na Śląsku”. Wystawa została zorganizowana w Muzeum Śląskim w Katowicach z okazji 500. rocznicy Reformacji (zob. https://muzeumslaskie.pl/pl/wystawy/osiaga-sie-nadzieje-kulturowe-dziedzictwo-reformacji-slasku/).

Zbiórka we wtorek 21 listopada 2017 r. o godz. 17 przy parafii ewangelickiej w Katowicach, ul. Warszawska 18. Przejazd do Muzeum odbędzie się autokarem. Wstęp wolny.

Z informacji o wystawie: Punktem wyjścia do narracji wystawy jest religia jako duchowe odrodzenie, na którym opierają się inne wątki życia, jak kształtowanie postawy obywatelskiej, kultywowanie tradycji, rozwój języków narodowych, dbałość o edukację, kulturę duchową i materialną. Tematyczne moduły wystawy („Duchowość”, „Edukacja”, „Tradycja”, „Społeczeństwo i polityka”, „Kultura”) są zaaranżowane przestrzennie w nawiązaniu do ważnego symbolu protestantyzmu – róży Lutra. Tytuł wystawy pochodzi z wypowiedzi Marcina Lutra: „Wszystko, co się osiąga na tym świecie, osiąga się przez nadzieję”.

Wrzesień 2017 w cieszyńskim PTEw

Adolf Fierla (1908-1967)

14 września: Stanisława Ruczko przywołała pamięć prawie całkowicie zapomnianego poety i pisarza Adolfa Fierli (1908-1967), w 50. rocznicę jego śmierci. Urodził się w Orłowej w rodzinie górnika Józefa, w gnieździe rodowym Fierlów. Miał trzech braci, duchownych: Józefa, Alfreda i Władysława. Ten ostatni po II wojnie światowej był biskupem polskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Anglii. Szkołę podstawową i polskie gimnazjum ukończył w rodzinnym mieście. W 1933 r. rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a ukończył w Pradze na wydziale slawistyki. Krótko był nauczycielem języka polskiego w słynnym gimnazjum orłowskim. Wybuchła wojna. Po powrocie z ucieczki, wyśledzony przez gestapo, został przekazany do obozu zagłady w Dachau, a następnie do Mauthausen-Gusen. Zwolniony, uzyskał pracę w kopalni w Pietwałdzie, ale wnet wcielono go do armii niemieckiej. Na terenie Francji dostał się do niewoli angielskiej. Jakiś czas przebywał we Francji, potem we Włoszech, w 1958 r. przeniósł się do Anglii. Tu pełnił obowiązki członka Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego na Wychodźstwie, sekretarza Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie i nauczyciela języka polskiego w polskich szkołach. Rozwinął także bogatą działalność publicystyczną. W 1966 r. odwiedził kraj z zamiarem powrotu, szybszą jednak okazała się śmierć.

Czytaj dalej »

Z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”: Słowacja i Śląsk

Na przełomie sierpnia i września 2017 r. w Cieszyńskim oddziale PTEw odbyły się dwa wykłady z cyklu „Pochód Reformacji przez Europę”: 24 sierpnia dr Józef Szymeczek mówił o Reformacji na Słowacji, zaś 7 września dr hab. Jan Szturc o Reformacji na Śląsku.

* * *

Józef Szymeczek - prelegent

24 sierpnia gościliśmy dr. Józefa Szymeczka, wykładowcę Uniwersytetu Ostrawskiego, działacza Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, któremu powierzyliśmy temat: „Z kart dziejów Reformacji na Słowacji”. Dzieje te, zwłaszcza w kontekście wydarzeń politycznych, są bardziej niż złożone. Przez całe niemal tysiąclecie Słowacy byli poddanymi Królestwa Węgier, to zaś od 1526 r. w mniejszym, czy większym stopniu aż do 1918 r. było związane z Austrią, ale też z obecnością Turków. Fragment (16 miast) jednego z żywotnych regionów Słowacji – Spisz, w latach 1412-1769 stanowił zastaw Królestwa Polskiego. Wreszcie, tam właśnie, w sąsiednim Liptowie, swoje największe dzieła pozostawił cieszyński krajan ks. Jerzy Trzanowski, które w dużym stopniu przyczyniły się do przetrwania najgorszego czasu prześladowań; z kolei słowaccy ewangeliccy budziciele XIX-wiecznego odrodzenia narodowego udzielili swojego ducha śląsko-cieszyńskim pionierom tej samej sprawy. Niektóre fragmenty wystąpienia zostały tu dla jasności narracji dodatkowo uszczegółowione.

Czytaj dalej »

W Katowicach odbył się koncert jubileuszowy kompozytora
Ryszarda Gabrysia

9 listopada 2017 r. w Akademii Muzycznej w Katowicach odbył się jubileuszowy koncert z okazji 75. urodzin prof. Ryszarda Gabrysia, wybitnego kompozytora, cenionego pedagoga i wychowawcy kilku pokoleń muzyków śląskich, zarazem aktywnego członka parafii ewangelickiej w Katowicach oraz katowickiego oddziału PTEw.

Aula im. Bogusława Szabelskiego w Akademii Muzycznej w Katowicach

Uroczystość w auli koncertowej im. Bolesława Szabelskiego Akademii Muzycznej w Katowicach zgromadziła liczne grono sympatyków kompozytora i znawców muzyki, w tym również parafian z katowickiej parafii ewangelickiej, wraz ks. biskupem Marianem Niemcem.

Ponad godzinny muzyczny program jubileuszowy obejmował kompozycje prof. Gabrysia, które zostały wykonane przez cenionych muzyków, w tym jednym z wykonawców był syn kompozytora – Aleksander Gabryś, również muzyk i kompozytor oraz ceniony kontrabasista. Tego wieczoru słuchacze mogli również podziwiać grę Kwartetu Śląskiego, występ na organach prof. Władysława Szymańskiego, na klawesynie Jűrgena Hennenbergera oraz sopranowy śpiew Ewy Biegas.

Czytaj dalej »

W Bielsku przedstawiono rozwój Reformacji w Księstwie Cieszyńskim

Marcin Gabryś - prelegent

19 października 2017 r. gościem bielskiego oddziału PTEw był Marcin Gabryś, kustosz Muzeum Protestantyzmu w Cieszynie, który przedstawił temat: „Rozwój reformacji w Księstwie Cieszyńskim”. Prelekcja wzbogacona była licznymi zdjęciami. Jedno z nich przedstawiało mapę Księstwa, do którego należały tereny po zachodniej i wschodniej stronie Olzy oraz Bielsko z południowymi okolicami.

Na Śląsku wobec Reformacji przychylni byli wrocławscy biskupi. W 1545 r. w księstwie objął rządy młody książę Wacław III, co zapoczątkowało rozwój Reformacji. Organizacja nowego kościoła odbywała się na Śląsku Cieszyńskim bez konfliktów. Ważne było wprowadzanie języków narodowych w liturgii, Biblii, postylli oraz śpiewników. W 1568 r. książę wydał „Porządek kościelny”, który regulował sprawy liturgiczne i życie kościelne zgodnie z zasadami Wyznania Augsburskiego. Luterański program został życzliwie przyjęty przez szlachtę, mieszczan i chłopów. 90% stanowiła wówczas ludność ewangelicka. W 1579 r. władzę przejęła Katarzyna Sydonia, która i po kilku latach w 1584 r. wydała nowy „Porządek kościelny i szkolny”. W 1585 r. wybudowano w Cieszynie kościół św. Trójcy.

Czytaj dalej »